In Isaan blijft je glas vol, ook als je nee zegt

Je kent het beeld. Een tent naast het huis, plastic stoelen, een tafel met flessen Leo en een fles witte rijstwhisky die van hand tot hand gaat. Iemand schenkt jouw glas vol voordat het leeg is.

Voor de familie van je vrouw is dat gastvrijheid. Voor jou is het een avond waarop je vier keer nee moet zeggen tegen dezelfde oom. Achter dat glas zit meer dan gezelligheid: een rekening die kan oplopen tot tientallen duizenden baht, een regio met de hoogste drinkcijfers van het land, en een weg naar huis die elk jaar honderden mensen het leven blijft kosten.

Nergens in Thailand wordt zoveel gedronken

De landelijke meting over 2024 laat zien dat 35,2 procent van de Thai boven de vijftien in dat jaar alcohol dronk, 20,9 miljoen mensen. Dat is het hoogste aantal in zeventien jaar. Isaan staat bovenaan met 43,4 procent, vlak voor het noorden. Khon Kaen is met 64,1 procent de zwaarste provincie van het land; Maha Sarakham staat derde met 56 procent.

Mannen drinken ruim drie keer zo vaak als vrouwen, 55,7 tegen 16,7 procent. Bier is favoriet met 58,3 procent, witte rijstwhisky en gestookte dorpsdrank volgen met 24,2 procent. Isanezen beginnen ook het jongst van iedereen, gemiddeld op hun 19,6 jaar. Aan de andere kant van het land ligt Pattani, waar 3,8 procent drinkt. Dat is geen kwestie van geld, maar van geloof, en het zegt verder weinig over jouw dorp.

Drinken mag, doorslaan niet

Antropologisch onderzoek in een Isaan-dorp liet iets zien wat veel buitenlanders verkeerd inschatten. Alcohol loopt door bijna elke gelegenheid heen, van het bouwen van een huis tot het cremeren van een moeder, en daar wordt open en positief over gedaan. Wat níet wordt geaccepteerd, is de controle verliezen. Wie ruzie zoekt, huilt of zijn verantwoordelijkheden laat vallen, verliest gezicht.

Dat onderscheid is voor jou belangrijker dan het aantal glazen. Niemand rekent je af op hoeveel je drinkt. Ze kijken hoe je erbij zit om vier uur ’s middags, als de mor lam-muziek al drie uur op tien staat en de eerste gasten in de plastic stoel in slaap zijn gevallen.

Waarom nee zeggen zo lastig is

De gezondheidsstichting ThaiHealth vroeg deelnemers aan de vastenactie waarom het misging. De grootste reden, met 42,5 procent, was simpel: ze konden geen nee zeggen tegen iemand die hen een glas aanbood. Op de tweede plaats stond, met 26,5 procent, dat ze naar een feest moesten.

Dat is precies jouw situatie. Niet de dorst is het probleem, maar de zwager die je glas vol schenkt en meekijkt of je het leegdrinkt. In Isaan gaat een glas vaak de kring rond, telkens opnieuw gevuld door de gastheer. Weigeren is dan geen persoonlijke keuze; het is een oordeel over zijn gastvrijheid.

Wat een dorpsbegrafenis kost

In april 2025 postte een vrouw uit Sisaket wat de begrafenis van haar moeder had gekost: ruim 300.000 baht, ongeveer 7800 euro. Aan enveloppen kwam er 36.746 baht binnen, zo’n 960 euro. De familie sloeg een varken, kocht drank, en vroeg geld voor de benzine om tenten en tafels op te halen. Ze hield er ruim 50.000 baht schuld aan over, en met Songkran kwamen de familieleden alweer vragen wanneer de volgende verdienstenceremonie zou zijn.

Haar geval is geen uitzondering. De directeur van het Stopdrink Network wijst op gemeenschappen waar de drank alleen al 20.000 tot 40.000 baht per begrafenis kost, meer dan het eten en meer dan wat er aan giften binnenkomt. In 66 dorpen die besloten hun ceremonies alcoholvrij te maken, daalden de kosten met gemiddeld 8300 baht per gelegenheid. In het noordelijke Ban Mo gingen ze verder: houdt een familie zich niet aan de afspraak, dan komen de monniken niet, wordt de uitvaartkas niet uitgekeerd en mag je de tenten en tafels van het dorp niet lenen. Hard, maar het werkt.

Twee droge dagen en dan drie maanden

Woensdag 29 juli is Asalha Bucha, donderdag 30 juli begint de vastentijd. Op allebei die dagen mag er van middernacht tot middernacht nergens alcohol worden verkocht, dus 48 uur achter elkaar. Uitgezonderd zijn onder meer hotels en de vertrekhallen van internationale luchthavens. Drinken van wat je al in huis hebt, mag gewoon.

Daarna volgen drie maanden waarin het stiller is. Van de campagne in 2025 minderden of stopten naar schatting 8,6 miljoen drinkers, 32,3 procent van het totaal, en 4,5 miljoen hielden het de hele periode vol. De organisatoren rekenen dat om naar meer dan 15 miljard baht die niet aan drank is uitgegeven. Neem dat bedrag met een korrel zout, want het komt uit wat mensen zelf opgeven. De richting klopt wel: in een dorp waar de helft van de mannen de vasten aanhoudt, is het opeens veel makkelijker om ook nee te zeggen.

Wat de wet zegt en wat er in het dorp gebeurt

Sinds 29 mei 2026 mag alcohol verkocht worden van 11.00 tot 24.00 uur. Het beruchte verbod tussen twee en vijf uur ’s middags, dat sinds 1972 bestond, is definitief verdwenen. Tegelijk werd de wet strenger op een ander punt: sinds november 2025 kan niet alleen de verkoper, maar ook de drinker zelf een boete van 10.000 baht krijgen, zo’n 260 euro, als er wordt gedronken op een verboden plek of buiten de toegestane tijden. Tempels, scholen en overheidsgebouwen staan op die lijst.

En dan sta jij op het tempelterrein bij een begrafenis, waar de dorpsoudsten met een glas in de hand naar de monniken luisteren. Dat gat tussen wet en praktijk is in Isaan vaak een kilometer breed. Handhaving richt zich op de winkels en op de weg, niet op de tent naast het huis. Voor je eigen risico maakt dat weinig uit, tot er iets gebeurt.

Het gevaar zit op de weg terug

Tijdens de zeven gevaarlijke dagen rond Songkran 2026 registreerde Thailand 1242 ongelukken en 242 doden. Drankgebruik was op meerdere dagen de oorzaak van een kwart tot bijna dertig procent van de ongelukken, en in twee op de drie gevallen ging het om een motor. Precies het vervoermiddel waarmee jij na een feest die drie kilometer over de dorpsweg aflegt.

De grens ligt op 50 milligram alcohol per 100 milliliter bloed. Heb je je Thaise rijbewijs korter dan vijf jaar, dan geldt 20 milligram, oftewel ongeveer één glas. Veel expats die net zijn overgestapt van hun internationale rijbewijs weten dat niet. De straf begint bij 5000 tot 20.000 baht en maximaal een jaar cel, met minstens een half jaar intrekking van je rijbewijs. Bij een tweede keer binnen twee jaar loopt de boete op tot 100.000 baht. Een veroordeling is bovendien strafrechtelijk, en dat kan bij een visumverlenging tegen je gaan werken.

Hoe je vriendelijk onder een glas uit komt

Het beste antwoord in een dorp is niet “ik wil niet”, maar “ik mag niet”. Zeg dat je dokter je bloeddrukmedicatie heeft aangepast, en het gesprek is klaar. Niemand verliest gezicht, jij niet en je gastheer ook niet. Nog sterker werkt het vanaf deze week: aankondigen dat je de vasten meedoet levert je in Isaan eerder respect op dan verbazing. Vraag ondertussen om een glas met veel ijs en soda, zet je fles zichtbaar naast je en houd hem halfvol, want een leeg glas wordt bijgevuld.

Regel je vervoer voordat je gaat, niet als je al zit. Wil je bijdragen aan de kosten, geef dan geld aan de gastvrouw voor het eten in plaats van een krat te kopen, hoe verleidelijk het ook is om even de gulle buitenlander te zijn. Die krat wordt onthouden, en de volgende keer verwacht.

Wie deze week in het dorp is, merkt het vanzelf. Woensdag en donderdag blijft de bierkoeling in de dorpswinkel dicht en is het stil onder de tent. Dat duurt precies twee dagen. Wat daarna gebeurt, hangt af van wie er als eerste een fles op tafel zet.

Bronnen: Nationaal Statistisch Bureau van Thailand, ThaiHealth, Stopdrink Network, Daily News, Thairath, Bangkok Post, Nation Thailand, TAT Newsroom, Department of Disaster Prevention and Mitigation

Over deze blogger

Redactie

Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.

Lees hier de laatste artikelen

Oudere postings van deze blogger

• Vliegtickets27 juli 2026Geweigerd bij het inchecken of aan de gate naar Bangkok om je paspoort of ontbrekende uitreisticket: wie betaalt de schade?
• Belasting Nederland27 juli 2026Waarom er soms te veel van je Nederlandse pensioen afgaat als je in Thailand woont
• Reisadvies27 juli 2026Calamiteitenfonds laat reizigers via Midden-Oosten volgens schema terugvliegen
• Kort nieuws27 juli 2026Thailand nieuwsoverzicht maandag 27 juli 2026