De moesson bepaalt het Thaise rijstjaar, van ploeg tot oogst
Rijst is in Thailand geen gewas, maar een kalender. De meeste boeren telen regenrijst, na pi genoemd, die met de eerste buien het land in gaat en aan het einde van het natte seizoen wordt geoogst. Daar draait het jaar om. Maar niet elk groen veld dat je ziet, hoort bij die hoofdoogst.
Waar irrigatiekanalen liggen, vooral in Centraal-Thailand rond de Chao Phraya, plant de boer in het droge seizoen een tweede gewas: na prang. Zie je in februari toch groene velden, dan kijk je naar die tweede rijst. Zonder water blijft het bij één oogst per jaar, en dat is precies waarom het arme Isaan er anders bij ligt dan de rijke rijstschuur in het midden.
Nog voor de eerste regen ploegt de boer zijn land, meestal twee keer, en egt het tot een gladde modder. Rond half mei opent de koning het seizoen symbolisch met de Koninklijke Ploegceremonie op Sanam Luang in Bangkok. In 2026 viel die op 13 mei. Twee witte ossen krijgen zeven schalen voorgezet, en wat ze kiezen geldt als voorspelling. Dit jaar aten ze bonen, sesam, water en gras, wat op een goede oogst en genoeg voedsel wees. De doekvoorspelling van de brahmaan was minder gunstig: weinig regen, goed voor de lage velden, tegenvallend voor het hoger gelegen land. Voor een boer op een droge helling in de Isaan is dat geen folklore, maar een waarschuwing.
Planten met de hand of met een worp
Als het water er is, gaat de rijst het veld in. Dat kan op twee manieren. Bij zaaien gooit de boer het gekiemde zaad breedwerpig over het natte veld, snel en goedkoop. Bij overplanten kweekt hij eerst drie tot vier weken zaailingen op een apart bedje en zet die daarna een voor een in de modder. Dat laatste is het gebukte werk in het water dat je op de foto’s ziet, vaak in groepjes en niet zelden met een fles rijstwhisky erbij. Het geeft een egaler gewas, maar kost veel meer handen. Steeds meer boeren kiezen daarom voor zaaien, of laten een machine het werk doen.
De feesten volgen de akker
De rijstkalender zit ingebakken in het geloof, nergens duidelijker dan in de Isaan. Daar volgt de traditie Heet Sip Song, twaalf maandelijkse feesten, bijna letterlijk het ritme van het veld. De kleurrijke festivals zijn eigenlijk een landbouwklok. Vlak voor het planten schieten dorpen bij het raketfeest Boon Bang Fai zelfgemaakte raketten de lucht in, om de regengod eraan te herinneren dat het tijd wordt. Na de oogst danken ze met Boon Khun Lan de geesten van de rijstschuur en Mae Phosop, de rijstgodin. Rijst geldt als een levend, vrouwelijk wezen dat je niet beledigt. Dus een schaaltje bij het planten, een buiging bij de oogst.
Wat de boer eraan overhoudt
Achter dat ritme staat een boer die het steeds zwaarder heeft. De helft van de boerengezinnen heeft minder dan tien rai grond. De sector vergrijst: het jonge volk trekt naar de stad en laat het veld aan ouders en grootouders. En het geld valt tegen. De prijs van gewone witte rijst zakte in 2025 met bijna een derde, tot rond de 7.300 baht per ton. Alleen de geurige Hom Mali hield stand, iets boven de 15.000 baht. Wie geen exportrijst teelt, maar de gewone soort voor eigen streek, merkte die val het hardst. Rijst voedt bijna een derde van de werkende Thai, maar levert het land maar een tiende van zijn inkomen. Voor veel gezinnen is rijst telen eerder plicht en gewoonte dan een verdienmodel.
Voor 2026 wijzen de verwachtingen op genoeg regen, al hield de ossenvoorspelling een slag om de arm. Voor 2027 rekenen de weerdiensten alweer op droogte. Op de hoge, kanaalloze velden van de Isaan blijft het dus bij één oogst, en bij afwachten of de moesson dit keer op tijd is.
Bronnen: Krungsri Research, Thai Rice Foundation, Nation Thailand, Khaosod English, UN Thailand
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond16 augustus 2026Pensioenindexatie onder de nieuwe pensioenwet: hogere uitkering maar ook meer onzekerheid
Vliegtickets16 augustus 2026EVA, KLM en THAI houden Bangkok-tickets rond 800 euro
Achtergrond16 augustus 2026SVB wil eenvoudiger AOW-regels voor samenwoners
Isaan16 augustus 2026De moesson bepaalt het Thaise rijstjaar, van ploeg tot oogst