Ruim een miljoen dorpsvrijwilligers, en jij hoort er niet bij
Ze heten อสม., voluit dorpsgezondheidsvrijwilliger. Het laatste harde getal komt uit een kabinetsbesluit van maart 2023: 1.075.163 mensen, plus 15.000 in Bangkok. Ruim tachtig procent is vrouw, de meesten tussen de veertig en zestig.
Vrijwilliger is inmiddels een groot woord. Sinds 2009 krijgen ze een vergoeding, sinds oktober 2023 tweeduizend baht per maand, ongeveer 53 euro. Dat kost de staat ruim 25 miljard baht per jaar. En ze doen echt werk: in vijf weken tijd tijdens de eerste coronagolf legden ze 12,6 miljoen huisbezoeken af.
Het uniform is niet roze
Grijsblauw staat er in de bijlage bij de regeling, in drie sets: mannen, vrouwen voor het werk, vrouwen voor ceremonies. De WHO beschreef ze in 2020 als dragers van een grijze safarikiel. Twee antropologen die veldwerk deden in Mae Wang zeggen het droog: grijs is de voorgeschreven kleur.
Roze bestaat wel, maar anders. In hun dorp droegen de vrijwilligers groen als ze het gemeentekantoor hielpen met hondsdolheidsprikken, paars bij vergaderingen, roze bij huisinwijdingen en bruiloften. Een kleurcode die het dorp leest en jij niet.
Betalen doen ze zelf. In november 2023 meldde Kamerlid Wiroj Lakkhanaadisorn klachten uit Mae Tha in Lamphun over vrijwilligers die werden gedwongen een campagneshirt van 250 baht te kopen. Ruim een achtste van hun maandvergoeding.
De regeling met dat uniform verscheen op 20 maart 2011 in de Staatscourant, de nationale dag van de dorpsvrijwilliger. Iemand op dat ministerie heeft daarover nagedacht.
Geen rapport, geen geld
De larvencontrole tegen dengue gaat vier keer per maand langs elk dak in het dorp. In 2023 screenden ze via hun app 6,2 miljoen ouderen. Dit jaar leidt het ministerie 537.582 vrijwilligers op om mensen vanaf 35 jaar te controleren op suikerziekte en hoge bloeddruk.
Dat loopt allemaal via de telefoon. Sinds 2023 krijg je die tweeduizend baht alleen als je maandelijks je werkrapport indient, afgetekend door de vrijwilligersvoorzitters van dorp en tambon. Toen de vergoeding in 2018 naar duizend baht ging, was het argument dat de vrijwilligers zelf al 300 tot 500 baht per maand aan internet kwijt waren.
Jij komt in de statistiek niet voor
Het programma waar ze onder vallen heet voluit: iedere Thaise familie heeft drie eigen dokters. De vrijwilliger is dokter nummer één. Het woord Thai staat in de beleidsnaam.
Technisch kan het wel. In de landelijke database bestaat een code voor mensen die feitelijk in het gebied wonen, maar elders ingeschreven staan, en die tellen gewoon mee. Geen enkele regel verbiedt het om jou zo in te voeren. Of klinieken dat voor westerse buitenlanders ook echt doen, heb ik nergens beschreven gevonden.
Wat wel vaststaat: het ministerie bevestigde in december 2024 dat buitenlanders hun zorg zelf betalen, met drie uitzonderingen waar gepensioneerden niet onder vallen. De gratis griepprik is er voor Thaise burgers, ongeacht hun verzekering. En een prijslijst van een subdistrictskliniek voor niet-Thai heb ik in geen enkele taal kunnen vinden.
Voor de muggen maakt het niets uit. Die controle volgt het dak, niet het bevolkingsregister.
Wat het kost als je zelf hulp nodig hebt
Wordt een Thaise oudere bedlegerig, dan betaalt een landelijk fonds een verzorger, vaak zo’n vrijwilligster, vijf- tot zesduizend baht per maand. Koop je diezelfde zorg zelf in via een bureau, dan sta je op 25.000 tot 45.000 baht. Een verpleegkundige loopt op tot 80.000.
Trouwen met een Thaise verandert daar niets aan. Je krijgt haar netwerk, niet haar verzekering. Wat wel voor iedereen geldt: je wilsverklaring onder artikel 12 van de gezondheidswet is ook voor buitenlanders geldig.
De wet die vier keer strandde
Dit hele apparaat draait sinds 1977 op een ministerieel reglement. Een echte wet is er nooit gekomen. In april 2025 keurde het kabinet er een goed, in september haalde die de eerste lezing, in oktober lag hij klaar voor de laatste stemming. Op 12 december ontbond Anutin het parlement en verviel alles. Na de verkiezingen van februari vroeg hij de Kamer 31 blijven liggen voorstellen te hervatten. Dit stond er niet bij.
In maart zei oud-premier Chuan Leekpai wat velen al dachten: politici gebruiken de vrijwilligers om stemmen te kopen. Twintigduizend baht voor 25 huishoudens, duizend per adres. Kijk je naar de datums, dan valt op dat elke verhoging vlak voor verkiezingen kwam. In 2019 drie maanden ervoor, in 2023 twee maanden.
Het nieuwe geld gaat bovendien ergens anders heen. In mei kondigde de regering een betaalde verpleegkundige vrijwilliger aan, een per tambon, minimaal 15.000 baht per maand. Zeven en een half keer zoveel als de vrouw die al bij dezelfde voordeur staat.
Ruim een miljoen mensen in een grijsblauw hemd dat ze zelf kochten, houdt het laatste stuk Thaise zorg overeind voor 53 euro per maand. Wat daarvan naar hun eigen uitvaartfonds gaat, circuleert alleen op Facebookpagina’s van vrijwilligers: rond de 420 baht. Officieel bevestigd is dat nooit.
Bronnen: WHO Thailand, Thai PBS, Thai PBS Policy Watch, Prachatai, Khaosod, Siamrath, Naewna, The Asia Pacific Journal of Anthropology, Bureau van de Regeringsvoorlichting (PRD), Ministerie van Volksgezondheid
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond2 augustus 2026Je golft in Hua Hin bij de landmacht en dat kost het leger geld
Gezondheid2 augustus 2026Ruim een miljoen dorpsvrijwilligers, en jij hoort er niet bij
Bangkok2 augustus 2026Bangkok komt met kabelbaan over Chao Phraya naar nieuw kunstmuseum
Reistips2 augustus 2026Thailand toeristisch nieuwsoverzicht, week van 27 juli tot en met 2 augustus 2026