Een vast dag-nachtritme is geen garantie tegen dementie, maar het kan wel iets zeggen over de gezondheid van het ouder wordende brein. Amerikaanse onderzoekers koppelden beweging, rustmomenten en slaap aan MRI-scans van hersengebieden die vaak vroeg betrokken zijn bij de ziekte van Alzheimer. De uitkomsten zijn ook relevant voor oudere Nederlanders en Belgen in Thailand, waar warmte, daglicht, middagdutjes en een ander dagelijks ritme invloed kunnen hebben op slaap en activiteit.
De studie laat vooral een verband zien. Ze bewijst dus niet dat een onregelmatig ritme direct hersenkrimp veroorzaakt, maar de resultaten passen bij eerder onderzoek naar slaap, biologische klok en dementie.
Onderzoek naar beweging, rust en hersenvolume
De studie volgde 344 volwassenen van 50 jaar en ouder. De deelnemers hadden bij de start geen geheugenstoornissen. Hun gemiddelde leeftijd lag rond de 73 jaar. Zij droegen maximaal een week een polsbandje dat beweging en inactiviteit registreerde. Zo kregen de onderzoekers een beeld van hun dagelijkse patroon van actief zijn, zitten, rusten, dutten en slapen.
Daarnaast ondergingen de deelnemers MRI-scans. Daarbij keken de onderzoekers naar hersengebieden die vaak vroeg betrokken zijn bij de ziekte van Alzheimer. Het ging vooral om gebieden die belangrijk zijn voor geheugen, emotie en emotionele herinneringen.
Minder versnipperd ritme hangt samen met gezonder brein
Centraal in de studie stond het rust-activiteitsritme. Dat is het patroon waarin iemand binnen 24 uur actief is, rust of slaapt. Een gefragmenteerd ritme betekent dat iemand vaak wisselt tussen korte perioden van activiteit en rust. Denk aan even bewegen, lang zitten, opnieuw kort actief zijn en tussendoor onduidelijke rustmomenten.
Een minder gefragmenteerd ritme ziet er anders uit. Dan zijn er langere blokken van activiteit overdag en meer samenhangende rustmomenten in de nacht. Juist dat patroon hing in de studie samen met grotere volumes van de hippocampus en de parahippocampale winding. Beide hersengebieden spelen een grote rol bij geheugen.
Snellere krimp zichtbaar bij sterker verstoord ritme
Bij deelnemers met een regelmatiger dagpatroon leek de amandelkern minder snel te krimpen. Dit hersengebied is belangrijk voor emoties en emotionele herinneringen. Bij deelnemers met een sterker verstoord ritme zagen de onderzoekers juist een snellere toename van de hersenkamers.
Die hersenkamers zijn met vocht gevulde ruimtes in de hersenen. Ze worden vaak groter wanneer hersenweefsel afneemt. Dat maakt de bevindingen opvallend, al blijft voorzichtigheid nodig. De studie toont een verband, maar geen rechtstreeks bewijs dat een verstoord ritme zelf de oorzaak is van hersenkrimp.
Vroege veranderingen kunnen iets zeggen over kwetsbaarheid
De uitkomsten zijn vooral interessant omdat de deelnemers bij de start geen zichtbare cognitieve achteruitgang hadden. Daardoor is het denkbaar dat veranderingen in het dagelijkse ritme al vroeg iets laten zien over de kwetsbaarheid van het brein.
Tegelijk wijzen de onderzoekers op beperkingen. De deelnemers waren relatief hoogopgeleid en cognitief gezond. Daardoor kun je de resultaten niet automatisch vertalen naar alle ouderen. Ook was de vervolgperiode beperkt tot gemiddeld ongeveer een jaar. Het kan bovendien zijn dat vroege veranderingen in het brein juist het dag-nachtritme verstoren, in plaats van andersom.
Praktische stappen voor meer regelmaat
Voor het dagelijks leven is de boodschap voorzichtig, maar bruikbaar. Regelmaat lijkt gunstig. Sta rond hetzelfde tijdstip op, zoek in de ochtend daglicht, beweeg overdag voldoende en probeer maaltijden en bedtijd zo veel mogelijk op vaste momenten te houden. Ook lange of late dutjes kun je beter vermijden als ze je nachtrust verstoren.
Wie last heeft van slapeloosheid, slaapapneu, somberheid of medicijnen gebruikt die slaap en alertheid beïnvloeden, doet er verstandig aan dit met een arts te bespreken. Dat is zeker belangrijk voor ouderen die in Thailand wonen, waar hitte, airconditioning en een ander dagritme slaap kunnen beïnvloeden.
Een vaste dagindeling, voldoende beweging en aandacht voor slaap zijn geen wondermiddel tegen dementie. Ze kunnen wel helpen om het lichaam en brein beter in balans te houden. Juist omdat deze stappen eenvoudig zijn, verdienen ze aandacht van iedereen die gezond ouder wil worden.
Bron: Alzheimer’s & Dementia – https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/alz.71190
Over deze blogger
-
Bekend als Khun Peter (63), woont afwisselend in Apeldoorn en Pattaya. Al 14 jaar een relatie met Kanchana. Nog niet gepensioneerd, heb een eigen bedrijf, iets met verzekeringen. Gek op dieren, vooral honden en een liefhebber van goede muziek.
Genoeg hobby's: schrijven voor Thailandblog, fitness, gezondheid en voeding, schietsport, kletsen met vrienden en nog wat eigenaardigheden.
Lees hier de laatste artikelen
Gezondheid24 april 2026Onderzoek: regelmatig dagritme kan hersenen van ouderen beter ondersteunen
Gezondheid19 april 2026Arts en onderzoeker William Li: vijf dagelijkse gewoonten bij senioren kunnen je kans op kanker flink verlagen (video)
Gezondheid6 april 2026Verborgen buikvet vergroot kans op hersenkrimp op latere leeftijd
Gezondheid1 april 2026Darmonderzoek uit Leiden wijst op nieuwe route naar sterkere spieren bij ouderen