Mali zegt dat er niets aan de hand is tegen de Buitenstaander
Mali zegt dat er niets aan de hand is. Voor De Buitenstaander is dat ongeveer hetzelfde als een rookmelder die beweert dat alles veilig is. Aan tafel blijft het stil, op het erf wordt harder geveegd dan nodig en een jonge neef met geldproblemen duikt precies op het verkeerde moment op. Langzaam ontdekt hij dat Mali’s zwijgen geen leegte is, maar een boodschap die hij zelf eindelijk moet leren verstaan.
Waar geestenhuisjes sterven
Langs Thaise landwegen liggen stapels afgedankte geestenhuisjes onder grote bomen. In Sing Buri telden ze er ruim vijfhonderd. Niemand geeft toe ze daar te hebben neergezet, en niemand durft ze weg te halen. Heb je zelf een oude schrijn op je erf, dan is dat jouw probleem.
Dit verhaal gaat over de relatie tussen stad en platteland eind zestiger jaren van de vorige eeuw en misschien zelfs wel relevant voor de huidige tijd. Een groep idealistische student ‘vrijwilligers’ vertrekt naar een dorp in de Isaan om daar ‘ontwikkeling’ te brengen. Een jong meisje uit het dorp vertelt wat er gebeurde en hoe het afliep. Hoe mooie idealen niet altijd verbetering brengen.
Sommige verliezen laten zich niet begraven. Ze blijven liggen in een bankboekje, een lege koffiebeker, een naam op een steen en in de paar stappen die je elke ochtend opnieuw zet. In Ban Tha Rae probeert Herman vast te houden aan wat weg is, terwijl regels, geld en zwijgende familie hem dwingen verder te gaan. Maar soms begint blijven juist bij loslaten, voorzichtig, zonder woorden.
De Buitenstaander wordt door het dorp beoordeeld
De Buitenstaander is nog maar net uit de modder gekropen of het dorp begint aan een veel grondiger onderzoek. Niet naar zijn gewonde voet, maar naar zijn karakter, zijn portefeuille en zijn bedoelingen. Is hij rijk, gierig, vriendelijk of gewoon naïef? Terwijl de vragen zich opstapelen, ontdekt hij dat Mali hem glimlachend laat keuren en dat een kapotte luidspreker plots alles openbaar kan maken.
Blijven of Verrekken – De wet (deel 5)
Thailand legt buitenlandse gepensioneerden in maart 2033 strengere financiële en juridische controles op, waaronder een hoger banksaldo en onderzoek naar grond op naam van Thaise partners. Voor Theo en Pim wordt de dreiging concreet wanneer hun woning officieel wordt doorgelicht. Van de dertig dagen om bewijs te leveren, zijn er bij ontvangst al twaalf verstreken.
Een veilig wachtwoord geeft een mens het gevoel dat hij zijn digitale leven onder controle heeft. Tot er een elfjarig neefje binnenloopt. Terwijl ik nog worstel met pincodes, handleidingen en apparaten die slimmer heten dan ze zich gedragen, koppelt Ton in enkele minuten de televisie, ventilator en airco aan zijn telefoon. Mijn zorgvuldig beveiligde huis blijkt vooral beschermd tegen de enige bewoner die er werkelijk moeite mee heeft, namelijk ik.
Elf jaar woonde hij in dezelfde soi. Hij repareerde fietsen, ventilatoren, één keer een naaimachine, vroeg er nooit geld voor. Thais sprak hij vijftig woorden, misschien zestig. Toen hij dood naast zijn bed werd gevonden, kwam de hele straat drie avonden naar de tempel. Zijn zoon in Nederland kwam niet. Bij de crematie moest iemand vooraan gaan staan, op de plek waar de familie hoort te staan. Een verhaal uit een zijstraat in Udon Thani.
Blijven of Verrekken – De Schuld (deel 4)
Een diepe schuldencrisis en de moord op een Thais meisje in Pattaya keren in 2032 de stemming tegen buitenlandse inwoners van Thailand. Terwijl Theo door lagere AOW, pensioenkortingen en stijgende prijzen steeds minder overhoudt, merkt hij dat ook vertrouwde mensen afstand nemen. Intussen reconstrueert Nan in het geheim een dossier dat machtige bestuurders kan beschadigen.
De eerste ochtend op blote voeten begint met kippenstront, scherpe steentjes en beton dat al vroeg aanvoelt als een bakplaat. De Buitenstaander denkt dat hij alleen zijn slippers kwijt is, maar belandt even later tot zijn knieën in de modder bij een vastgelopen buffel. Tussen het gelach van het dorp, een onverwacht geheim van Mali en een gestolen kus ontdekt hij dat liefde hier zelden proper verloopt.
In Thailand zie je het de hele dag, vaak zonder dat je er bewust op let. Iemand loopt langs een groepje dat op de grond zit en zakt even door de knieën. Een serveerster duikt een stukje omlaag terwijl ze tussen tafels door schuift. Geen woord, geen ophef, gewoon een kort gebaar dat zegt: ik weet dat ik je even passeer. Voor Thais is het zo gewoon als ademhalen.
Overdag is ze gewoon Fon, de vrouw van de achtste verdieping die de buurt groet en elke week geld naar huis stuurt. ’s Nachts danst ze onder het neon van Nana. Haar dochtertje in Udon denkt dat haar moeder in een restaurant werkt. Morgen stapt haar jongere zus voor het eerst in Bangkok uit de bus, en die wil dat restaurant met eigen ogen zien.
Je hebt vast weleens zo’n film gezien over een oudere westerling en zijn Thaise vrouw. De één waarschuwt je dat je wordt kaalgeplukt, de ander laat zien dat het ook echte liefde kan zijn. Welke klopt? Dat hangt vooral af van wie de camera vasthield.
Een bloeddrukmeter koop je meestal om thuis af en toe je waarden te controleren. Hier liep dat snel anders. Zodra buurman Prasit zijn arm in de manchet stak, veranderde de veranda in een wachtkamer en gezondheid in een dorpswedstrijd. Stoelen werden aangesleept, uitslagen genoteerd en herkansingen opgeëist. Aan het einde van de ochtend wist de hele straat zijn bloeddruk, behalve de eigenaar van het apparaat.
Boekbespreking – Scot Barmé: Woman, Man, Bangkok, Love, Sex and Popular Culture in Thailand
Er zijn van die boeken die mijn visie op aspecten van landen, gemeenschappen en gebeurtenissen geheel vernieuwen. Het hierboven genoemde boek van Scot Barmé, overigens al uitgekomen in 2002, is een dergelijk werk. Ik las het als een thriller in één adem uit, in een dag en een halve nacht.
De Buitenstaander in een huis zonder privacy
De Buitenstaander dacht dat een slaapkamer met een deur vanzelf een beetje rust en privacy bood. Dat blijkt in het Isaans dorp een opvallend westerse vergissing. Familie loopt binnen zonder te kloppen, telefoons laden op naast zijn kussen en buren weten precies hoeveel boterhammen met kaas hij eet. Terwijl Mali nergens van opkijkt, probeert hij met grendels, gordijnen en een belletje vergeefs orde te scheppen.
Blijven of Verrekken – Het Feest Gaat Door (deel 3)
Thailand voert de controle op buitenlandse pensionado’s ongemerkt verder op. Banken vragen naar de herkomst van oud spaargeld, visumaanvragen lopen vertraging op en grensbeambten blijken persoonlijke gegevens al paraat te hebben. Terwijl Theo blijft vertrouwen op zijn financiële marge, ontdekt Nan in Bangkok dat de losse maatregelen deel uitmaken van een veel groter systeem.
Elke avond wast Wilai eerst haar handen. Pas dan pakt ze de telefoon, drukt op de knop die ze blind vindt en wacht tot haar zoon binnenkomt. Zeven seconden, ingesproken op een avond die de laatste bleek. Nu hapert het oude toestel. Het scherm gaat uit, wordt heet in haar hand. En met die telefoon dreigt Wilai ook zijn stem te verliezen.
De Lanna invloeden in Noord Thailand
Wie het noorden van Thailand bezoekt zoals Chiang Mai en Chiang Rai ziet nog veel invloeden uit het Lanna tijdperk. Lanna betekent in het Nederlands: één miljoen rijstvelden. Het Lanna koninkrijk, dat ook een stuk van Birma besloeg, hield 600 jaar stand en werd gesticht in 1259 door koning Mengrai de Grote. Hij volgende zijn vader op als leider van het Chiang Saen koninkrijk.
In sommige dorpen in het noordoosten van Thailand gaat een man ’s avonds naar bed met lippenstift op en rode lak aan zijn teennagels. Niet uit koketterie, maar uit angst. Hij hoopt de weduwegeest te misleiden, die volgens het volksgeloof gezonde mannen in hun slaap komt halen. Artsen hebben voor diezelfde doden een andere naam.
Een lekker bakkie troost
Voor veel van ons begint de dag pas echt na dat eerste, essentiële kopje koffie. Zwart als de nacht en sterk genoeg om zelfs de meest druilerige Nederlandse ochtend op te klaren. Liefdevol bereid van versgemalen, handgeplukte bonen uit de Colombiaanse hooglanden—dat is pas echt hemels genieten. Maar de weg naar puur koffiegenot ligt vol hindernissen. Van suiker tot siropen en van koffiepads tot automatenbrouwsels, de wereld lijkt vol met bedreigingen voor de echte koffiepurist. In deze scherpe uiteenzetting neem ik je mee langs de valkuilen in koffieland en pleit ik voor een terugkeer naar de essentie van koffie: puur en onvervalst, precies zoals het bedoeld was.
Blijven of Verrekken – De Nieuwe Buren (deel 2)
Een afgesloten arbeiderskamp verrijst plotseling tegenover Theo’s huis in Udon Thani, waar een Chinese spoorlijn de omgeving dreigt te veranderen. Tegelijk ontdekt ambtenaar Nan in Bangkok verdachte grondaankopen rond het project, waarna haar dossier zonder uitleg wordt afgeschermd. Wat buiten op bouwen lijkt, blijkt binnen de overheid al lang te zijn voorbereid.