Voor veel lezers van deze blog is dit geen abstract onderwerp. Jij of iemand die je kent leeft het verhaal dat filmmakers zo graag vastleggen: de man uit Wales of Brabant, de vrouw uit Isaan, en alles wat daartussen schuurt. Geld, familie, afstand, genegenheid, en soms het gevoel bekeken te worden.
Sinds de jaren tachtig maken westerse ploegen documentaires over die relaties. Sommige zoeken de bar op en het schandaal. Andere nemen de tijd en tonen mensen zoals ze zijn. Datzelfde onderwerp levert totaal verschillende films op. In dit stuk zet ik ze naast elkaar, zodat je zelf kunt kiezen.
Twee soorten films, één onderwerp
Grofweg vallen deze films in twee groepen. De eerste zoekt de spanning: de bar, het geld, de man die gewaarschuwd moet worden. De tweede volgt mensen jarenlang en laat zien dat liefde, armoede en familieplicht door elkaar heen lopen. De vraag “waarheid of sensatie” gaat dus niet over één film. Het gaat over het verschil in blik tussen makers, en over wat het publiek eigenlijk wil zien.
Hieronder de bekendste titels op een rij, met het jaar, de maker en de aard. Let op dat niet alles wat vaak genoemd wordt ook echt een documentaire is.
| Titel | Jaar | Maker en land | Soort |
|---|---|---|---|
| Heartbound | 2018 | Sine Plambech en Janus Metz, Denemarken | documentaire |
| My Thai Bride | 2011 | David Tucker, Australië | documentaire |
| Bangkok Girl | 2005 | Jordan Clark, Canada | documentaire |
| Looking for Love (Louis Theroux) | 2000 | BBC, Verenigd Koninkrijk | tv-documentaire |
| Patong Girl | 2014 | Susanna Salonen, Duitsland en Thailand | speelfilm |
De film die de tijd nam
De meest geprezen film in dit veld komt niet van een tv-ploeg, maar van een antropoloog. Sine Plambech doet al jaren onderzoek naar migratie uit Isaan. Samen met regisseur Janus Metz, bekend van de oorlogsdocumentaire Armadillo, filmde ze tien jaar lang, van 2006 tot 2016. Dat werd ‘Heartbound’, in première op het filmfestival van Toronto in 2018.
De film volgt Sommai, een vrouw uit Isaan die met een Deense man trouwde en daarna meer dan 900 Thais-Deense koppels aan elkaar koppelde, plus vijf andere vrouwen. Wat opvalt: iedereen krijgt zijn waardigheid, ook de westerse echtgenoten. Het cliché van de listige gelukzoekster of het hulpeloze slachtoffer houdt hier geen stand, terwijl de armoede en de ongelijkheid gewoon in beeld blijven. Wil je één film zien die het genuanceerd doet, dan is dit hem.
Het waarschuwingsverhaal
Aan de andere kant staat My Thai Bride uit 2011, van de Australische maker David Tucker. Ted is 46, verkoper uit Wales, en ontmoet Tip, een Thaise vrouw van midden dertig die in een bar in Isaan werkt. Hij stuurt haar geld zodat ze kan stoppen, trouwt met haar, verkoopt zijn bezit in Wales en steekt alles in een huis en een varkensstal op het land van haar familie.
Binnen een jaar is zijn geld op. De familie wordt afstandelijk, en als Ted vraagt of ze van hem houdt, zegt Tip: “I can’t eat or drink your love.” Hij keert berooid terug naar het Verenigd Koninkrijk, met een enkeltje dat Tip voor hem koopt. Het klinkt als een simpel afschrikverhaal, maar de film laat ook iets anders zien: Ted en Tip wisselen van plaats. Zij houdt over wat hij kwijtraakt. Dat maakt het eerlijker dan de titel doet vermoeden.
Als de verpakking het verhaal stuurt
Bangkok Girl uit 2005 zit precies tussen beide polen in. De Canadees Jordan Clark maakte hem voor zo’n 10.000 dollar, 43 minuten lang, en volgt Pla, een negentienjarige die al vanaf haar dertiende in de bars werkt en hem door de stad gidst. De toon is meelevend en probeert Pla zelf aan het woord te laten. Maar de verpakking, aangekondigd als een film over “Thailands nachtleven”, duwt de kijker toch richting het sekstoerisme. Het frame stuurt, nog voordat de film begint.
Datzelfde geldt voor de aflevering ‘Looking for Love’ uit de reeks Louis Theroux’s Weird Weekends, uit 2000. Theroux loopt mee met westerse mannen die in Thailand een bruid zoeken. Geen aanklacht, geen diepgang, vooral zijn bekende ironische blik. Bijna een kwart eeuw later kijk je er vooral naar als tijdsbeeld. Grappig eigenlijk hoe snel zo’n film van actualiteit naar archief verschuift.
Let op: niet alles is echt gebeurd
Hier gaat het vaak mis. ‘Patong Girl’ uit 2014 wordt geregeld in één adem met de documentaires genoemd, maar het is een speelfilm, gemaakt door de Duitse regisseur Susanna Salonen en bekroond met een Grimme-Award. Een Duitse familie viert kerst op Phuket. De achttienjarige Felix wordt verliefd op Fai uit een bar aan Patong Beach, en onderweg naar Isaan ontdekt hij dat Fai transgender is. Een sterke film, maar geen werkelijkheid. Wie schrijft “in de documentaire Patong Girl” heeft het mis.
Pas ook op met de YouTube-video’s die “de brute waarheid over Thaise bargirls” beloven. Dat zijn meningsvideo’s, geen journalistiek. Bruikbaar als voorbeeld van het sensatiegenre, niet als bron van feiten.
Waar zit dan het verschil?
Het verschil tussen waarheid en sensatie zit niet in het onderwerp, maar in de keuzes van de maker. Tijd is de eerste. Een weekend in de bar levert andere beelden op dan tien jaar iemand volgen. De tweede keuze is wie het woord krijgt: praat de westerse maker, of praat de Thaise vrouw zelf, in haar eigen taal, over haar eigen leven? De derde is waar de camera stopt. De bar geeft beeld, de rijstvelden en de schulden en de zieke ouder geven begrip. En de vierde is het frame vooraf, de titel die je al stuurt.
Sommige onderzoekers gaan verder en zeggen dat de westerse blik zelf het probleem is. Angana Narula van de London School of Economics stelt dat westerse media Bangkok stelselmatig gelijkstellen aan prostitutie en Thaise vrouwen reduceren tot stemloze lichamen zonder eigen wil. Dat beeld voedt de vraag, en de vraag bepaalt weer de omstandigheden waarin die vrouwen leven. Eerlijk is eerlijk: die kritiek gaat vooral over sekstoerisme, en minder over de huwelijken die de meeste lezers hier aangaan. Niet elke relatie begint in een bar, en niet elke film die een bar toont, liegt. Het punt is de eenzijdigheid, niet dat het fenomeen niet bestaat.
Wil je een film zien die het eerlijk doet, kijk dan ‘Heartbound’. Bedenk bij de rest: de bar levert mooie beelden op, de rijstvelden leveren het verhaal. Wie alleen het eerste filmt, laat je de helft zien. Jij weet zelf welke helft klopt.
Bronnen: The Isaan Record, Danish Film Institute, mythaibridefilm.com, Wikipedia, London School of Economics, IMDb
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Economie24 juli 2026De wietkater van Isaan: boeren zitten met kassen vol onverkoopbare cannabis
Cultuur24 juli 2026Waarheid of sensatie: hoe films jouw Thaise relatie in beeld brengen
Vliegtickets24 juli 2026Waarom je ticket naar Bangkok duurder kan zijn dan doorvliegen naar Phuket
Expats en pensionado24 juli 2026Erfenis zonder testament in Thailand: wie erft er eigenlijk?