Cartoonzaak stelt artikel 112 op de proef
Dit kritische opinieartikel uit de Bangkok Post gaat over de manier waarop sommige aanklachten wegens majesteitsschennis worden behandeld. Het gaat dan over artikel 112 van de Strafwet, die elke handeling verbiedt die de Koning, de Koningin, de kroonprins of de Regent belastert, beledigt of bedreigt.
Ik kan het niet nalaten te vermelden wat wijlen koning Bhumibol in 2005 zei over deze wet:
“Als de koning geen kwaad kan doen, is dat alsof je op hem neerkijkt, omdat de koning dan niet als een mens wordt behandeld. Maar de koning kan wel degelijk kwaad doen.”
Het artikel
Cartoonzaak stelt artikel 112 op de proef
Een rechtszaak tegen een bekende striptekenaar over een cartoon die losjes gebaseerd is op het leven van een koning van Ayutthaya, waarin hij ervan wordt beschuldigd artikel 112, oftewel de wet op majesteitsschending, te hebben overtreden, benadrukt de noodzaak om zowel de wet als de juridische procedures te moderniseren.
Het werk, Ayodhaya-Irrawaddy, getekend in een Japanse mangastijl, is zeer populair onder de zogenaamde Generatie Y, die opener staat tegenover lhbt-thema’s.
Het verhaal dat de basis vormde voor de dramaserie Hongsawadi, vertelt op geromantiseerde wijze over de relatie tussen koning Naresuan van Ayutthaya (circa 1590-1604) en een Birmese prins.
De cartoonist en producent beweren dat alle personages fictief zijn. De herinterpretatie is bewust onconventioneel. In de Thaise samenleving zijn films en series over monarchen en historische figuren doorgaans lovend. Koning Naresuan, een vereerde monarch, wordt herinnerd om zijn olifantenduel en militaire leiderschap.
Ondanks de onorthodoxe aanpak verwelkomen sommige progressieve historici de herinterpretatie, met het argument dat dit vaak kenmerkend is voor de geschiedschrijving. Ze waarschuwen echter tegen het ‘heiligen’ van de geschiedenis op een manier die historische figuren vastzet en kritisch denken en nieuwe interpretaties ontmoedigt.
De klaagster gaf aan diep beledigd te zijn door de verwijfde weergave van de Siamese koning. Volgens haar moet de koning mannelijk en dapper worden afgebeeld, en is elke afwijking daarvan oneerlijk en komt neer op het kleineren van een krijgshaftige monarch. De politie heeft de zaak naar verluidt in behandeling genomen.
De zaak legt opnieuw een maas in artikel 112 bloot: iedereen kan een klacht indienen, ongeacht hoe ongefundeerd of irrelevant de beschuldiging ook is. In principe is de wet bedoeld om alleen de huidige monarch, de koningin, en de troonopvolger te beschermen. In de praktijk zijn de autoriteiten echter terughoudend om de meeste klachten op grond van artikel 112 af te wijzen uit angst beschuldigd te worden van plichtsverzuim.
Lezers herinneren zich wellicht de zaak van de gerespecteerde wetenschapper Sulak Sivaraksa, die in 2014 een klacht wegens smaad ontving nadat hij de vraag had gesteld of de olifantenstrijd van koning Naresuan daadwerkelijk had plaatsgevonden. Hij werd aangeklaagd op grond van artikel 112.
Die zaak leidde tot controverse over de algemeen gangbare opvatting dat artikel 112 alleen van toepassing is op de huidige monarch en niet op historische koningen. Sulak werd niet vastgehouden, maar zoals vereist aangegeven bij de politie, en de zaak werd uiteindelijk door de procureur-generaal geseponeerd op grond van het feit dat de wet alleen van toepassing is op de huidige koning. Als die interpretatie consequent was toegepast, zou de cartoonist in de huidige zaak mogelijk vrijgesteld zijn geweest. Helaas lijkt het tegendeel waar te zijn.
In reactie op dergelijke zorgen stelde de inmiddels opgeheven Move Forward Party ooit voor om artikel 112 te wijzigen en de straffen te verlagen van drie tot vijftien jaar naar één jaar per overtreding. Ook stelde de partij voor om het recht om klachten in te dienen bij het Koninklijk Huis te beperken, in plaats van dit aan elk individu toe te staan, om misbruik van de wet te voorkomen. De partij betoogde dat een verkeerde toepassing van de wetten op majesteitsschending het hoogste instituut eerder schaadt dan beschermt.
Bron:
Bangkok Post – Cartoon case tests S112
Wil je meer weten over de majesteitswetgeving en de gevolgen ervan, lees dan dit artikel:
Lèse-majesté in Thailand – Wikipedia
Opvallend vond ik dat het aantal aanklachten jaarlijks wegens majesteitsschennis vóór 2006 tussen de 2 en 4 was en daarna tussen de 36 en 116, met telkens een flinke stijging rond 2006 en 2016. Hoe kan dat?
Over deze blogger
-
Geboren in 1944 in Delfzijl als zoon van een eenvoudige winkelier. Gestudeerd in Groningen en Curaçao. Drie jaar als arts gewerkt in Tanzania, daarna als huisarts in Vlaardingen. Een paar jaar vóór mijn pensioen getrouwd met een Thaise dame, we kregen een zoon die drie talen goed spreekt.
Bijna 20 jaar in Thailand gewoond, eerst in Chiang Kham (provincie Phayao) daarna in Chiang Mai waar ik graag allerhande Thai lastigviel met allerlei vragen. Volgde het Thaise buitenschoolse onderwijs waarna een diploma lagere school en drie jaar middelbare school. Deed veel vrijwilligerswerk. Geïnteresseerd in de Thaise taal, geschiedenis en cultuur. Woon nu alweer 5 jaar in Nederland samen met mijn zoon en vaak met zijn Thaise vriendin.
Lees hier de laatste artikelen
Maatschappij29 april 2026Cartoonzaak stelt artikel 112 op de proef
Achtergrond27 april 2026Het Thaise Volkslied
Maatschappij22 april 2026Thaise humor
Boeddhisme21 april 2026De filosofie van Spinoza en het boeddhisme – Was Spinoza een Boeddhist?