De eerste ochtend op blote voeten begint met kippenstront, scherpe steentjes en beton dat al vroeg aanvoelt als een bakplaat. De Buitenstaander denkt dat hij alleen zijn slippers kwijt is, maar belandt even later tot zijn knieën in de modder bij een vastgelopen buffel. Tussen het gelach van het dorp, een onverwacht geheim van Mali en een gestolen kus ontdekt hij dat liefde hier zelden proper verloopt.
In Thailand zie je het de hele dag, vaak zonder dat je er bewust op let. Iemand loopt langs een groepje dat op de grond zit en zakt even door de knieën. Een serveerster duikt een stukje omlaag terwijl ze tussen tafels door schuift. Geen woord, geen ophef, gewoon een kort gebaar dat zegt: ik weet dat ik je even passeer. Voor Thais is het zo gewoon als ademhalen.
Overdag is ze gewoon Fon, de vrouw van de achtste verdieping die de buurt groet en elke week geld naar huis stuurt. ’s Nachts danst ze onder het neon van Nana. Haar dochtertje in Udon denkt dat haar moeder in een restaurant werkt. Morgen stapt haar jongere zus voor het eerst in Bangkok uit de bus, en die wil dat restaurant met eigen ogen zien.
Je hebt vast weleens zo’n film gezien over een oudere westerling en zijn Thaise vrouw. De één waarschuwt je dat je wordt kaalgeplukt, de ander laat zien dat het ook echte liefde kan zijn. Welke klopt? Dat hangt vooral af van wie de camera vasthield.
Een bloeddrukmeter koop je meestal om thuis af en toe je waarden te controleren. Hier liep dat snel anders. Zodra buurman Prasit zijn arm in de manchet stak, veranderde de veranda in een wachtkamer en gezondheid in een dorpswedstrijd. Stoelen werden aangesleept, uitslagen genoteerd en herkansingen opgeëist. Aan het einde van de ochtend wist de hele straat zijn bloeddruk, behalve de eigenaar van het apparaat.
Boekbespreking – Scot Barmé: Woman, Man, Bangkok, Love, Sex and Popular Culture in Thailand
Er zijn van die boeken die mijn visie op aspecten van landen, gemeenschappen en gebeurtenissen geheel vernieuwen. Het hierboven genoemde boek van Scot Barmé, overigens al uitgekomen in 2002, is een dergelijk werk. Ik las het als een thriller in één adem uit, in een dag en een halve nacht.
De Buitenstaander in een huis zonder privacy
De Buitenstaander dacht dat een slaapkamer met een deur vanzelf een beetje rust en privacy bood. Dat blijkt in het Isaans dorp een opvallend westerse vergissing. Familie loopt binnen zonder te kloppen, telefoons laden op naast zijn kussen en buren weten precies hoeveel boterhammen met kaas hij eet. Terwijl Mali nergens van opkijkt, probeert hij met grendels, gordijnen en een belletje vergeefs orde te scheppen.
Blijven of Verrekken – Het Feest Gaat Door (deel 3)
Thailand voert de controle op buitenlandse pensionado’s ongemerkt verder op. Banken vragen naar de herkomst van oud spaargeld, visumaanvragen lopen vertraging op en grensbeambten blijken persoonlijke gegevens al paraat te hebben. Terwijl Theo blijft vertrouwen op zijn financiële marge, ontdekt Nan in Bangkok dat de losse maatregelen deel uitmaken van een veel groter systeem.
Elke avond wast Wilai eerst haar handen. Pas dan pakt ze de telefoon, drukt op de knop die ze blind vindt en wacht tot haar zoon binnenkomt. Zeven seconden, ingesproken op een avond die de laatste bleek. Nu hapert het oude toestel. Het scherm gaat uit, wordt heet in haar hand. En met die telefoon dreigt Wilai ook zijn stem te verliezen.
In sommige dorpen in het noordoosten van Thailand gaat een man ’s avonds naar bed met lippenstift op en rode lak aan zijn teennagels. Niet uit koketterie, maar uit angst. Hij hoopt de weduwegeest te misleiden, die volgens het volksgeloof gezonde mannen in hun slaap komt halen. Artsen hebben voor diezelfde doden een andere naam.
De Lanna invloeden in Noord Thailand
Wie het noorden van Thailand bezoekt zoals Chiang Mai en Chiang Rai ziet nog veel invloeden uit het Lanna tijdperk. Lanna betekent in het Nederlands: één miljoen rijstvelden. Het Lanna koninkrijk, dat ook een stuk van Birma besloeg, hield 600 jaar stand en werd gesticht in 1259 door koning Mengrai de Grote. Hij volgende zijn vader op als leider van het Chiang Saen koninkrijk.
Een lekker bakkie troost
Voor veel van ons begint de dag pas echt na dat eerste, essentiële kopje koffie. Zwart als de nacht en sterk genoeg om zelfs de meest druilerige Nederlandse ochtend op te klaren. Liefdevol bereid van versgemalen, handgeplukte bonen uit de Colombiaanse hooglanden—dat is pas echt hemels genieten. Maar de weg naar puur koffiegenot ligt vol hindernissen. Van suiker tot siropen en van koffiepads tot automatenbrouwsels, de wereld lijkt vol met bedreigingen voor de echte koffiepurist. In deze scherpe uiteenzetting neem ik je mee langs de valkuilen in koffieland en pleit ik voor een terugkeer naar de essentie van koffie: puur en onvervalst, precies zoals het bedoeld was.
Blijven of Verrekken – De Nieuwe Buren (deel 2)
Een afgesloten arbeiderskamp verrijst plotseling tegenover Theo’s huis in Udon Thani, waar een Chinese spoorlijn de omgeving dreigt te veranderen. Tegelijk ontdekt ambtenaar Nan in Bangkok verdachte grondaankopen rond het project, waarna haar dossier zonder uitleg wordt afgeschermd. Wat buiten op bouwen lijkt, blijkt binnen de overheid al lang te zijn voorbereid.
De eerste nacht van de Buitenstaander
De eerste nacht in het Isaans dorp begint met goede moed, een brommende ventilator en de hoop op een paar uur slaap. Maar onder het golfplaten dak heeft iedereen blijkbaar andere plannen. Honden slaan aan, kikkers voeren overleg en hanen beginnen ruim voor zonsopgang. Alleen Mali merkt nergens iets van. De Buitenstaander ontdekt ondertussen dat stilte hier geen recht is, maar een zeldzaam dorpswonder blijft.
Een dorpswinkel in Noord-Thailand weigerde een biljet van duizend baht vanwege een klein scheurtje, waarna buurtbewoners zich ermee bemoeiden en het briefje uitgroeide tot een openbare dorpszaak. Pas toen de Thaise echtgenote van de eigenaar het biljet aan een bekende gaf, bleek dat niet de schade, maar onderling vertrouwen de doorslag gaf.
Uit het Thaise leven gegrepen: het pakketje
Een Nederlander van 58 uit Hoogeveen nam een pakketje mee voor een Thaise kennis die hem maandenlang had geholpen. In het bruine papier zat geen zeep maar drugs. Hij bekende dat hij het pakket droeg, kreeg negen en een half jaar cel en telt sindsdien in een Bangkokse gevangenis de maanden af, met één vraag die niemand voor hem beantwoordt.
Udon Thani, 2031. Theo Vermeer zit op zijn terras met koffie en ziet zijn buurman zijn land verkopen voor het dubbele van de marktprijs. Hij vindt het mooi voor hem. Vierhonderd kilometer verderop ontdekt een jonge analiste bij de centrale bank een patroon in vastgoedtransacties dat niet hoort te kloppen, en dat ook niet mag blijven bestaan. Haar rapport verdwijnt dezelfde week nog in een la.
‘De publieke wasmachine langs de weg is een zwetende koortsdroom van ongeschreven regels’
Wanneer je als westerse echtgenoot in een Noord-Thais dorp goede sier wilt maken door de was te doen, ontdek je pas echt de meedogenloze regels van de straat. Wassen bij een roestige muntautomaat is een publiek schouwspel. Je leert razendsnel hoelang jouw kleding in de trommel mag rusten voordat de buren resoluut ingrijpen en je huishoudelijke trots voorgoed knakken.
Je koopt op de markt een zijden sjaal, maar weet je wat erachter zit? Achter elke meter Thaise zijde gaan weken werk schuil: een rups die moerbeiblad eet, een cocon die wordt doodgekookt, en een wever die het patroon in de draad legt nog voordat ze begint. Dit is hoe het echt gaat.
Schoenen uit is in Thailand zo gewoon dat Thai er niet eens bij nadenken. Voor jou als bezoeker of bewoner is het minder vanzelfsprekend. Bij tempels en huizen gaan ze altijd uit, bij winkels en cafés soms, en op de verkeerde plek je schoenen aanhouden voelt al snel onbeleefd. Waar geldt het, en hoe weet je het?
Wim ruilde zestien jaar geleden Deventer in voor een huis aan de Mekong. Toen zijn hart het opeens begaf, kwam zijn broer Peter voor het eerst naar Thailand, met een koffer vol schuldgevoel en een spraakbericht dat nooit werd beantwoord. Een verhaal over afscheid, een rivier als laatste rustplaats, en een familie die pas achteraf begreep waar Wim thuis was.
Er bestaat geen officiële lijst van verplichte Thaise films. Toch is er een canon die niemand serieus kan wegwuiven, gebouwd op harde feiten: een Palme d’Or, de grootste kaskraker ooit, de internationaal succesvolste Thaise film, de film die Muay Thai wereldwijd maakte, en de eerste Thaise film in Cannes.