Sanook betekent niet wat u denkt, maar wat dan wel?

Door Tino Kuis
Geplaatst in Maatschappij
Tags: , ,
12 oktober 2016
Sanook of niet?

Lek en Noi lopen de bioscoop uit. Lek vraagt: ‘Nang nie sanook mai?’ ’Vond je deze film leuk?’ en Noi antwoordt: ‘Mai sanook leuj!’ ’Helemaal niet leuk!’

Lek komt hondsmoe terug van een wandeltocht in de bergen. Noi vraagt glimlachend en geïnteresseerd: ‘Pai thieaw sanook mai?’ ’Was je wandeling leuk?’ en Lek zegt, terwijl hij het zweet van zijn voorhoofd veegt: ‘Sanook maak maak!’ ’Geweldig, een prachtige tocht!’

‘Khao khoei sanook maak.’ ‘Hij is een goeie spreker, ik heb er van genoten.’

Het begrip ‘sanook’ wordt vaak verkeerd begrepen

สนุก (twee lage tonen) ‘sanook’, ook wel ‘sanuk’, wordt in het Engels meestal vertaald als ‘fun’, ‘plezier, pret, lol, vrolijkheid’. Als je reisgidsen en blogs leest of je oor te luisteren legt bij buitenlanders wordt dat vaak uitgelegd als een houding waarbij lol en plezier de voorkeur hebben boven werk en verantwoordelijkheid. Thais zouden, in die betekenis, houden van ‘sanook’.

De nadruk op een ‘sanook’ leven zou duiden op een neiging tot lusteloosheid, luiheid, werkschuwheid en onverantwoordelijkheid. (Dit is in de antropologische literatuur een veel voorkomende beschrijving van iedere agrarische samenleving.) Lol komt op de eerste plaats, je leeft alleen voor vandaag, Carpe Diem, pluk de dag. Eten, drinken en seks. Lol ten koste van alles. Werk is in die visie nooit ‘sanook’ en kan dat ook niet zijn. Er is een absolute scheiding tussen werk en verantwoordelijkheid aan de ene kant en ‘sanook’ aan de andere kant. ‘Sanook’ zou dan niets meer betekenen dan ‘lol maken’.

Wat mag ‘sanook’ dan wel betekenen

Sanuk is ‘the feeling of enjoyment, excitement or pleasure that one has taking part in work, play or any other activities’ Ralph E. Dakin. Vocational Education in Thailand. pag. 51

‘Social aspects of work are important in Thailand because of the cultural value of working together in making the work fun.’ Frederik W. Swierczek PhD, 1988, pag. 74

We moeten het begrip ‘sanook’ plaatsen in het belang dat Thais hechten aan gemoedelijke, prettige, niet-confronterende en niet-emotionele intermenselijke contacten. Dit brengt ook wel eens een zekere oppervlakkigheid met zich mee. Ik noem dit maar de ‘make-up’ van de Thai. Ze prefereren een gladde, wrijvingsloze omgang met anderen, de bekende glimlach en ‘mai pen rai’ zijn daarvoor de ‘glijmiddelen’, vooral in onzekere en onvoorspelbare tijden. Dit uiterlijk vertoon zegt overigens niet alles over het innerlijk, gevoelens en meningen, die zijn zeker ongeveer gelijk aan die van de gemiddelde westerling maar worden uiterst beheerst, of in het geheel niet, gebracht. Ga er maar van uit dat de Thais, in gelijke omstandigheden, dezelfde emoties hebben, of dat nu verdriet of boosheid of ergernis betreft.

Sanook betekent voldoening vinden in werk, studie, spel, vrije tijd

‘Sanook’ past in dit beeld. ‘Sanook’ betekent in de Thaise context voldoening vinden en plezier hebben in alles wat je doet, zij het werk, studie, spel of vrije tijd, in goede en slechte tijden. Wat ‘sanook’ is voor de een is niet ‘sanook’ voor de ander. Persoonlijk vind ik schrijven voor thailandblog erg ‘sanook’ en het lezen van de artikelen en reacties meestal ‘sanook’ en soms ‘niet sanook’. Het betekent dus ook je eigen weg zoeken binnen de grenzen van je eigen mogelijkheden en de eisen van de gemeenschap en de cultuur. Werk, ook hard, zwaar, eentonig en vies werk, kan als ‘sanook’ worden ervaren als daar een prettig contact met collega’s en een behoorlijke beloning tegenover staat. Is het niet meer ‘sanook’, dan kun je een eigen bedrijfje oprichten.

‘Sanook’ is dus eigenlijk ongeveer hetzelfde als ons woord ‘gezellig’ namelijk ‘een genoeglijk samenzijn in een kleine vertrouwde sociale groep’. Misschien zou je kunnen zeggen dat ‘sanook’ en ‘gezelligheid’ universeel nagestreefde wensen zijn, hoewel ‘sanook’ op alle aspecten van de Thaise samenleving betrekking heeft.

Dat Thais niet alleen maar lol op zich nastreven, los van werk en verantwoordelijkheid, wordt bevestigd door een survey gepubliceerd in 1991 waar ‘Plezier’ als belangrijke waarde op de twintigste plaats staat (zie mijn artikel ‘Psychologie of the Thai’).

Een laatste opmerking die niet persoonlijk of beledigend is bedoeld. Als je ‘sanook’ alleen zou zien als ‘lol en plezier maken’ dan weet ik niet of dat woord in die (onjuiste) betekenis meer van toepassing is op de Thais of op de buitenlanders hier.

NB Zie ook ‘Mai pen rai’ betekent niet wat u denkt


» Laat een reactie achter


19 reacties op “Sanook betekent niet wat u denkt, maar wat dan wel?”

  1. Pujai zegt op

    Goed artikel Tino. Verhelderend.
    De Thai houden van welluidendheid (euphony) vandaar dat vaak het woord “sanaan” als
    (“K-Y”) wordt toegevoegd. Dus: sanoek sanaan.
    Verder valt het mij op dat volslagen vreemden, b.v. in een lift, vaak tegen je zeggen: sanoek mai? In mijn optiek wil dat zoveel zeggen als “are you comfortable?” Sorry, ik weet hier zo snel geen goede Nederlandse uitdrukking voor.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: +11 (obv 11 stemmen)
    • Tino Kuis zegt op

      Als je bij ‘sanoek sanaan’ ook nog de tonen zou vermelden (laag,laag,laag,stijgend) is het helemaal perfect, Pujai.
      ‘Are you comfortable?’ is in het Thais ‘Khoen sabai die mai’ (midden,laag,laag, midden, stijgend). ‘Voel je je op je gemak (prettig, ontspannen)?’ Dat is waar een Thai (en wie niet)naar streeft.
      ‘Sanoek’ vraagt bijna altijd naar de voldoening van een activiteit. Dus de vraag is: wat deed je in die lift? Zat je lekker in je neus te peuteren, gaf je je partner stiekem een zoen of las je de krant? Dan kan je vragen: ‘sanoek mai?’

      VN:F [1.9.22_1171]
      Waardering: +4 (obv 4 stemmen)
      • Pujai zegt op

        @Tino

        Dank voor je reactie. Volgende keer zal ik zeker de tonen vermelden. Uiteraard weet ik wat “Are you comfortable?” in het Thais is. Daar gaat het hier niet over.
        Blijft mijn vraag waarom, voor ons vreemde, Thaise mensen (overigens alleen in BKK) ons vaak vragen:”Sanoek Mai?”. Dit gebeurt trouwens alleen in een situatie waarin een paar mensen dicht bij elkaar staan en oogcontact hebben. Dus vaak in een lift, of wachtkamer. Na het initiële oogcontact vaak een glimlach en dan de vraag “Sanoek Mai?” Wellicht een beleefde uitnodging tot nadere conversatie om de tijd te doden? Wij (mijn echtgenote en ik) spreken altijd Thais met elkaar.
        Wellicht wil je het je leraar eens vragen? Dit intrigreert mij omdat ik, wat de Thaise taal betreft, zelf meestal de oplossing wel weet, c.q. vind.

        VA:F [1.9.22_1171]
        Waardering: +3 (obv 3 stemmen)
  2. Rob V. zegt op

    Een mooie en goede omschrijving. Het zou inderdaad nogal kort door te bocht zijn om ‘ sanook (sanoek) als ” plezier maken” te vertalen. ” Het gezellig en plezierig hebben” is de juiste vertaling. Als plezier maken boven aan zou staan zou er van werken en diensten aan andere niets terecht komen.. Ieder mens op deze aardkloot weet dat, werken hoort erbij, en wie wil het als het even kan niet gezellig hebben op het werk of elders? Dan kan het nog zwaar werk zijn of slecht betaald maar dan sluit plezier/gezelligheid niet per definitie uit.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: +3 (obv 3 stemmen)
  3. eddo zegt op

    Sanook, heeft vele connotaties en dat is afhankelijk van de context waarin dat woord wordt gebruikt, alleen men moet de Thaise taal best wel een beetje kunnen beheersen en moet ook gevoel voor hebben voor de emotionele waarde in de context van een zin of in een gesprek om te begrijpen wat men zegt en dat kan in vele gevallen een net ietsje andere betekenis/emotionele waarde hebben. Westerlingen (Farangs) hebben een eenduidig begrip van een woord. In het Thais dus niet, De westerse talen zijn analytische talen (rationeel georienteerd) en de Thaise taal in dit geval is een isolerende taal, hetgeen betekent dat er o.a. geen meervoudsvormen, verbuigingen, etc. zijn en dat is kenmerkend voor toontalen zoals het Thais is. Om zaken als verleden tijd, toekomende tijd, voltooide tijd, meervoud, bijvoeglijke naamwoorden etc, drukt men uit in in aanduidingen en qualifiers, bv, ik heb een hond: pom mie ma neung tua (;lett, ik heb hond 1 dier), ik heb 1 zoon en 2 dochters, pom mie luk chai neung khon leh luk sauw song khon (lett. ik heb kind man 1 persoon en kind vrouw twee persoon), Een voorbeeld van een zin met een tijdsfactor”; Ik heb het gedaan is; Pom (tong) tam lew, lett. ik [doe] maak al/reeds hetgeen betekent ik heb het al gedaan.

    In het Thais spreekt men altijd vanuit de tegenwoordige tijd en in enkelvoud met nadere omschrijvingen en qualifiers om meervoud, tijdsbepalingen en bijvoeglijkheden aan te duiden.

    BV Sanook kan in het ene geval gezellig(heid) betekenen en in een ander geval plezier hebben en in een andere context leuk of grappig met de connotatie dat je er plezier aan hebt.

    Degene die mij een paar dagen op mijn vingers tikte om te melden dat de thaise taal (m.n. werkwoorden) wel degelijk verbuigingen kent moet nogmaals contact met mij opnemen ik zou graag met hem onder het genot van een drankje daarover van gedachten wisselen.

    Take care, groet Eddo

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: +7 (obv 7 stemmen)
    • Mee Farang zegt op

      Moderator: Geen off-topic discussie over taal svp.

      VA:F [1.9.22_1171]
      Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
  4. Peter vz zegt op

    Even voor de goede orde. ‘Pom tam lew’ is geen goed thais. Ik heb het (reeds) gedaan is in het thais ‘pom tam set riproi’ of ‘pom tam set lew’. Pom tam lew zou vertaald kunnen worden in ‘ik ben al bezig’ maar beter is dan ‘pom kamlang tam joe’.

    In het voorbeeld van Phujai waar iemand in een lift vraagt ‘sanoek mai’. Niets te maken met comfortabelheid in de lift of zo. Men vraagt gewoon of je je vermaakt in algemene zin.

    Gezellig zou ik vertalen in ‘mie kwaam soek’. Bij het gebruik van ‘sanoek’ moet er toch sprake zijn van plezier, leuk, vermaak oid.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: +3 (obv 3 stemmen)
  5. Tino Kuis zegt op

    Hans en Cor,
    Je ‘senang’ voelen kan wel, maar je ‘sanoek’ voelen kan weer niet. ‘Sanoek’ moet toch altijd wel iets te maken hebben met (het resultaat) een of andere activiteit.Het kan niet alleen een gemoedstoestand zijn. ‘Leuk’ lijkt me meer toepasbaar. Maar je ‘leuk’ voelen kan weer ook niet. Khroe sanoek’, een leuke leraar, in de zin dat hij op een prettige en leuke manier les geeft. Daarbuiten kan hij/zij heel goed niet ‘sanoek’ zijn.Deze blog kan niet ‘sanoek zijn’, maar het lezen er van kan dan weer soms wel of soms niet ‘sanoek’ zijn , dat hangt er maar vanaf, nietwaar.
    Het is zeker in jullie te prijzen dat jullie ‘sanoek’ niet opvatten als uitsluitend ‘lol trappen, feest vieren’. Mijn zoon was het trouwens helemaal niet met mij eens, maar hij is dan ook een ‘loek khreung’.

    VN:F [1.9.22_1171]
    Waardering: +5 (obv 5 stemmen)
    • Chris Bleeker zegt op

      geachte Tino,
      Moet je wederom complimenteren met dit stuk,het maakt eenvoudige dingen, woorden, duidelijk.
      Ik spreek geen Thais,maar blijk het met mijn gebarentaal,goed te doen.De Duim Omhoog en de Duim Omlaag,in beide gevallen Sanook.
      Dit zeer zeker omdat ik altijd met plezier en lol maar zeker hopende op gezelligheid,op de Duimen gedrukt heb,….is dit Sanook of niet ?

      VA:F [1.9.22_1171]
      Waardering: +1 (obv 1 stem)
  6. peter zegt op

    Naar aamleiding van de stelling vroeg ik mijn vrouwtje wat sanook enkelvoud was ,en het antwoord was enyoy maw geniet.En een thai kan het weten.Natuurlijk geven de Thaise mensen somms hele andere indrukken weer van een bepaald woord.
    Dat maakt de taal die ik niet meester ben dan ook zo ingewikkeld.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: +1 (obv 1 stem)
  7. Eddie Lap zegt op

    Leuk stuk. Leerzaam en verhelderend.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
  8. ruud zegt op

    Als ik mij mijn (helaas verdwenen) grammatica boek goed herinner, heeft สนุก een middentoon en een lage toon.
    De verklaring van de middentoon is dat de A van sanuk niet wordt geschreven en daarom de lage toon niet aan de klinker kan worden gegeven.
    De verklaring van de lage toon aan het einde van het woord (die eigenlijk hoog zou moeten zijn) is dat de invloed van de ส die niet aan de eerste lettergreep kan worden gegeven doorgeschoven wordt naar de volgende lettergreep.
    Dit gebeurt alleen als de volgende lettergreep met een n, m, l en nog een paar letters begint.
    Grammaticaboeken lijken het hierover echter niet eens te zijn.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
    • Tino Kuis zegt op

      Ruud,
      สนุก sànoèk heeft twee lage tonen. sà vanwege de hoge klasse medeklinker ส s en de daaropvolgende korte klinker –a-
      . นุก nóek op zich heeft inderdaad een hoge toon maar wordt onder de invloed van het voorafgegane sà een lage toon. Het heeft niets te maken met het feit dat je in het Thais de a in sà niet schrijft. Meestal is die invloed er wel, soms niet. Waar dat mee te maken heeft weet ik niet. Er zit volgens mij geen systeem in. Hetzelfde zien we in het woord ประโยชน์ pràjòot (‘voordeel,nut’) , twee lage tonen, los van elkaar zou het prà jôot zijn geweest.

      VN:F [1.9.22_1171]
      Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
  9. ruud zegt op

    @ Tino:
    Ik heb een stukje tekst gecopieerd uit een Engelstalig gramaticaboek.
    Ik heb het hardop gevraagd, maar ik kreeg geen antwoord, dus het zal wel mogen.

    Two-syllable words
    Many two-syllable words in Thai have an unwritten vowel in the first
    syllable. The first syllable is unstressed and pronounced with a mid tone
    in normal speech; the tone of the second syllable is determined by the
    second consonant in the word (i.e. the initial consonant of the second
    syllable), unless that consonant is either ง-น-ม-ร-ว-ย or ล, in
    which case the first consonant ‘over-rules’ it and determines the tone:

    สบาย สถาน สภาพ สนุก ตลก
    sabaay sathǎan saphâap sanùk talòk

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
    • Tino Kuis zegt op

      Ruud,
      Nog even chatten……..
      Jouw Engelse citaat komt uit het boek van David Smyth. Het stukje over wanneer er wel of niet invloed is van –sà- op de tweede lettergreep is juist, dat kende ik nog niet moet ik eerlijk bekennen.
      Maar de eerste –sà- in bv สนุก sànoèk is echt een lage toon, dat heeft David Smyth verkeerd. Mijn leraar, die ik even belde, Moergestel en http://www.thai-language.com/ zeggen allemaal dat het een lage toon is. Nou zijn die tonen ook geen wet van Meden en Perzen. Ik meen ook vaak een middentoon –sa- te horen.

      VN:F [1.9.22_1171]
      Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
  10. ruud zegt op

    Het lijkt me, dat u zichzelf tegenspreekt.
    Aan de ene kant zegt u, dat sanoek – om het kort te houden – gezellig met anderen betekent, terwijl u aan de andere kant stelt, dat een lange wandeling in de bergen (alleen?) of een film ook sanoek kan zijn.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
    • Tino Kuis zegt op

      Dat is een goeie opmerking. Zo’n woord als ‘sanoek’ heeft net als ‘gezellig, leuk, goed’ een vrij breed scala aan betekenissen.
      De kern is ‘gezellig’ en ‘leuk’ maar soms, heel soms, wordt het ook gebruikt voor alleen maar ‘lol trappen’ of jezelf in eenzaamheid bezuipen (En iemand kan dan zeggen: ‘Noem je dat nou sanoek?’) Maar dat is niet de kern. Ik wil alleen af van het idee dat sanoek alleen lol is.

      Taal is een raar iets. Als ik sarcastisch zeg: ‘Nou, da’s een goeie vader, zeg!’ dan bedoel ik met ‘goed’ juist slecht.

      VA:F [1.9.22_1171]
      Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
  11. Daniël M zegt op

    Ik heb het artikel met veel belangstelling gelezen. Ik denk wel dat het een goede stelling is. Alhoewel…

    Citaat: “Sanuk is ‘the feeling of enjoyment, excitement or pleasure that one has taking part in work, play or any other activities’ Ralph E. Dakin. Vocational Education in Thailand. pag. 51”. Einde citaat.

    Dit is volgens mij inderdaad ook de betekenis van sanoek.

    Citaat: “‘Social aspects of work are important in Thailand because of the cultural value of working together in making the work fun.’ Frederik W. Swierczek PhD, 1988, pag. 74”. Einde citaat.

    Hier wringt iets naar mijn mening. Gaat het hier niet over zich goed voelen, zich komfortabel voelen door (goede) sociale kontakten, om het werk aangenamer te maken en ervoor te zorgen dat het werk met plezier gedaan wordt? Ik heb eerder de neiging om aan deze betekenis het woord “sabaai” te koppelen. Sabaai in de betekenis van komfortabel. Sabaai kan hier overgaan naar sanoek. Mai sabaai kan overgaan naar mai sanoek.

    We weten dat ‘sabaaj die’ betekent: het gaat goed, ik voel me gezond; ‘mai sabaai’ betekent: ik voel me niet goed, het gaat niet goed met mij.

    Ik heb gekeken op http://www.thai-language.com en de volgende betekenissen van sabaai gevonden:
    สบาย
    adjective: [is] happy; comfortable; content; fine; well; cool; o.k.; good; nice
    adjective: [สบาย ๆ] [is] very calm; tranquil; easygoing; comfortable
    noun:[ความสบาย] ease
    adjective:[น่าสบาย] [is] giving a sense of comfort; able to produce a comfortable feeling
    verb:[ทำให้สบาย] make yourself comfortable; to ease
    noun:[ที่สบาย] place of comfort

    Ik geloof dat er een raakpunt – of zelfs een kleine overlapping – is tussen de betekenissen van de woorden sanoek en sabaaj. Alleen blijft mij de vraag waar je de grens legt…

    Maar nogmaals: ik spreek de stelling in het artikel niet tegen, maar ik heb er wel enkele bedenkingen bij.

    Ik vind het wel een heel interessant onderwerp.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: 0 (obv 0 stemmen)
  12. Fransamsterdam zegt op

    Een belangrijk aspect is als ik het goed begrijp het vertrouwde van de groep. Laat ik dan een korte omschrijving wagen: Gezelligheid in geborgenheid.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Waardering: +1 (obv 1 stem)

Laat een reactie achter

Thailandblog.nl gebruikt cookies

Dankzij cookies werkt onze website het beste. Zo kunnen we je instellingen onthouden, jou een persoonlijk aanbod doen en help je ons de kwaliteit van de website te verbeteren. Lees meer

Ja, ik wil een goede website