Creatine is een populair supplement onder sporters, maar onderzoekers zien nu ook gunstige effecten op het brein. Bij mensen met de ziekte van Alzheimer lijkt creatine het denkvermogen te verbeteren.
In een kleine studie kregen twintig alzheimerpatiënten twee maanden lang dagelijks creatine. Hun geheugen en concentratie gingen daarna merkbaar vooruit.
Wat is creatine?
Creatine is een stof die het lichaam zelf aanmaakt uit drie bouwstenen van eiwitten, de zogenaamde aminozuren: glycine, arginine en methionine. Je vindt creatine ook in vlees en vis. In het lichaam helpt creatine bij het produceren van ATP (voluit: adenosinetrifosfaat), de belangrijkste energiebron voor alle lichaamscellen. ATP wordt vooral snel gebruikt in spieren en hersenen.
Als er extra creatine beschikbaar is, kan het lichaam sneller nieuwe ATP aanmaken. Daardoor kunnen cellen, zoals hersencellen, net wat langer en efficiënter blijven functioneren bij inspanning of stress.
Creatine en het brein
De hersenen gebruiken veel energie: ongeveer 20% van alle energie in je lichaam gaat daar naartoe. Toch zit maar zo’n 5% van de creatinevoorraad in het brein. Bij zware mentale inspanning of bij hersenziektes kan de creatinevoorraad te klein zijn om optimaal te blijven werken.
In de studie kregen alzheimerpatiënten dagelijks 20 gram creatine. Na acht weken was hun creatineniveau in de hersenen met 11% gestegen. Dit ging gepaard met betere scores op cognitieve tests.
Cognitie is een verzamelterm voor alles wat met denken te maken heeft: geheugen, aandacht, informatie verwerken en plannen. De patiënten lieten vooruitgang zien op verschillende gebieden:
- Werkgeheugen (informatie kort vasthouden): +17%
- Snelheid van denken en schakelen: +7%
- Aandacht vasthouden: +7%
- Woordherkenning bij hardop lezen: +5%
Hoewel het om een kleine verkennende studie ging, zijn de resultaten veelbelovend. Onderzoekers pleiten dan ook voor grotere vervolgonderzoeken.
Mogelijke toepassingen van creatine in de hersengezondheid
Naast Alzheimer wordt creatine onderzocht bij meerdere hersengerelateerde problemen:
1. Depressie
Uit hersenscans blijkt dat mensen met een depressie vaak een lager creatinegehalte hebben in de prefrontale cortex, het voorste deel van de hersenen dat betrokken is bij emoties, plannen en beslissingen. Sommige studies suggereren dat extra creatine de symptomen kan verminderen, al is meer onderzoek nodig.
2. Slaaptekort
Bij langdurig slaaptekort daalt de energievoorraad in de hersenen. In een experiment waarbij mensen 24 uur wakker bleven, hielp 20 gram creatine per dag om het denkvermogen en de stemming op peil te houden.
3. Traumatisch hersenletsel
Een harde klap op het hoofd (zoals bij een hersenschudding) kan de hoeveelheid creatine in de hersenen doen dalen. Bij dieren helpt creatine-suppletie om schade te beperken. Ook bij jonge mensen met hersenletsel zijn eerste resultaten positief.
4. Ouderdom
Bij het ouder worden gaat de energiestofwisseling in de hersenen achteruit. Creatine zou kunnen helpen om deze achteruitgang te vertragen. In studies met ouderen leidde creatine tot betere prestaties bij geheugentaken.
5. Creatinedeficiëntiesyndroom
Dit is een zeldzame erfelijke stofwisselingsziekte waarbij het lichaam zelf geen of te weinig creatine aanmaakt. Het gevolg zijn ernstige problemen met leren, spreken en bewegen. Bij deze mensen helpt creatine duidelijk: hun klachten nemen af bij suppletie.
Hoe komt creatine in de hersenen?
Creatine uit voeding of supplementen moet eerst de bloed-hersenbarrière passeren. Dit is een soort beschermende wand die de hersenen afschermt tegen schadelijke stoffen. Creatine kan deze barrière oversteken met behulp van een speciaal transporteiwit: CT1. Ook maken hersencellen zelf creatine aan, maar bij ziektes of stress is die productie soms niet voldoende.
Een ander supplement, guanidinoazijnzuur, is een stof die het lichaam kan omzetten in creatine. Deze stof blijkt ook effectief om het creatinegehalte in de hersenen te verhogen.
Veiligheid en bijwerkingen
Volgens recente overzichtsstudies is creatine veilig bij normaal gebruik. Veelgehoorde zorgen, zoals schade aan de nieren, kaalheid of toename van vetmassa, worden in goed uitgevoerde onderzoeken niet bevestigd. De meest gebruikte en goed onderzochte vorm is creatine-monohydraat.
Dagelijkse behoefte
Een gemiddeld volwassen lichaam maakt zelf ongeveer 1 gram creatine per dag aan. Daarnaast krijgen we 1 à 2 gram binnen via voeding. Vegetariërs en ouderen hebben vaak lagere creatineniveaus, omdat ze minder of geen vlees eten en omdat het lichaam met de jaren minder efficiënt wordt in de aanmaak en opslag van creatine.
Alzheimer en creatine: hoopvol maar nog vroeg
Bij Alzheimer is de energiehuishouding van de hersenen verstoord: minder glucosegebruik, slechter werkende mitochondriën (de energiefabriekjes van de cel) en verminderde bloedtoevoer. Daardoor ontstaat een energietekort in de hersenen, nog voordat symptomen als geheugenverlies optreden.
Creatine zou dat tekort deels kunnen opvangen. Amerikaanse onderzoekers zagen in scans dat alzheimerpatiënten lagere hoeveelheden creatine in hun hersenen hebben. Vooral mensen met het APOE4-allel (een erfelijke risicofactor voor Alzheimer) blijken lagere creatinewaarden te hebben en slechter te scoren op geheugentests.
Ook bij proefdieren met alzheimerachtige klachten had creatinesuppletie een positief effect. Op basis hiervan pleiten onderzoekers voor meer klinische studies bij mensen, zowel voor behandeling als voor preventie.
Tot slot
Creatine lijkt dus niet alleen nuttig voor sporters, maar ook voor mensen die hun hersenen gezond willen houden. Of het nu gaat om herstel na hersenletsel, ondersteuning bij depressie of bescherming tegen ouderdomsachteruitgang: het potentieel van creatine is groot. Maar er is nog veel onderzoek nodig, zeker bij ziektes als Alzheimer.
Belangrijke termen uitgelegd:
- ATP (adenosinetrifosfaat): de belangrijkste energiedrager in cellen.
- Cognitie: alle mentale processen, zoals geheugen, aandacht, taal en denken.
- Prefrontale cortex: het hersengebied aan de voorkant, betrokken bij plannen, emoties en beslissingen.
- Bloed-hersenbarrière: een beschermlaag rond de hersenen die bepaalt welke stoffen binnen mogen.
- Mitochondriën: onderdelen van de cel die energie aanmaken.
- APOE4-allel: een genetische variant die het risico op Alzheimer verhoogt.
De bronnen staan in dit artikel vermeld: https://www.lifeunlimited.nl/creatine-verbetert-hersenfuncties-bij-alzheimer/
———————————————
Dit artikel is [jp_post_view]
———————————————
Over deze blogger
-
Bekend als Khun Peter (63), woont afwisselend in Apeldoorn en Pattaya. Al 14 jaar een relatie met Kanchana. Nog niet gepensioneerd, heb een eigen bedrijf, iets met verzekeringen. Gek op dieren, vooral honden en een liefhebber van goede muziek.
Genoeg hobby's: schrijven voor Thailandblog, fitness, gezondheid en voeding, schietsport, kletsen met vrienden en nog wat eigenaardigheden.
Lees hier de laatste artikelen
Gezondheid21 maart 2026Dagelijkse multivitamine lijkt veroudering bij 60-plussers iets te vertragen
Gezondheid14 maart 2026Onderzoek: ouderen ervaren minder pijn door het gebruik van olijfolie
Gezondheid11 maart 2026Wat je in Thailand op je bord legt, merk je dezelfde nacht in bed
Gezondheid1 maart 2026Thais onderzoek: selenium, zink en koper lijken je geheugen op latere leeftijd te sturen
Beste Peter,
Je hebt ooit ‘n artikel geplaatst over COQ10.
En, ik weet ‘t niet zeker, ging dat ook over creatine. Maar dan meer betreft het ondersteunen en verbeteren van ons brein cq hersenen.
Een van m’n kleinzonen gebruikt creatine om spierballen te krijgen, dus ik dacht dat ‘t zoiets was als steroïden.
Je ziet vaak van die spiergebundelde gedrochten die verslingerd zijn aan creatine.
Dus; wat iswijsheid?
Van creatine krijg je geen spieren. Creatine geeft je spieren vooral meer energie, laat ze harder werken en beter herstellen. Sinds een aantal jaren en na veel onderzoek blijkt creatine ook goed te zijn voor het brein. Zie ook hier: https://www.ergogenics.org/creatine-breinversterker.html en hier: https://www.orthokennis.nl/artikelen/creatine
Waar in Thailand kan je creatine kopen.
Ik heb het bij verschillende apotheken geprobeerd .
Ze keken mij argwanend aan.
Lazada en dan creatine als zoekopdracht
Heb even gekeken op Lazada, maar hoe weet je nu wat te kiezen?
Naar zeggen, Ed
Creatine is te koop in Nederland bij diverse winkels, zowel fysiek als online. Populaire opties zijn Kruidvat, Holland & Barrett, Body & Fit, XXL Nutrition, en Bodystore, en veel andere speciaalzaken en webshops die sportvoeding verkopen.
Oeps net wakker Ed,
Ja, online en sportzaken.