Uit het Thaise leven gegrepen: Fien zat met haar voeten verkeerd
Je zoon trouwt aan de andere kant van de wereld, en jij zit op een koude betonvloer terwijl negen monniken iets zingen wat je niet verstaat. Op een dienblad voor het paar ligt driehonderdduizend baht. Voor Fien uit Limburg voelt het alsof ze haar jongen kwijtraakt aan een familie waarvan ze de taal nooit zal spreken. Tot twee moedershanden elkaar vinden boven een schaal water.
De moesson bepaalt het Thaise rijstjaar, van ploeg tot oogst
Wie in november door de Isaan rijdt, ziet goudgele velden en boeren met sikkels. Vier maanden eerder stond datzelfde land onder water, net geplant. Tussen die twee beelden zit het hele ritme van het Thaise platteland: werk, geld en feesten hangen aan de vraag wanneer de regen komt en wanneer hij weggaat
Hoe artiesten uit de Isaan heel Thailand veroverden
Een zanger uit de Isaan hoefde vroeger niet alleen goed te kunnen zingen. Hij moest naar Bangkok, een platenbaas overtuigen en zijn accent soms afzwakken. Dat veranderde door arbeidsmigratie, cassettebandjes, televisie en later YouTube. De muziek uit het noordoosten werd landelijk populair, zonder haar regionale karakter helemaal te verliezen.
Waarom buitenlandse toeristen de Isaan vaak links laten liggen
Thailand ontving in 2024 ruim 35,5 miljoen buitenlandse toeristen. Toch kwam maar een klein deel van de buitenlandse bezoekersreizen terecht in de Isaan. Dat ligt nauwelijks aan een gebrek aan bezienswaardigheden. De regio verdwijnt eerder uit beeld tijdens het boeken: bekende vliegroutes, rondreizen en online aanbevelingen sturen vakantiegangers vanzelf naar Bangkok, Chiang Mai en de stranden in het zuiden.
Isaanse vrouwen houden een groot deel van Thailand draaiende
Ze bedienen klanten, verzorgen patiënten, geven les, verkopen eten en houden huishoudens draaiende. Vrouwen uit Isaan vormen een onmisbare kracht achter de Thaise diensteneconomie. Toch blijft hun bijdrage vaak buiten beeld. Dat komt door informeel werk, arbeidsmigratie en statistieken die wel registreren waar iemand werkt, maar lang niet altijd waar zij vandaan komt.
Wie bouwgrond in de Isaan koopt, moet dit controleren
Een rai grond in Khon Kaen kan officieel 80 miljoen baht waard zijn, terwijl je enkele kilometers verderop voor een fractie daarvan koopt. Rond groeiende steden in de Isaan lopen prijzen enorm uiteen. Bereikbaarheid, bestemming en eigendomspapieren wegen zwaarder dan de naam van de stad. Wie alleen afgaat op toekomstplannen of vraagprijzen, kan zich duur vergissen.
Oma voedt op, papa en mama werken ver weg
In duizenden dorpen in de Isaan zwaaien grootouders ’s ochtends de kleinkinderen uit naar school. De ouders zitten in Bangkok, in een fabriek of achter een eetkar. Landelijk woont een kwart van de Thaise kinderen niet bij vader en moeder. Zeven op de tien van hen groeien op bij oma en opa.
Acht baht voor een kilo rijst en een gat dat niemand dicht
Een Thaise rijstboer kreeg deze zomer ruim acht baht voor een kilo padi. Hij heeft er tien nodig om zijn kosten terug te verdienen. Dat gat van twee baht bepaalt hoeveel de regering uitgeeft, hoe boos het platteland is, en of de provinciale weg volgende maand open ligt.
Hoe Isaan het slagveld werd van Thailands communistische opstand
Wie vandaag door de dorpen rond Nakhon Phanom en Sakon Nakhon rijdt, ziet rijstvelden, tempels en stille wegen. Zestig jaar geleden lagen in dezelfde streek gewapende eenheden van de Communistische Partij van Thailand in bossen en heuvels. In Ban Na Bua viel in augustus 1965 het eerste dodelijke schot van de opstand. Daarna zou de Thaise guerrillaoorlog bijna twee decennia voortduren.
Sommige verliezen laten zich niet begraven. Ze blijven liggen in een bankboekje, een lege koffiebeker, een naam op een steen en in de paar stappen die je elke ochtend opnieuw zet. In Ban Tha Rae probeert Herman vast te houden aan wat weg is, terwijl regels, geld en zwijgende familie hem dwingen verder te gaan. Maar soms begint blijven juist bij loslaten, voorzichtig, zonder woorden.
Khemmarat – pareltje aan de Mekong
Khemmarat is een van de pareltjes aan de Mekong. Het leuke plaatsje is nog niet ontdekt door het internationale toerisme. Wel komen Thai uit alle windstreken in de weekeinden op het verborgen plekje aan de legendarische rivier af. Onder deze bezoekers aan Khemmarat zitten opvallend veel inwoners uit het verre, grote Bangkok. Mudmee Sarong en folkore op zaterdagavondKhemmarat staat bekend om de ambachtelijke weverijen van kleurrijke stoffen. Thai komen van verre om een sierlijke sarong …
Ruim een miljoen dorpsvrijwilligers, en jij hoort er niet bij
Ze komt om de paar weken je erf op, kijkt in je regenton en schrijft iets op haar telefoon. Ze is een van de ruim een miljoen dorpsgezondheidsvrijwilligers die Thailand inzet voor het laatste stuk zorg: van de kliniek naar de voordeur. Voor jou als buitenlander is aan dat systeem bijna niets geregeld.
Waarom Nakhon Ratchasima de poort naar de Isaan werd
Wie vanuit Bangkok over de Mittraphap Road naar het noordoosten rijdt, merkt bij Pak Chong dat het landschap verandert. De weg klimt tussen de heuvels door en daalt daarna af naar de hoogvlakte. Aan het einde van die natuurlijke doorgang ligt Nakhon Ratchasima. Dat Korat de toegangspoort tot de Isaan heet, is dus geen reclameslogan. Het is de samenvatting van eeuwen geschiedenis.
Elf jaar woonde hij in dezelfde soi. Hij repareerde fietsen, ventilatoren, één keer een naaimachine, vroeg er nooit geld voor. Thais sprak hij vijftig woorden, misschien zestig. Toen hij dood naast zijn bed werd gevonden, kwam de hele straat drie avonden naar de tempel. Zijn zoon in Nederland kwam niet. Bij de crematie moest iemand vooraan gaan staan, op de plek waar de familie hoort te staan. Een verhaal uit een zijstraat in Udon Thani.
In Isaan blijft je glas vol, ook als je nee zegt
Op 29 en 30 juli ligt de verkoop van alcohol in heel Thailand twee dagen stil. Daarna begint de boeddhistische vastentijd, drie maanden waarin miljoenen Thai minderen of stoppen. In Isaan, de regio waar het meest wordt gedronken, betekent dat iets voor elk feest, elke begrafenis en elke bruiloft waar jij bij zit.
Je schoonfamilie in Udon spreekt thuis geen Thais. Op het gemeentehuis wel. Dat verschil is geen toeval: de Isaan werd tussen 1893 en 1942 stap voor stap Thais gemaakt, met wetten, schoolboeken en soldaten. Wie de regio vandaag wil begrijpen, van de verkiezingsuitslag tot het eten op tafel, komt bij die eeuw uit.
Overdag is ze gewoon Fon, de vrouw van de achtste verdieping die de buurt groet en elke week geld naar huis stuurt. ’s Nachts danst ze onder het neon van Nana. Haar dochtertje in Udon denkt dat haar moeder in een restaurant werkt. Morgen stapt haar jongere zus voor het eerst in Bangkok uit de bus, en die wil dat restaurant met eigen ogen zien.
Elke avond wast Wilai eerst haar handen. Pas dan pakt ze de telefoon, drukt op de knop die ze blind vindt en wacht tot haar zoon binnenkomt. Zeven seconden, ingesproken op een avond die de laatste bleek. Nu hapert het oude toestel. Het scherm gaat uit, wordt heet in haar hand. En met die telefoon dreigt Wilai ook zijn stem te verliezen.
In sommige dorpen in het noordoosten van Thailand gaat een man ’s avonds naar bed met lippenstift op en rode lak aan zijn teennagels. Niet uit koketterie, maar uit angst. Hij hoopt de weduwegeest te misleiden, die volgens het volksgeloof gezonde mannen in hun slaap komt halen. Artsen hebben voor diezelfde doden een andere naam.
In de dorpen van Isaan zong de molam vroeger de hele nacht door. Tussen 1950 en 1980 probeerde de Amerikaanse voorlichtingsdienst die stem te huren voor anticommunistische boodschappen. Het werkte niet. De teksten van de communisten sloegen beter aan bij de boeren die ernaar luisterden. Dit is hoe de Koude Oorlog klonk aan de Mekong.
Isaan is een regio in het noordoosten van Thailand, die bekend staat om zijn rijke cultuur, geschiedenis en prachtige landschappen. Het gebied omvat 20 provincies en heeft een bevolking van meer dan 22 miljoen mensen.
Rond de Amerikaanse bases in Isaan ontstonden tijdens de Vietnamoorlog duizenden relaties tussen soldaten en Thaise vrouwen. Wie de liefdesbrieven van toen zoekt, vindt ze bijna nergens terug. Wat bleef is een lied over een vrouw die schrijft naar een man die niet meer antwoordt, en een generatie kinderen die hun vader kwijt is.