De Nederlandse ingenieur Jan Homan van der Heide ontwierp in 1903 een ambitieus irrigatieplan voor de Chao Phraya-delta, het rijsthart van Siam. Geldgebrek, een weifelende minister en een machtig privébedrijf blokkeerden het. Pas in 1957, lang na zijn dood, werd zijn kernidee, een stuw bij Chai Nat, eindelijk werkelijkheid.
Belgische juristen hervormden Siamese rechtsstaat onder Rama V, zonder grondwet over te nemen
Een Belgische oud-minister, jurist Gustave Rolin-Jaequemyns, gaf vanaf 1892 in Bangkok de moderne Thaise rechtspraak vorm en leidde een ploeg waarin de Belgen ruim in de meerderheid waren. Hij richtte rechtbanken, een ministerie van Justitie en de eerste rechtenschool op. Toch nam Siam nooit de Belgische grondwet over en bleef het een absolute monarchie.
Ruim vierhonderd jaar geleden legden Hollandse kooplieden van de VOC aan in Ayutthaya, de bruisende hoofdstad van het koninkrijk Siam. Wat begon als de zoektocht naar een route naar China, groeide uit tot een van de oudste en meest verweven banden die Nederland ooit met een Aziatisch land opbouwde. En die geschiedenis vertelt je verrassend veel over Thailand vandaag.
Niet Frankrijk, niet Engeland, maar een Belgische jurist uit Gent speelde een sleutelrol in het behoud van de Thaise onafhankelijkheid. Gustave Rolin-Jaequemyns adviseerde de koning van Siam op het scherpst van de snede, tussen twee koloniale grootmachten in. Dit is het verhaal achter anderhalve eeuw band tussen België en Thailand.
Hoe was het gesteld met de geletterdheid van de Siamezen in vroegere tijden? Wat weten we daarvan? Niet zo heel erg veel vrees ik maar laat ik toch een poging wagen er iets over te zeggen. En iets over bibliotheken en een bibliofiele monnik.
Aan de oever van de Chao Phraya, vlak ten zuiden van het oude eiland van Ayutthaya, ligt een rood-wit gebouwtje dat de meeste reizigers links laten liggen. Toch sta je hier op een van de meest concrete Nederlandse erfenissen in Azië: de plek waar de VOC ruim anderhalve eeuw lang handelde, woonde en ruzie maakte met het hoofdkantoor in Batavia.
Zo af en toe kom ik een nieuwe persoon tegen in de Siamese geschiedenis. Een persoon met een boeiend en interessant leven zoals ik dat niet had kunnen vermoeden voor die tijd. Prins Prisdang is zo iemand.
De leefomstandigheden van de Siamezen in 1930, economie, onderwijs, gezondheid en meer
Hoe leefde de gewone man en vrouw toen Thailand nog Siam heette? In 1930 deed Carle Zimmerman met medewerking van de Siamese autoriteiten een uitgebreid onderzoek naar de leefomstandigheden van de plattelandsbevolking in Siam. De steden liet hij links liggen.
Het eerste bezoek van een Siamese delegatie aan Europa
Lung Jan heeft al een aantal mooie beschrijvingen gegeven van Europese reizigers naar Zuidoost-Azië. Maar hoe zat dat met de reizen van Siamezen naar Europa? De eerste maal dat Siamese ambassadeurs naar Europa kwamen was voor een bezoek aan Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1608.
De Siamese smeltkroes in de 19e eeuw
Het koninkrijk Siam, en in nog grotere mate de hoofdstad Bangkok, vertoonden in de 19e eeuw een verbluffende verscheidenheid van etnische groepen. In Bangkok waren de oorspronkelijke Thais bijna steeds een grote minderheid. Pas in de loop van de 20e eeuw kwam er een integratie op gang die uiteindelijk vrijwel iedereen een Thaise identiteit verleende.
Oud krantenartikel crematie Koning van Siam in 1886
Onlangs kwam ik op de delpher.nl een verslag tegen van de feestelijkheden rondom de crematie van de (laatste) onderkoning van Siam, Wichaichan, die op 28 augustus 1885 was overleden. Het leek mij wel aardig om dit historische beeld met de lezers te delen, dus ik ben zo vrij geweest het geheel een beetje leesbaarder te maken door de spelling aan te passen aan de huidige, zonder de oorspronkelijke tekst verder geweld aan te doen.
Bangkok in vijf wijken: zo kies je de buurt die bij je past
Bangkok is geen stad die je in één keer begrijpt. De juiste buurt kiezen maakt je trip meteen relaxter. Wil je Skybars en shopping, dan is Sukhumvit of Siam logisch. Zoek je geschiedenis en straatleven, dan past Phra Nakhon beter. Aan de Chao Phraya slaap je met uitzicht en bootverbindingen. En in Yaowarat proef je Chinatown op z’n best, vooral na zonsondergang.
Man-vrouwverhoudingen in Zuidoost-Azië in voorbije tijden
Wat was het doel van die gouden rinkelende belletjes? Hoe gemakkelijk was een echtscheiding? Waarom was maagdelijkheid een obstakel voor een huwelijk? Waarom moest een Maleisische edelman zijn getrouwde dochter wurgen? Tino Kuis verdiept zich in de seksuele relaties en het huwelijk in de 16e en 17e eeuw in Azië.
Een Nederlander steelt een groen Boeddhabeeld uit een grot in Noord-Siam en keert later terug
In het noorden van Siam raakt een Nederlander, Klaasen, betoverd door een klein Boeddhabeeld van groene jade. Hij weet dat meenemen verboden is, maar steelt het toch uit een afgelegen grot. Jaren later keert hij terug, gedreven door schuld en verlangen naar verlossing, en treft in het heiligdom iemand die al op hem lijkt te wachten.
Een Nederlander reist naar ‘Boeddha’s Voetafdruk’
In 1737 vergezelde het opperhoofd van de VOC factorij in Ayutthaya de vrome koning Borommakot naar de ‘Voetafdruk van Boeddha’. Van die tocht is een journaal overgeleverd, het Dagregister.
Thailand heet nog geen eeuw officieel Thailand. Tot 1939 stond het land bekend als Siam. Die naamsverandering was geen detail, maar een bewuste politieke keuze. Achter het woord Thai schuilt een verhaal over migratie, macht en nationale identiteit. Een geschiedenis die zelden openlijk wordt besproken, maar veel zegt over hoe Thailand zichzelf ziet en wil presenteren.
Siam en de hoge sociale status van vrouwen, 1850-1950
Tino Kuis belicht de zelfstandigheid en de hoge status van de vroegere Siamese vrouw aan de hand van het boek van Kamala Tyavanich, The Buddha in the Jungle. Hoofdstuk 43 is getiteld ‘Backward or Enlightened?’ en gaat voor het grootste deel over de rol van de vrouw in het Siam (en het verwante Birma) van die tijd zoals door buitenlandse reizigers waargenomen.
In de jaren 1940 tot 1944 werd de katholieke gemeenschap in Thailand vervolgd omdat ze gezien werden als een ‘vijfde colonne’ in het conflict met Frans Indochina.
De kijk van Anna Leonowenes op het koninkrijk Siam 1870
Het volgende verhaal is een beschrijving door Anna Leonowens, die tussen 1862 en 1867 lerares Engels was aan het hof van koning Mongkut, van het koninkrijk Siam in die tijd (hoofdstuk XXVIII getiteld: ‘The Kingdom of Siam’ uit onderstaand genoemd boek). Ik laat behoorlijke stukken tekst weg aangegeven door (…..). Een korte biografie van Anna stond in het vorige verhaal.
Dara Rasami, een invloedrijke vrouw tussen twee koninkrijken
Dara Rasami (1873-1933) was een prinses uit de Chet Ton dynastie van het koninkrijk Lan Na (Chiang Mai). In 1886 vroeg koning Chulalongkorn van het koninkrijk Siam (Bangkok en omgeving) om haar hand. Zij werd een vrij hoogstaande gemalin tussen de andere 152 vrouwen van koning Chulalongkorn en speelde een belangrijke rol bij de latere samenvoeging van Siam en Lan Na tot het huidige Thailand. Zij zette zich actief in bij de culturele, economische en landbouwkundige hervormingen na haar terugkeer in Chiang Mai in 1914.
De geschiedenis van de Thaise keuken
Tot 1939 stond het land, dat we nu Thailand noemen, bekend als Siam. Het was het enige Zuidoost-Aziatische land, dat nooit door een westers land is gekoloniseerd, waardoor het in staat was de eetgewoonten met eigen speciale gerechten te cultiveren. Maar dat wil niet zeggen dat Thailand daarbij niet beïnvloed werd door de Aziatische buren.
Ayutthaya ligt op slechts een uur reizen van Bangkok, maar voelt alsof je eeuwen terug in de tijd stapt. De voormalige hoofdstad van Siam ademt geschiedenis, met tempels, ruïnes en serene rivieroevers. Je reist er goedkoop naartoe, bezoekt drie iconische tempels en geniet van lokale lekkernijen als bootnoedels en het kleurrijke dessert roti saimai. Een perfecte dagtrip vol cultuur, smaak en sfeer.