Lezersvraag: Emigreren en het missen van je (klein)kinderen?

Beste lezers,

Misschien een rare vraag, en heel persoonlijk, maar ik ben vast niet de enige die hiermee worstelt. Ik overweeg te emigreren naar Hua Hin. Ik heb twee kinderen in België (19 en 21 jaar).

Hoe hebben jullie die stap gezet met de vrees je kinderen en ooit kleinkinderen te veel te missen? Ik weet het, de antwoorden zullen klinken als dat het voor iedereen anders is, maar ik hoor toch graag zowel positieve als negatieve ervaringen. Spijt of geen spijt.

Alvast bedankt.

Groet,

Koen (BE)

Lezersvraag: Mijn Thaise echtgenote heeft heimwee, zie ik mijn kinderen ooit nog?

Beste lezers,

Ik ben beland in een ingewikkelde situatie. Ik ben reeds drie jaar getrouwd en woon al ongeveer 5 jaar samen in Nederland. We hebben twee kinderen. Een jongen van bijna 1,5 jaar en een meisje van 3 jaar beiden geboren in Nederland. Het meisje heeft naast de Nederlandse nationaliteit ook de Thaise nationaliteit. De jongen alleen de Nederlandse. Mijn vrouw is niet meer gelukkig in Nederland en wil terug naar Thailand. Ze wil de kinderen meenemen.

We hebben nu afgesproken dat ze drie maanden daar kan zijn. Maar wat is dit waard als ze daar blijft? Wat gebeurt er met de kinderen? Kan ze die daar gewoon houden of moeten de kinderen weer na een x aantal maanden Thailand uit?

Ik realiseer me dat ik wel degelijk een risico loop, dat ik mijn kinderen nooit meer zie.

Wie heeft advies of heeft deze situatie ook meegemaakt?

Groet,

Onno

De keerzijde van emigreren naar Thailand

De afgelopen jaren heb ik tijdens mijn bezoek aan Thailand met vele expats en pensionado’s gesproken. Zowel de voordelen als de nadelen van een emigratie kwamen aan de orde.

Meestal komt het bekende rijtje voorbij zoals cultuurverschillen, financiën, relatieproblemen, huisvesting, visumperikelen, etc. Sommige gesprekken waren zeer openhartig en gaven inzicht in de problemen die het wonen in Thailand met zich meebrengt, zoals alcoholisme, verveling, eenzaamheid en heimwee. In dit artikel gaat het over de nadelen van emigreren naar Thailand.

Nederlanders in het buitenland: 20 jaar eerder dood

Al eerder schreef de Wereldomroep een artikel dat veel stof deed opwaaien. In de kop stond dat Nederlanders in het buitenland 20 jaar eerder dood gaan. Uit een onderzoek bleek dat de kans dat Nederlanders in Zuidoost-Azië overlijden negen keer groter is dan in eigen land. Belangrijkste doodsoorzaken in het buitenland zijn hart- en vaatziekten en ongelukken. De gemiddelde leeftijd waarop een Nederlander buiten de landsgrenzen overlijdt is 56,1 jaar, in Nederland is dat 76,4 jaar. (bron: het Havenziekenhuis in Rotterdam).

In een later artikel van de Wereldomroep werd deze uitspraak enigszins genuanceerd. De registratie van de oorzaken van overlijden bleek onvoldoende.

Het hoge sterftecijfer werd in een tweede artikel over dit onderwerp onder andere in verband gebracht met zelfdoding. Verrassend was bijvoorbeeld dat zelfmoord in het buitenland de doodsoorzaak was in 5 procent van de sterfgevallen (in Nederland is dat tussen de 1 – 1,5%).

Alcoholisme

Hoewel er naar mijn weten geen onderzoekscijfers beschikbaar zijn over dit probleem onder emigranten, zou je op basis van je eigen waarneming en gesprekken een aantal voorzichtige conclusies kunnen trekken. Je zou kunnen stellen dat er stevig gedronken wordt in Thailand. Sommige farang trekken om 10.00 uur ‘s ochtends al het eerste blikje bier open en dat is dan zeker niet de laatste. De belangrijkste reden hiervoor is meestal verveling.

Omdat de pakkans klein is en de boetes laag stappen nogal wat farang in de auto met flink wat alcohol achter de kiezen. De kans op een (dodelijk) ongeluk neemt daarmee flink toe.

Verveling

De meest gehoorde klacht onder farang in Thailand is toch wel verveling. Nu zullen een aantal dit met stelligheid ontkennen omdat de familie in het thuisland ook meeleest en men vooral het beeld van het paradijselijk Thailand hoog wil houden. Echter er is een keerzijde aan deze medaille.

Heimwee

Een ander probleem is heimwee. “Ik mis Nederland niet, nee hoor!”. Wanneer iemand dat zo benadrukt speelt er meestal iets. Vaak is dan het tegenovergestelde het geval. Heimwee is een normale emotie die hoort bij een dergelijke grote stap. In het begin zie je alles door een roze bril maar na enige tijd komt de harde werkelijkheid. Je mist de vertrouwdheid van je oude leven en je sociale contacten. Dan kunnen eenzaamheid en verveling je parten gaan spelen.

Eenzaamheid

Eenzaamheid is niet te onderschatten probleem. Je kunt een heel Thais gezin in je huis hebben maar je toch eenzaam voelen. Saskia Zimmermann (psychologe en emigratieconsulente) schrijft daar het volgende over: “Je kunt na je emigratie vele kennissen en zelfs een paar vrienden gemaakt hebben, en toch diep in je hart het gevoel hebben dat je de echte verbinding nog mist. Je kunt in een prachtig huis wonen en bij wijze van spreken elke weekend spectaculaire tochten ondernemen, en toch er van balen dat er niemand is bij je echt je hart kunt uitstorten. Je vrouw kan een schat zijn, maar zij kan niet je beste vriend vervangen noch de volleybalclub waar je lid van was, noch de buurman met wie je even over voetbal kon praten.

Ieder mens heeft behoefte aan verbinding met anderen. Niet allemaal in dezelfde mate, dat is zeker. Maar zonder voldoende verbinding met anderen, kunnen we vereenzamen. Het is belangrijk om deel uit te maken van een gemeenschap, in de figuurlijke zin van het woord. Deze aspecten kunnen in belangrijke mate bijdragen aan het gevoel thuis te zijn.

Eenzaamheid is het ervaren van een leegte in je leven. De contacten met andere mensen hebben niet de frequentie of de diepte die je graag zou willen. En dat doet pijn. Dat geeft een gevoel van gemis. Eenzaamheid na emigratie heeft ook veel te maken heeft met het gebrek aan verbinding met de wereld om je heen. Je voelt je afgesneden van de wereld. Je mist je dierbaren uit Nederland. Je mist ook de vertrouwdheid met de dingen om je heen.

Soms komen we er bij emigratie pas achter hoe verbonden we waren met onze omgeving en hoe die vertrouwdheid ons houvast gaf en veiligheid. En eigenlijk is het heel logisch dat datgene wat je in Nederland in al die jaren hebt opgebouwd, niet zomaar vervangen kan worden.”

Taboe

Over de problemen waar emigranten tegen aanlopen wordt niet gemakkelijk gesproken. Voor velen is het een taboe om te bekennen dat een emigratie niet helemaal aan de verwachting voldoet. Mocht je van plan zijn om een dergelijk stap te zetten, bedenk dan dat je te maken kunt krijgen met de genoemde problemen. Stel het niet mooier voor dan het is, blijf realistisch en verbrand niet direct alle schepen achter je zodat je eventueel nog terug kunt.

Bronnen:

  • Neveneffecten van emigratie: eenzaamheid en verveling
  • Nederlanders in buitenland gaan 20 jaar eerder dood
  • Nederlanders in het buitenland gaan eerder dood (2)

Heimwee

Nog enkele dagen en dan zit Thailand er weer voor een tijdje op. De winter in Nederland ben ik ontvlucht en vreemd genoeg krijg ik nu de lente aanbreekt een beetje heimwee. Hoewel ik altijd met plezier weer huiswaarts keer heb ik dit gevoel nooit eerder gehad.

Waarom dat nu opeens komt opsteken is ook voor mij een raadsel. Wellicht het ouder worden of misschien mijn reis naar Hat Yai en Songkhla waarvan ik mij meer had voorgesteld. Phuket en Pattaya waar ik een beetje op ben uitgekeken en geen verrassingen meer in petto heeft. Of was het de foto die ik toegestuurd kreeg van de grote meer dan honderd jaar oude magnoliaboom die in mijn tuin op dit moment prachtig in bloei staat. Wellicht mis ik ook de mooie klanken van het carillon die mij in de vroege ochtend zacht doen ontwaken.

Expats

Vraag me wel eens af of degenen die uit België en Nederland definitief naar Thailand zijn vertrokken dit gevoel ook weleens hebben?

Hoewel ik nogal onrustig van aard ben en op reis het nergens erg lang kan uithouden en weer snel verder wil om nieuwe dingen te ontdekken ben ik ook weer heel graag thuis in mijn eigen omgeving. Na heel wat reizen door Azië naar o.a. Thailand, Maleisië, Cambodja, Laos, Vietnam, Indonesië, China, Filippijnen,

Korea maar ook naar Amerika en Australië voel ik mij een soort wereldburger met een provinciaal tintje. Wellicht de reden dat ik op een leeftijd dat veel mag en niets moet weer graag huiswaarts ga om van het prachtige in lentetooi verkerende eigen land te genieten. Gelukkig voor hen hoeven de in Thailand gevestigde Belgen en Nederlanders mijn gevoel en mening niet te delen. Ben wel benieuwd naar reacties of zij nimmer dat heimweegevoel hebben. Vertel het eens heel eerlijk.

Galgenmaal

Op de laatste avond neem ik als regel met een heerlijke hap in Bangkok afscheid van Thailand. Geen van de negen restaurants die tot de top vijftig van Azië behoren staan op mijn lijstje. Twijfel op dit moment nog een beetje tussen de Blue Elephant, Baan Khanita en Pirate Chambre. Ben ditmaal alleen op reis en dat speelt in de keuze uiteraard een niet onbelangrijke rol. Alle drie de restaurants zijn sfeervol, redelijk in prijs voor het gebodene en makkelijk bereikbaar. Met de metro stap je bij de halte Surasak uit en binnen enkele passen sta je bij de olifant voor de deur. Pirate Chambre is nog gemakkelijker want vanaf de halte Chidlom wandel je er linea recta naar binnen. Baan Khanita tref je op Sukhumvit soi 23 aan, dus grenzend aan Soi Cowboy. Vandaar wel nog een paar honderd meter wandelen. Kortom geen gemakkelijke keuze want alle drie etablissementen zijn uitstekend.

Ga de komende maanden genieten van al het moois dat ook Europa te bieden heeft. Tegen de tijd dat de bladeren weer gaan vallen, de wind opsteekt, het weer druilerig gaat worden en koning winter haar intrede doet krijg ik weer heimwee, maar dan naar de warmte van Thailand en omringende landen.

Stelling van de week: Praten over heimwee naar Nederland of België is taboe bij expats

Ondanks het feit dat een aanzienlijk aantal Nederlanders de stap wagen om te emigreren komen er ook velen weer, een illusie armer, terug naar België of Nederland. Een belangrijke reden hiervoor is heimwee. Toch hoor ik zelden een expat of pensionado toegeven dat hij heimwee heeft naar zijn geboorteland. Is het schaamte? Vandaar de stelling: Praten over heimwee naar Nederland is taboe bij expats.

Zelf ben ik inmiddels al een paar weken in Thailand. Ben nu met mijn vriendin op mijn stekje in Hua Hin en heb het daar enorm naar mijn zin. Een leuke bungalow, van alle gemakken voorzien en zelfs met privé-zwembad, maken van mijn verblijf alhier een feestje. Toch is er geen haar op mijn hoofd die er aan denkt om langer dan drie maanden in Thailand te blijven. Ik heb het dan wel weer gezien en ben blij dat ik weer terug kan naar mijn eigen prachtige Nederland. Wanneer ik langer weg zou blijven zou ik ongetwijfeld heimwee krijgen naar mijn familie en vrienden.

Wat is heimwee?

Uit cijfers blijkt dat 50 tot 90 procent van de Nederlanders wel eens heimwee heeft. Leeftijd maakt daarbij niet uit (bron: Gezondheidsnet.nl). Maar wat is heimwee eigenlijk? Volgens Wikipedia is heimwee het gevoel van verlangen naar huis, of algemener gezegd, naar de geborgenheid en de zekerheden van het bekende. Hoewel ik op zoek ben gegaan naar cijfers over remigratie in verband met heimwee, heb ik die niet kunnen vinden. Toch blijkt het een belangrijke reden te zijn om weer terug te keren naar Nederland. Volgens een psychiater (Rümke) zijn er twee soorten van heimwee:

  • Kattenheimwee: verlangen naar een plek.
  • Hondenheimwee: verlangen naar mensen.

Heimwee wordt veroorzaakt door het afgesneden zijn van een plaats of persoon. Bijvoorbeeld door een emigratie, maar ook door de tijd die voorbij gaat. Dan krijg je heimwee naar een wereld die niet langer bestaat.

Verlangen naar Nederland

Een oom van mij die ooit naar Canada was gemigreerd en daar een bedrijf had opgebouwd vertelde mij eens dat hij zelfs na 20 jaar, Nederland nog iedere dag miste. Toch heb ik de afgelopen jaren maar één persoon in Thailand gesproken die toegaf heimwee naar Nederland te hebben, vooral de verschillende seizoenen miste hij erg en natuurlijk zijn familie.

Desondanks zullen er ongetwijfeld meer emigranten in Thailand zijn met gevoelens van heimwee, variërend van matig tot problematisch. Het enige medicijn is dan om weer terug naar Nederland te gaan.

Stelling

Durf jij er voor uit te komen soms of regelmatig heimwee te hebben naar je geboorteland? En zo ja wat doe je er aan. Of ken je een expat die is naar Nederland of België teruggekeerd omdat hij heimwee had? Geef een reactie en discussieer mee over de stelling van de week.

N.b. Van de moderator moest ik nog even doorgeven dat oneliners en ongefundeerde reacties in de trant van: “Ik ben blij dat ik weg ben uit dat kloteland”, direct de prullenbak in gaan.

Weinig Nederlanders in het buitenland hebben spijt

Op de Universiteit van Tilburg is een projectgroep bezig met een langdurig onderzoek naar heimwee en spijt van Nederlanders in den vreemde.

Ik heb aan dit onderzoek meegewerkt door in een tijdsbestek van pakweg een half jaar drie keer een vragenlijst in te vullen. Ik kreeg nu een tussenrapport met een kleine greep uit de bevindingen, waarvan ik een ingekorte versie heb gemaakt.

De deelnemers

Het totale aantal deelnemers aan het onderzoek wordt niet vermeld: de Nederlanders uit het onderzoek wonen in meer dan 90 landen, waarvan de meesten in Frankrijk (8,6%) gevolgd door Spanje (7,4%), Thailand (7,3%), de VS (6,5%) en Canada (6,1%).
De gemiddelde leeftijd lag met 56 jaar vrij hoog. Een overgrote meerderheid (66,2%) is gehuwd of samenwonend en de gemiddelde duur van de huidige relatie is 22 jaar. Maar liefst 73,4% heeft kinderen.
Qua woonomgeving is het redelijk evenredig verdeeld maar er wonen net iets meer respondenten in een landelijke woonomgeving dan stedelijk. Maar liefst 83% woont geheel of grotendeels te midden van de lokale bevolking

Spijt

Ten eerste was opmerkelijk dat er relatief weinig Nederlanders spijt hadden van hun verhuizing. Zo’n 60% bleek helemaal geen spijt te hebben en de anderen hadden verschillende gradaties van spijt. Er zijn dus niet echt veel Nederlanders in het buitenland die heel veel spijt hebben van hun beslissing om hun geluk buiten de grenzen van Nederland te zoeken.

Voor de volledigheid moet wel opgemerkt worden dat de resultaten toch met voorzichtigheid geïnterpreteerd moeten worden. Het grote probleem bij dit soort onderzoeken is altijd dat niet uitgesloten kan worden dat juist mensen voor wie het vertrek uit Nederland allemaal erg positief is uitgevallen eerder bereid waren om aan dit onderzoek mee te doen dan de mensen voor wie het allemaal minder rooskleurig is verlopen. En die laatste groep zal, tenminste gedeeltelijk, misschien na een tijd weer zijn teruggekeerd naar Nederland. Dat maakt dat niet te stellig mag worden geconcludeerd dat het met de meeste Nederlandse expats goed gaat. Met velen gaat het heel goed, dat is wel duidelijk.

Uit dit onderzoek blijkt dat vrouwen meer spijt hebben dan mannen en dat spijt lichtelijk toeneemt naarmate men al langer weg is. Verder is het opmerkelijk dat Nederlanders die in Noord Amerika en ook wel Australië/Nieuw Zeeland wonen beduidend meer spijt hebben dan Nederlanders die in Azië zitten.

Heimwee

Er is een sterke samenhang tussen heimwee en spijt, bij vrouwen nog iets sterker dan bij mannen. Vrouwen missen met name familie en vrienden, Nederlandse boeken en andere gedrukte media en de Nederlandse mentaliteit. Er is maar een ding dat Nederlandse mannen meer missen dan de vrouwen: het Nederlandse voetbal.

Heimwee naar Nederland bleek niet seizoensgebonden. Op alle meetmomenten bleekheimwee naar Nederland even sterk te zijn en was het niet zo dat het versterkt werd in zomer of kerstperiode.

Tevredenheid

Ook blijkt uit het onderzoek dat Nederlanders buiten de grenzen meer tevreden zijn met hun leven vergeleken met hun landgenoten thuis. Ze scoren namelijk iets hoger als het gaat om “life satisfaction”. Dat geldt in sterkere mate voor de mannen dan de vrouwen. In Nederland scoren mannen en vrouwen even hoog als het gaat om “life satisfaction” (25,3) maar in het buitenland blijken de Nederlandse mannen nog positiever in het leven te staan dan de Nederlandse vrouwen. (27,7 versus 26,6).

De (fysieke) woonomgeving, klimaat en rust van het nieuwe woonland wordt door zowel mannen als vrouwen als heel belangrijk voor hun welbevinden beschouwd. Voor vrouwen is de manier van omgaan met anderen en veiligheid ook heel belangrijk. Spijt hebben beïnvloedt de mate van tevredenheid van je leven in negatieve zin. Omdat de woonomgeving heel belangrijk is, kan spijt hebben van de keuze van woonland grote gevolgen hebben op “life satisfaction”.

Beoordelen woonland

We hebben ook gekeken op welke aspecten Nederlanders in het buitenland hun nieuwe woonland als beter of slechter beoordelen dan hun land van herkomst. Daarbij werden de volgende dimensies onderscheiden:

  1. Omgaan met mensen
  2. Overheid
  3. Leefomgeving: klimaat en natuur
  4. Voorzieningen
  5. Gezondheid (zorg)
  6. Veiligheid
  7. Cultuur: w.o. religie, eten
  8. Vrijheid
  9. Mogelijkheden persoonlijke ontwikkelingen
  10. Economie

Vergelijking van het huidige woonland met Nederland laat zien dat Nederlanders in het buitenland hun nieuwe woonland wat betreft de (fysieke) woonomgeving, klimaat en rust beter vinden dan Nederland. Nederland wordt hoger gewaardeerd dan hun huidige woonland als het gaat om de overheid en sociale voorzieningen. Voor het overige zijn er geen systematische grote verschillen gevonden.

Afstudeeronderzoeken

Intussen hebben ook drie studenten aan de hand van jullie antwoorden een afstudeeronderzoek afgerond. Hieronder heel beknopt wat de uitkomsten van hun onderzoeken waren.

1. Nostalgie als therapie
Omdat heimwee een aandoening is die gepaard kan gaan met ernstige en langdurige klachten die het functioneren in het dagelijks leven kunnen belemmeren, is gekeken of mensen met heimwee zichzelf beter kunnen laten voelen door nostalgische herinneringen op te halen. Kan het ophalen van herinneringen aan vroeger in Nederland mensen helpen? Uit het onderzoek bleek dat heimwee een trigger kan zijn voor nostalgie en dat heimwee inderdaad gepaard gaat met meer nostalgie. Het werd echter niet duidelijk hoe de richting van de samenhang tussen heimwee en nostalgie precies is. Wij konden niet aantonen dat het induceren van nostalgie een gunstig effect had op heimwee.

2. Spijt en cultuurbehoud
Heeft het behouden van eigen cultuur en/of aannemen van de nieuwe cultuur invloed op hoeveel spijt iemand heeft? Ten eerste bleek uit het onderzoek dat de meeste Nederlanders in het buitenland het belangrijk vinden om de cultuur van hun nieuwewoonland in meer of mindere mate aan te nemen. De meesten hielden zich niet zo bezig met in hoeverre ze de Nederlandse cultuur zouden behouden. Vooraf werd verwacht dat mensen die zowel hun eigen cultuur zouden behouden én de nieuwe cultuur zouden aannemen (integreren) het minste last zouden hebben van spijt. Dit blijkt niet het geval. De mensen die de nieuwe cultuur aannemen en hun eigen cultuur loslaten (assimilatie) bleken het minst last van spijt te hebben.

3. Spijt, controle en doelen
Wellicht niet verrassend, maar uit het onderzoek bleek ook dat als Nederlanders het gevoel hadden dat ze hun gestelde doelen zouden halen, ze minder spijt hadden van de verhuizing. Vrouwen waren vooral naar het buitenland vertrokken op zoek naar betere leefomstandigheden en avontuur. Voor mannen waren was dat ook belangrijke redenen, maar daarnaast was werk ook van groot belang. Ook werd uitgezocht of de mate waarin iemand het gevoel had controle te hebben over de uitkomst van hun toekomst invloed zou hebben op spijt. Hier was echter geen duidelijke samenhang gevonden.

Tot zover het onderzoek. Ik heb inmiddels contact met de projectgroep, omdat ik graag de resultaten van Thailand in het onderzoek wil kennen. Hoeveel Nederlanders, die in Thailand wonen, hebben meegedaan aan dit onderzoek en welke conclusies zijn daar uit te trekken? Ik kom op dit verhaal dan nog terug.

Woont u in Thailand en wilt u meedoen aan toekomstige onderzoeken, stuur dan een mailtje naar NederlandersinhetBuitenland@tilburguniversity.edu

Expats en emigranten gezocht voor wetenschappelijk onderzoek

Expats en emigranten zijn zelden onderwerp van wetenschappelijk onderzoek. De afdeling Psychologie van de Universiteit van Tilburg wil daarin verandering brengen. Zij gaat onderzoek doen naar het welbevinden van Nederlanders in het buitenland.

De universiteit hoopt met haar onderzoek meer te weten te komen over de ervaringen van Nederlanders in het buitenland en welke zaken belangrijk zijn voor het welbevinden van hen die de sprong wagen om naar het buitenland te verhuizen.

Heimwee

Een van de zaken die vaak verbonden is met het leven in een ander land is heimwee. Het is de keerzijde van fernweh – het verlangen naar onbekende oorden. Fernweh is juist wat duizenden mensen over de grens trekt. Op het moment van vertrek wordt niet altijd stil gestaan bij de kracht dat het gemis kan hebben. Heimwee wordt door sommigen onderschat, terwijl anderen er tegen alle verwachtingen in juist helemaal geen last van hebben. Hoe kan dat?

Dit is een van de vele vragen waar de wetenschappers van de Universiteit van Tilburg antwoord op hopen te krijgen.

Meedoen

Uiteraard moeten de wetenschappers voor dit onderzoek Nederlanders in het buitenland kunnen ondervragen. Vandaar deze oproep aan u om mee te doen. Want hoe meer Nederlanders mee doen aan het onderzoek, hoe representatiever het zal zijn.

De vragen in het onderzoek hebben betrekking op uw achtergrond, uw huidige leefsituatie en uw ervaring met het leven buiten Nederland. Het onderzoek verloopt via een elektronische vragenlijst en bestaat uit drie delen.

In het eerste deel van de vragen wordt u gevraagd naar uw algemene ervaringen met leven in het buitenland. Dit deel staat al online en is nu al in te vullen. Het tweede deel (december) en derde deel (april/mei) gaan meer over specifieke aspecten van het leven in het buitenland. De universiteit waarborgt uw anonimiteit.

Wilt u meedoen aan het onderzoek? Meldt u dan aan op:

tilburgss.qualtrics.com

(U kunt het onderzoek starten door rechts onderaan de pagina op de grijze pijl te klikken.)

Heeft u vragen of opmerkingen over dit onderzoek dan kunt ze richten aan de Universiteit van Tilburg.

Wellicht kunt ook andere Nederlanders in uw omgeving wijzen op dit onderzoek. Aanmelden voor deelname is mogelijk tot en met 2 december 2012.

Bron: RNW