De State Railway of Thailand een spoorbedrijf tussen een rijk verleden en een enorme schuldenberg

De Thaise spoorwegen bestaan al sinds 1890. Wat ooit begon als een prestigeproject van koning Chulalongkorn, groeide uit tot de ruggengraat van het Thaise vervoer. Vandaag rijden treinen vanuit Bangkok naar vrijwel elke hoek van het land, van Chiang Mai in het noorden tot Hat Yai in het zuiden.

Toch staat de State Railway of Thailand er niet best voor. Verouderde infrastructuur, een schuldenberg van rond de 300 miljard baht en eindeloos uitgestelde projecten tekenen het beeld. Tegelijk wordt er volop gebouwd aan dubbelspoor en een hogesnelheidslijn naar China. Een spoorbedrijf met een rijk verleden en een hoogst onzekere toekomst.

Kort samengevat

Voor wie de hoofdlijnen wil weten:

• De SRT bestaat sinds 1890 (toen nog als Royal State Railways of Siam) en is nog altijd de enige staatsoperator voor intercitytreinen. Het netwerk telt ruwweg 4000 tot 4800 kilometer spoor en bedient 47 provincies.
• Financieel is het beeld zorgelijk. De opgebouwde schuld bedroeg eind 2025 ongeveer 300 miljard baht (circa 7,9 miljard euro), met daarbovenop een kas tekort van 18 miljard baht (circa 470 miljoen euro). De regering moest een noodlening goedkeuren.
• Er loopt een enorme moderniseringsoperatie: dubbelspoor over duizenden kilometers en de eerste hogesnelheidslijn van Bangkok naar Nakhon Ratchasima, later door naar Nong Khai en China. Beide kampen met flinke vertraging.
• Het grootste risico voor reizigers is verwarring over vertrekstations. Sinds januari 2023 vertrekken vrijwel alle langeafstandstreinen vanaf het nieuwe Krung Thep Aphiwat, niet meer vanaf het oude Hua Lamphong. De trein naar Kanchanaburi vertrekt apart vanaf Thonburi.
• Tweede klasse slaaprijtuigen met airco gelden als de beste prijs-kwaliteitsverhouding. Populaire nachttreinen zijn vaak weken van tevoren uitverkocht.

Wat de SRT precies is

De State Railway of Thailand is het staatsbedrijf onder het ministerie van Transport dat het nationale spoornet beheert en exploiteert. Het gaat om ongeveer 4845 kilometer spoor, verspreid over 47 provincies, voor zowel reizigers als goederen. De SRT is de enige aanbieder van intercitytreinen tussen Bangkok en de rest van het land.

Belangrijk om te weten: de moderne metro en Skytrain in Bangkok vallen daar niet onder. Die worden door andere partijen gerund. De SRT verenigt dus een trots verleden met een hardnekkig heden van schulden, verouderde infrastructuur en trage modernisering.

Hoe het begon onder koning Chulalongkorn

Het Thaise spoor heeft een vader: koning Chulalongkorn, Rama V. In oktober 1890 keurde hij de oprichting van een spoorwegafdeling goed, ondergebracht bij de dienst Openbare Werken. De motieven waren niet alleen economisch. Spoorwegen moesten het bestuur van afgelegen provincies vergemakkelijken en het land weerbaarder maken tegen de koloniale expansie van andere mogendheden in de regio.

De eerste lijn liep van Bangkok naar Ayutthaya. Die 71 kilometer lange verbinding, het eerste deel van de Noordelijke Lijn, werd ingehuldigd op 26 maart 1897. De SRT houdt 26 maart daarom nog altijd aan als de officiële stichtingsdag. Opvallend technisch detail: de lijn werd eerst aangelegd op normaalspoor (1435 mm), maar in september 1919 stapte men over op meterspoor (1000 mm). De omsporing nam tien jaar in beslag. Dat smalle meterspoor bepaalt tot op de dag van vandaag de capaciteit en snelheid van het oude net.

De naam veranderde pas later. Op 1 juli 1951 werd de Royal State Railways of Siam omgedoopt tot de huidige State Railway of Thailand. Twee wereldoorlogen remden de groei flink af. Tijdens beide oorlogen raakte het spoor zwaar beschadigd, en onder Rama VII en Rama VIII samen kwam er slechts 677 kilometer bij.

De Birma-spoorlijn: geschiedenis die je nog kunt voelen

Voor veel lezers is dit het bekendste stuk Thais spoor. Tijdens de Tweede Wereldoorlog legden Japanse bezetters met krijgsgevangenen en dwangarbeiders de beruchte lijn naar Birma aan. De brug over de rivier de Kwai bij Kanchanaburi werd er het wereldwijde symbool van. Een deel van die historische westelijke lijn rijdt nog steeds, tot aan eindpunt Nam Tok.

Hier zit een praktische valkuil. Alle passagierstreinen naar Kanchanaburi, de brug over de Kwai en het eindpunt Nam Tok vertrekken vanaf Thonburi Station, op de westoever van de rivier. Niet vanaf de grote nieuwe terminal dus. Wie via Krung Thep Aphiwat aankomt, moet eerst de stad door om bij de juiste trein te komen. Wat dat betreft past de reis bij de plek: de tocht naar de Death Railway begint niet in een kathedraal van glas en staal, maar in een bescheiden station aan de rivier.

Het netwerk vandaag

Het hoofdnet waaiert vanuit Bangkok uit in vier richtingen. Er zijn vier hoofdlijnen: de Noordelijke (naar Chiang Mai), de Noordoostelijke (naar Nong Khai en Ubon Ratchathani), de Oostelijke (naar Pattaya) en de Zuidelijke (naar Surat Thani en Hat Yai). Daarnaast bestaat de aparte lijn naar Kanchanaburi.

Over de exacte netwerklengte verschillen de cijfers, afhankelijk van wat je meetelt. Reken je alleen het oude meterspoornet, of ook de nieuwe stedelijke lijnen? Voor het totale systeem inclusief stedelijk railvervoer wordt ruim 4845 kilometer genoemd (2023). De kern van het oude SRT-net wordt al jaren rond de 4000 tot 4070 kilometer geschat. Een groot knelpunt is de inrichting van dat spoor:

Type spoor	Lengte (circa)	Gevolg
Enkelspoor	3.392 km	Treinen moeten op elkaar wachten, veel vertraging
Dubbelspoor	1.103 km	Hogere capaciteit, vlottere doorstroming
Driespoor	320 km	Vooral rond Bangkok

Het overwicht aan enkelspoor zorgt voor opstoppingen, vooral omdat goederentreinen dezelfde sporen delen met passagierstreinen. Ook over de passagiersaantallen lopen de bronnen flink uiteen. Voor het kern-SRT-net circuleert al jaren een cijfer van ongeveer 23 miljoen reizigers per jaar; andere bronnen houden het op zo’n 50 miljoen. Het getal van bijna 489 miljoen dat soms opduikt, slaat op alle railsystemen samen, dus inclusief de Bangkokse metro en Skytrain. Voor het klassieke treinverkeer is de SRT dus eerder een bedrijf van tientallen miljoenen reizigers dan van honderden miljoenen.

Een spoorbedrijf diep in het rood

Dit is het pijnlijkste deel van het verhaal. De SRT lijdt al jaren verlies, vooral door zware financiële verplichtingen zoals rente en aflossingen. Daarbovenop slokt het onderhoud van verouderende stations en rollend materieel veel geld op, en ook de pensioenlasten dragen flink bij aan de schuldenberg, die inmiddels 300 miljard baht heeft bereikt. Omgerekend is dat ruwweg 7,9 miljard euro.

In het najaar van 2025 werd de nood acuut. De SRT had een kastekort van 18 miljard baht, nodig om de bedrijfsvoering voor begrotingsjaar 2026 draaiende te houden. Het ministerie van Transport stelde een lening van 18 miljard baht voor, die het kabinet begin november 2025 goedkeurde.

Financieel kerngegeven (per eind 2025)	Bedrag in baht	Globaal in euro
Opgebouwde schuld	circa 300 miljard	circa 7,9 miljard
Kastekort / noodlening 2026	18 miljard	circa 470 miljoen
Jaarlijks operationeel verlies (schatting)	circa 18 miljard	circa 470 miljoen

De omrekening is gebaseerd op ongeveer 38 baht per euro, en de wisselkoers schommelt voortdurend. De chronische verliezen worden grotendeels toegeschreven aan zwaar gesubsidieerde, lage tarieven, schulden uit infrastructuurprojecten en onderhoudskosten die hoger liggen dan de inkomsten. Kortom, het bedrijf geeft structureel meer uit dan het binnenkrijgt.

Modernisering: dubbelspoor en hogesnelheid

Ondanks de schulden steekt Thailand fors in vernieuwing. Er lopen twee grote sporen naast elkaar. Het eerste is de uitbreiding naar dubbelspoor over grote afstanden. Fase 2 van dat project moet het net met 1488 kilometer uitbreiden over zeven routes, voor een totale investering van meer dan 280 miljard baht. De prioritaire trajecten zijn onder meer Pak Nam Pho naar Den Chai, Chumphon naar Surat Thani en de zuidelijke lijn richting de Maleisische grens. Na voltooiing moet het dubbelspoornet meer dan 50 provincies bedienen en ruim 3000 kilometer beslaan, tegen 2029.

Het tweede en meest prestigieuze project is de hogesnelheidslijn richting China, in samenwerking met de Chinese overheid en op normaalspoor.

Fase	Traject	Lengte	Kosten	Status (eind 2025)
Fase 1	Bangkok – Nakhon Ratchasima	circa 251 km	circa 179 miljard baht	In aanbouw, ongeveer 50% gereed
Fase 2	Nakhon Ratchasima – Nong Khai	circa 357 km	circa 341 miljard baht	Goedgekeurd door kabinet (feb. 2025), aanbesteding loopt

Fase 2 naar Nong Khai werd op 4 februari 2025 door het kabinet goedgekeurd, met een budget van circa 341 miljard baht en een looptijd tot 2032. De realiteit is er echter een van vertraging. De eerste fase begon al in december 2017, maar was begin 2025 pas zo’n 36 procent klaar. Oorzaken: financiële geschillen met China, financieringsproblemen bij aannemers, de coronapandemie en zorgen over de impact van het station bij Ayutthaya op het UNESCO-werelderfgoed. De volledige lijn van Bangkok naar Nong Khai mikt nu op een start in 2031. Uiteindelijk moet die aansluiten op het Chinese net via Laos.

De Red Line: het lichtpunt rond Bangkok

Naast de klassieke treinen runt de SRT via een dochterbedrijf de moderne forensenlijnen rond Bangkok, de zogeheten Red Lines. De Dark Red Line opende eind november 2021 voor commercieel verkeer en loopt over 26 kilometer tussen Krung Thep Aphiwat en Rangsit. Er liggen plannen voor uitbreiding.

In juni 2025 keurde het kabinet uitbreidingen van de Light Red Line goed. De bouw staat gepland van januari 2026 tot december 2028, met een start van de dienst in 2029. Voor wie in de regio Bangkok woont of overwintert, is dit het deel van de SRT dat het snelst verbetert.

Met de trein reizen: klassen en types

De treinen zijn ingedeeld naar snelheid en comfort. De Special Express is de snelste, met de minste stops. Daaronder volgen de Express (meer haltes), de Rapid en de gewone Ordinary-treinen, die overal stoppen. Voor het comfort onderweg zijn de slaap- en zitklassen het belangrijkst:

• Eerste klas slaaprijtuig: de beste en duurste optie, met aparte compartimenten, meestal twee plekken die ’s nachts in stapelbedden veranderen, airco, een afsluitbare deur en een stopcontact. Alleen op sommige Express- en Special Express-treinen.
• Tweede klas slaaprijtuig met airco: een comfortabel bed in een open rijtuig, afgeschermd met dichte gordijnen. Deze klas biedt zo’n 90 procent van het comfort van de eerste klas voor de helft van de prijs, en geldt als de beste keuze. Boek het onderste bed: dat is breder, koeler en heeft een raam.
• Tweede klas slaaprijtuig met ventilator: ongeveer 30 procent goedkoper dan de airco-variant, maar het kan ’s nachts oncomfortabel warm worden, omdat de plafondventilatoren niet erg effectief zijn.
• Derde klas: alleen aan te raden voor korte ritten onder de drie uur, vanwege harde banken en het ontbreken van airco.

Reis je alleen en maak je je zorgen over veiligheid? Op grote routes biedt de SRT aparte tweedeklasslaapafdelingen voor vrouwen en kinderen, die door de conducteurs streng worden gehandhaafd. Let ook op het alcoholverbod: verkoop en consumptie van alcohol zijn verboden in alle SRT-treinen en op alle stations, en daar wordt streng op gelet door personeel en spoorwegpolitie.

Kaartjes kopen, stap voor stap

1. Bepaal eerst het juiste vertrekstation. Sinds 19 januari 2023 vertrekken en eindigen alle langeafstandstreinen bij Krung Thep Aphiwat Central Terminal. Het oude Hua Lamphong bedient nu vooral gewone, regionale en sommige toeristentreinen. De trein naar Kanchanaburi vertrekt apart vanaf Thonburi.
2. Boek ruim op tijd. Kaartjes voor langeafstands-slaaptreinen komen precies 90 dagen voor vertrek vrij. Voor populaire routes zoals Bangkok naar Chiang Mai is het sterk aan te raden meteen te boeken zodra het venster opent.
3. Boek online via het officiële systeem. Papieren kaartjes zijn niet meer nodig. De SRT accepteert digitale e-tickets op je smartphone; je toont gewoon de pdf-bevestiging aan de conducteur. Het officiële kanaal is het D-Ticket-systeem van de SRT.
4. Kies bewust je bed. Het onderste bed in de tweede klas met airco is het comfortabelst.
5. Controleer vlak voor vertrek nog eens het station op je e-ticket. Verwarring tussen de stations is de meest gemaakte fout.

Veelgemaakte fouten

• Naar het verkeerde station gaan. Veel reizigers gaan uit gewoonte naar het iconische Hua Lamphong, terwijl hun snelle trein vertrekt vanaf Krung Thep Aphiwat. Voor Kanchanaburi geldt nog een derde station, Thonburi.
• Te laat boeken voor populaire nachttreinen. Wie wacht tot de week van vertrek, zit vaak rechtop in de tweede klas voor een rit van dertien uur.
• Het bovenste bed nemen om te besparen, terwijl het onderste bed aanzienlijk comfortabeler is.
• Verwachten dat de trein op tijd rijdt. Door het overwicht aan enkelspoor zijn vertragingen structureel, zeker op lange routes.

Praktische tips

• Reken voor langere ritten op vertraging en plan geen krappe aansluitingen op je aankomstdag.
• Neem voor de nachttrein een dunne extra laag mee, want de airco staat in de tweede klas vaak stevig aan.
• Wil je de historische Death Railway rijden, plan dan een weekend in. De toeristentrein nummer 909 vertrekt in het weekend om 6.30 uur vanaf Hua Lamphong en is vrijwel altijd uitverkocht. Koop dus vooraf via D-Ticket of aan het loket.
• Woon je rond Bangkok, kijk dan of de Red Line je bestemming bedient. Dat is het modernste en betrouwbaarste deel van de SRT.

De SRT is een spoorbedrijf met een rijk verleden en een zware hypotheek op de toekomst. Voor jou als reiziger blijft de trein een goedkope, sfeervolle manier om Thailand te zien, mits je ruim op tijd boekt, het juiste station kiest en vertraging incalculeert. De grote sprong, een snelle verbinding tot aan China, komt eraan, maar pas richting 2031.

Bronnen: Bangkok Post, The Nation Thailand, Khaosod English, The Diplomat, State Railway of Thailand

Over deze blogger

Redactie

Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.

Lees hier de laatste artikelen

Oudere postings van deze blogger

• Overwinteren13 juni 2026Lang in Thailand verblijven zonder te emigreren? Zo houd je jouw Nederlandse zorgverzekering (deel 2)
• Geld en financiën13 juni 2026Contant geld mee naar Thailand? Dit zijn de regels die echt tellen
• Vliegtickets13 juni 2026Je vlucht naar Thailand is vertraagd – wanneer heb je recht op compensatie?
• Achtergrond13 juni 2026De State Railway of Thailand een spoorbedrijf tussen een rijk verleden en een enorme schuldenberg