Een terloopse opmerking van iemand ‘Laat de Thaise Spinoza opstaan…..’ bracht mij tot het plotselinge besef dat de filosofie van Spinoza en het boeddhisme heel veel overeenkomsten bezitten. Ik dacht dat ik een wereldschokkende ontdekking had gedaan (een illusie die ik wel vaker heb) maar na enig verder lezen zag ik dat velen voor mij al gewezen hadden die nauwe band tussen beider gedachtewereld.
Hey, nou zeg, alweer? Hey, wat? Mmmm. Hey, ogenblikje! Lieve hemel, goeie genade! Wow, jeetje! Aha! Mijn hemel! Au, verdorie, nee maar! Is Thailandblog dol gedraaid? Nee, Tino Kuis geeft een lesje uitroepen. Als toegift: vragen en antwoorden.
Dit is een kort verhaal uit 1966 van mijn favoriete Thaise schrijver. Het gaat over een ontmoeting tussen een oudere boer en een witte man en hoe, ondanks beider goede bedoelingen, verschillende opvattingen en gewoonten tot wrijving kunnen leiden beschreven aan de hand van het gedrag van een hond. Het verhaal zegt ook veel over de penibele en zwakke toestand van de boer in die tijd, misschien nog niet zo veel verbeterd.
Vorig jaar kwam een jonge Thaise vrouw, een kennis van me, voor een kort bezoek naar Nederland. Ik vroeg haar haar ervaringen op te schrijven. Dat deed ze. Haar verhaal bleef tot nu toe liggen om twee redenen. Ik was een half jaar daarna behoorlijk ziek en tot weinig in staat. Toen ik haar geschrift terugvond was de vertaling uit het Thais niet zo moeilijk, maar het geschrift bestond uit twee bladzijden met piepkleine lettertjes wat mij bijna een burn-out bezorgde.
In 1939 arriveerden twee stoomschepen met politieke gevangenen op het idyllische Thaise eiland Tarutao. Onder hen was So Sethaputra, gevangene nummer 26, met een missie: zijn Engels-Thaise woordenboek voltooien. Dit verhaal vertelt over zijn vastberadenheid, intellectuele bijdragen en de onverwachte wendingen in zijn leven, tegen de achtergrond van Thailand’s roerige politieke geschiedenis.
Zo af en toe kom ik een nieuwe persoon tegen in de Siamese geschiedenis. Een persoon met een boeiend en interessant leven zoals ik dat niet had kunnen vermoeden voor die tijd. Prins Prisdang is zo iemand.
Puey Ungpakorn: een bewonderenswaardige Siamees
Het is goed om deze man, Puey Ungpakorn, eens in de schijnwerpers te zetten. Hij was een onvermoeibare man, eerlijk en onkreukbaar en deed veel voor de economische ontwikkeling van Thailand. Tino beschrijft enige momenten uit zijn leven.
Phra Khruba Sri Wichai, de heilige van Lanna en de verloren strijd voor religieuze zelfstandigheid in het Noorden
Op de elfde dag van de wassende maan in de zevende maanmaand, in het Jaar van de Tijger, in het 97e jaar van het Ratanakosin Tijdperk werd in het dorpje Ban Pang, Li districht, Lampun, een jongetje geboren.
‘Chinese toeristen overspoelen Thailand’, lees je af en toe in de pers. Maar dat is niets nieuws, dat gebeurt al twee eeuwen. Dat de Chinezen in de ontwikkeling van Thailand op vele gebieden een grote rol hebben gespeeld mag als bekend worden verondersteld. Deze gemeenschap is onverbrekelijk verbonden met de modernisering en ontwikkeling van Thailand maar dat ging niet zonder slag of stoot.
Sanook betekent niet wat u denkt, maar wat dan wel?
Net als ‘mai pen rai’ is ‘sanook’ een algemeen bekend en veel gebruikt Thais woord. Helaas wordt de betekenis vaak veel te oppervlakkig en te beperkt weergegeven terwijl een goed verstaan van het woord ‘sanook’ essentieel is om de Thaise geestesgesteldheid te begrijpen.
Mahachat, de ‘Grote Geboorte’, en zijn viering
Mahachat, de vóórlaatste geboorte van de Boeddha, is het verhaal over de vrijgevigheid van Prins Wetsadorn Chadok (meestal kort Prins of Phra Wet genoemd) die alles weggeeft, op het laatst zelfs zijn kinderen en zijn vrouw. De avonturen van Chuchok, een oude, rijke bedelaar met een mooie jonge vrouw is een onderdeel van dit verhaal.
De Thaise economie wordt beheerst door staatsbedrijven, veelal met een monopolie op hun activiteiten. Ook andere bedrijven hebben vaak een monopolie of oligopolie positie. Voor een zich pas ontwikkelende economie kan dat gunstig zijn, maar voor een land met het ontwikkelingsstadium zoals dat van Thailand juist niet. De slecht draaiende economie is niet alleen het gevolg van buitenlandse factoren.
Boon Pong, de Thaise held die hulp verleende aan de krijgsgevangenen bij de dodenspoorlijn
Boonpong Sirivejjabhandu, beter bekend onder zijn roepnaam Boon Pong, heeft samen met zijn vrouw Boopa en dochter Panee een belangrijke rol gespeeld bij de hulpverlening aan de krijgsgevangen dwangarbeiders bij de dodenspoorlijn van Birma naar Thailand.
Slangen in Thailand; Tino is er gek op
Ik ben gek op slangen, ik vind het fascinerende en mooie beesten en kan er niet genoeg van krijgen. Ze hebben iets koninklijks en eeuwigs over zich.
Het Thais is een verrassend beeldende en gevarieerde taal, schrijft Tino Kuis. Hij illustreert dat aan de hand van sekswoordjes. ‘Ik verzeker u dat het erg leuk is deze woordjes te kennen. Ten slotte kennen alle Thais ze ook en waarom wij dan niet?’
‘Mai pen rai’ betekent niet wat u denkt
‘Mai pen rai’, hoe vaak hoor je dat niet Thailand? Die uitdrukking wordt te pas en te onpas gebruikt wanneer er zich problemen voordoen. Maar het is beslist geen uiting van onverschilligheid. Integendeel.
‘Het is goed, Kalamas, dat jullie onzeker zijn en twijfelen‘, zo begint de Kalama Sutta, een van de bekendste toespraken van de Boeddha. Tino Kuis vertaalde de tekst.
De Profetie – Een kort verhaal van Phaithun Thanya
Hij stond daar al een hele lange tijd…. zo lang dat eigenlijk niemand wist hoe lang. Ook de stokoude dorpelingen en zij die al lang waren gestorven zeiden ooit dat het er al stond zolang zij zich konden herinneren. De boom spreidde nu zijn takken en zijn wortels uit over een grote oppervlakte. Over wel een kwart van de dorpsgrond waren er wortels bij het graven. Zijn knoestige wortels en verwarde takken wezen er op dat deze banyan boom het oudste levende ding was in het dorp.
De leefomstandigheden van de Siamezen in 1930, economie, onderwijs, gezondheid en meer
Hoe leefde de gewone man en vrouw toen Thailand nog Siam heette? In 1930 deed Carle Zimmerman met medewerking van de Siamese autoriteiten een uitgebreid onderzoek naar de leefomstandigheden van de plattelandsbevolking in Siam. De steden liet hij links liggen.
Kort verhaal: Familie midden op de weg
Dit is één van de dertien verhalen uit de bundel ‘Khropkhrua Klaang Thanon’, ‘De familie Midden op de Weg’(1992, vorig jaar kwam de 20e druk uit). Het is geschreven door Sila Khomchai, de schrijversnaam van Winai Boonchuay. De bundel beschrijft het leven van de nieuwe middenklasse in Bangkok, hun uitdagingen en verlangens, hun teleurstellingen en dromen, hun krachten en zwakheden, hun egoïsme en goedheid.
De elite, ook wel de heersende klasse in Thailand, eist het alleenrecht op Thailand te besturen. Alleen zij zouden dat op een goede wijze kunnen doen. Tino bespreekt hier de opvattingen die daar aan ten grondslag liggen en die veel te maken hebben met het hindoeïstische en boeddhistische begrip ‘karma’.
De Thaise dorpseconomie in vroegere tijden
De Thaise geschiedschrijving gaat bijna uitsluitend over de staat, de heersers, de koningen, hun paleizen en tempels, en de oorlogen die ze voerden. De ‘gewone man en vrouw’, de dorpelingen, komen er maar bekaaid van af. Een uitzondering daarop is een invloedrijk boekje uit 1984, welke de geschiedenis van de Thaise dorpseconomie in beeld brengt. In zo’n 80 bladzijde en zonder hoogdravend academisch jargon neemt professor Chatthip Nartsupha ons mee terug in de tijd.