De weduwegeest, Phi Mae Mai, spookt vooral door Isaan. Ze zoekt gezonde mannen en laat hen ’s nachts in hun slaap stikken. Vrouwen, laat ze met rust. Daarom kleden sommige mannen zich vrouwelijk als ze gaan slapen: een nachtpon, wat lippenstift, rode nagellak. Voor de gek houden, meer is het niet.
Achter dat verhaal zit toch iets echts. In dezelfde streken sterven al generaties lang schijnbaar kerngezonde mannen in hun slaap. De geneeskunde noemt het het Brugada-syndroom. Waar het dorp een jaloerse geest ziet, ziet de cardioloog een haperend eiwit in het hart. Twee verklaringen voor precies hetzelfde lege bed.
De geest die alleen mannen wil
Phi Mae Mai betekent letterlijk weduwegeest. In het volksgeloof is ze een verbitterde vrouwelijke geest die ’s nachts rondtrekt, soms alleen, soms in groepjes, op zoek naar mannen. Ze zou een slapende man bespringen en hem niet meer loslaten tot hij dood is. Wie het overkomt, begint te stikken of te schuimbekken, verstijft van angst en krijgt geen kreet meer over zijn lippen.
Het detail dat de hele afweer verklaart: deze geest is uitgesproken op mannen gericht en heeft geen interesse in vrouwen. Dus wie zich vrouwelijk voordoet, hoopt buiten schot te blijven. Niet iedereen gelooft het, maar in een dorp waar vorige maand een gezonde jongen niet meer wakker werd, doe je liever iets dan niets.
Lippenstift, een nachtpon en een houten fallus bij de poort
De bescherming gaat verder dan make-up. Mannen trekken vrouwenkleren aan voor het slapen, rode nagellak erbij, want rood geldt als een vrouwelijke kleur. En bij de ingang van huis of dorp verschijnt een houten fallus. Soms een klein exemplaar, soms buiten proporties. Eén dorp zette een houten penis van ruim drie meter en zo’n tien kilo bij de dorpsingang, tot ergernis van de autoriteiten. Andere huishoudens zetten een strohpop met een houten fallus buiten, in de hoop dat de geest de pop meeneemt en de man met rust laat.
Die houten fallus heeft een naam: palad khik, vrij vertaald de eervolle plaatsvervangende penis. Het is een oud amulet dat kwaad zou afleiden en omleiden, met wortels in de verering van Shiva. Thaise jongens dragen soms een klein exemplaar tegen watergeesten als ze gaan zwemmen, en vrouwen stoppen er weleens eentje in hun tas tegen tassendieven. Met de weduwegeest heeft dat laatste niets te maken, maar het laat zien hoe diep het ding in het dagelijks leven zit.
Lai Tai, de dood met een naam
Het verschijnsel heeft in Thailand een eigen woord: Lai Tai. Lai staat voor het kreunen of het angstige geluid dat iemand in zijn slaap maakt, Tai betekent dood. In de Filipijnen heet het bangungut, in Japan pokkuri. De medische verzamelnaam is minder poëtisch: Sudden Unexplained Nocturnal Death Syndrome, oftewel plotselinge onverklaarde nachtelijke dood.
Het patroon is overal hetzelfde. Een gezonde man tussen de twintig en vijftig, geen ziektegeschiedenis, gaat slapen en wordt niet meer wakker. Vaak praten of kreunen ze nog in hun slaap, happen ze naar adem, woelen ze onrustig. In Thailand komt het vooral voor in het noorden en noordoosten en nauwelijks in het zuiden. De schatting is ongeveer één op de duizend, tegen één op de tweeduizend elders in de wereld. Onder mannen van twintig tot negenenveertig gaat het om zo’n 26 tot 38 gevallen per honderdduizend.
Wat er echt gebeurt in het hart
Het Brugada-syndroom is een storing in het ritme van het hart. De boosdoener zit in de natriumkanalen van de hartspiercel, kleine sluisjes die de elektrische prikkel regelen. Bij een fout gaat het ritme op hol en kan het hart stilvallen. In het Westen vinden artsen bij zo’n twintig procent van de patiënten een zeldzame mutatie in het gen SCN5A. Bij Thaise patiënten ligt dat op maar zeven tot acht procent, dus daar moet meer aan de hand zijn.
Onderzoekers van de Chulalongkorn-universiteit, samen met vijftien andere instellingen, zoeken naar die andere oorzaken. Ze vonden een paar genetische varianten die veel voorkomen bij Thai en de kans op de ziekte elk twee tot tweeënhalf keer verhogen. Hoe meer je er draagt, hoe groter het risico. Eén specifieke mutatie, R965C, zit bij ongeveer één op de tweehonderd gezonde Thai en maakt de kans tien keer zo groot. Waarom juist Isaan? Misschien speelt het lage kaliumgehalte mee dat men daar vaker ziet, of het koolhydraatrijke eten. Zeker weten ze het nog niet.
De echte triggers, en waarom ze de mythe voeden
Iemand met Brugada kan jaren niets merken. Tot er iets de boel in gang zet. Hoge koorts is berucht. Alcohol ook. En een zware, koolhydraatrijke maaltijd laat op de avond, veel kleefrijst, suiker, drank vlak voor het slapen. Precies de nacht na een feest, met een man die stevig heeft gegeten en gedronken en daarna in slaap valt.
Leg dat naast het volksverhaal en je ziet waar de geest vandaan komt. De doden vielen ’s nachts, in hun slaap, zonder waarschuwing, vaak bij mannen in de kracht van hun leven. Wie de biologie niet kende, zocht een dader. Een jaloerse vrouw die ’s nachts komt, past dan beter dan een onzichtbaar eiwit in een hartcel. De mythe is geen domheid, het is een verklaring uit een tijd zonder cardiogram.
Waarschuwingssignalen en wat je er wel aan doet
Niet elke Thaise man hoeft naar het ziekenhuis, en een cardiogram maak je niet voor de hele bevolking. Maar er zijn signalen die tellen. Een familielid dat jong, onder de vijftig, plotseling in zijn slaap overleed zonder duidelijke oorzaak. Flauwvallen op jonge leeftijd zonder verklaring, zeker met hartkloppingen eraan vooraf of een schok- of stuipbeweging erbij. Slecht slapen met naar adem happen of versuft wakker worden. Bij zulke tekenen is een cardiogram verstandig.
Genezen kan het niet. Wie echt risico loopt, krijgt soms een inwendige defibrillator, een kastje onder de huid dat het hart een schok geeft als het ritme ontspoort. Daarnaast bestaat het medicijn kinidine en past men in Thailand steeds vaker ablatie toe, waarbij artsen de plek in het hart uitschakelen die de ritmestoornis veroorzaakt. Voor de meeste mensen is de winst simpeler en goedkoper: koorts meteen omlaag brengen met paracetamol, minder drank, en geen loodzware maaltijd vlak voor bed. Dat is de nuchtere kant van dit verhaal. De bescherming die echt werkt, kost geen lippenstift.
Dat maakt het ook een beetje wrang. De lippenstift en de houten fallus zijn makkelijk om weg te lachen vanuit een fauteuil in Nederland. Maar de angst is echt en de doden zijn echt, en het middel dat wel helpt, kent lang niet iedereen. Woont je partner uit Isaan, of ken je een gezin daar, dan is dit geen folklore, maar iets om een keer te noemen.
Bronnen: Chulalongkorn University, Journal of the American Heart Association, Wikipedia
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Kort nieuws20 juli 2026Thailand nieuwsoverzicht maandag 20 juli 2026
Thailand algemeen20 juli 2026TB-opinie: Thailand vervolgt 852 bedrijven en geen enkele ambtenaar die ze registreerde
Expats en pensionado20 juli 2026ABP stuurt 3,1 miljoen deelnemers eerste vergelijking van vernieuwd pensioen
Gezondheid20 juli 2026Erasmus MC onderzoekt of vitamine K artrose kan afremmen
Mijn vrouw is helemaal niet van de Isaan maar toen ik haar vroeg: “Wat is Phi Mae Mai?”, kreeg ik exact dezelfde uitleg te horen dat hier beschreven staat.
Maar ze is wel heel gevoelig voor alles wat bijgeloof betreft. Ik vind persoonlijk dat ze heel veel spoken ziet. Ze maakt zich wel eens boos als ik erom lach.
Dat bijgeloof in Thailand is soms te belachelijk om waar te zijn.
Toen we hier wilden bouwen had ik een heel mooie indeling van ons huis uitgetekend. Uren werk, alles passen en meten MAAR afgekeurd door de vrouw des huizes!
Reden: De achterdeur lag in het verlengde van de voordeur en dat mag niet. Al het geld en rijkdom dat in huis binnenkomt heeft dan het risico dat het er langs de achterdeur terug naar buiten vliegt.
Al mijn werk voor niets. Ik heb dan een huis ontworpen zonder achterdeur. En die rijkodom, dat hebben we nog steeds niet. Hoe zou dat toch komen? 🙂
Ja André,
Ik maakte hetzelfde mee.
Mooi huis gekocht in Ubon met teveel ruimte onder de half inpandige overkapping voor evt auto’s.
Dáár wilde ik ‘n opgehoogd groot overdekt terras van creëren met ‘n 3-treden trap erheen.
Je snapt het al; van schoonmoeders moest díé trap 30 cm naar rechts, om dezèlfde reden.
Mooie woordkeuze,
De houten fallus ” het laat zien hoe DIEP het ding in het dagelijks leven zit”.