Woorden in de familie

Door François Nang Lae
Geplaatst in Leven in Thailand
Tags:
22 november 2017

Als het over de Thaise taal gaat komt altijd het probleem van de tonen naar voren. Dat is voor ons Nederlanders ook het grootste probleem, doordat precies hetzelfde woord een volledig andere betekenis kan krijgen als je het op een andere toon uitspreekt.

Wil je bijvoorbeeld zeggen dat je van paardrijden houdt, dan zeg je phom tsjohp khie maa, waarbij khie een lage toon krijgt en maa een hoge. Spreek je echter khie uit met een dalende toon, en maa met een stijgende, dan verandert de betekenis van khie van “rijden” in “poep” en die van maa van “paard” in “hond”. Dan hou je dus ineens van hele andere dingen. Wie meer voorbeelden wil kan een kijken op: www.thailandblog.nl/maatschappij/thaise-humor-2/

Wat ook een lastig element is in het Thais, is dat de onderlinge relaties invloed kunnen hebben op de woordkeuze. Tijdens onze taallessen waren onlangs de familiebetrekkingen aan de beurt en bleek dat we er met simpele vertalingen van oom, tante, neef en nicht hier niet zijn. Met ouders, kinderen en partner gaat het nog wel. Zo is Mieke mijn phan-rayaa en ben ik haar saamie. Mijn ouders zijn phoh en mae (wie vader is en wie moeder kun je wel raden), Coen is mijn loek-chaay en Renate mijn loek-saaw.

(Voor Coen wordt voorstellen nog lastig als hij in december hier op bezoek is. Je spreekt iemand hier namelijk meestal aan met “khun” gevolgd door de naam, en je stelt je ook zo voor. Khun spreek je uit als Coen, dus als Coen zich voorstelt als Coen wordt er waarschijnlijk vragend gewacht of er nog meer komt. Of het zich voorstellen als khun Coen geen vragende gezichten oplevert is overigens maar de vraag.)

Loek chaay khun Coen en loek-saaw khun Renate met hun phoh
Bij broers wordt het al wat lastiger, omdat er verschil is tussen oudere en jongere broers. Ik heb het als jongste wat dat betreft gemakkelijk. Al mijn broers zijn voor mij phie-chaay. Voor Bert ben ik echter zijn nong-chaay. Zou ik zussen gehad hebben dan waren dat phie-saaw en/of nong-saaw geweest.

Mijn opa was mijn poe, als het ten minste om de vader van mijn vader ging; de vader van mijn moeder was mijn taa. De oma’s waren respectievelijk mijn yaa en mijn yaay.

Phie-chaai khun Bert en phie-sa-phai (vrouw van oudere broer ) khun Stieneke, met phan-rayaa khun Mieke en op de achtergrond liang laahn (stiefkind van broer) Nina en maa (stijgende toon 🙂 Tibbe)

Met de ooms en tantes wordt het pas echt leuk. De oudere broer van mijn vader of moeder is mijn loeng. Dat is overigens ook de aanspreektitel voor een oudere mannelijke kennis (zoals we thuis vroeger ook wel oom zeiden tegen een collega van onze ouders of een buurman). De vrouwelijke variant daarvan is een bpa. Een oudere zus van vader of moeder is een paa. Gaat het om een jongere broer of zus van vader dan is het een aa; een jongere broer van vader of moeder is een naa.

Loeng opá is de klusjesman in het dorp. Gras maaien, lekkend dak repareren, waterleiding aanpassen: loeng opá komt het doen. Bpa omá gaat soms mee en zit dan te kijken hoe hij zijn klusjes doet. Als ze niet mee is, en hij blijft langer weg dan verwacht, peddelt ze op haar fietsje naar hem toe om te kijken of alles in orde is. We weten hun echte naam niet, maar iedereen kent ze als opá en omá, ongetwijfeld doordat er al 20 jaar een Nederlander in het dorp woont. Poseren voor de foto vonden ze wat ongemakkelijk, maar toen khun Mieke zei dat hij een arm om haar heen moest slaan werd het ineens toch heel leuk.

Bij neven en nichten speelt ook weer de leeftijdsverhouding een rol, maar ook of het kinderen van je broer of zus zijn, of kinderen van je oom of tante. Ik zal jullie de opsomming besparen, anders wordt deze blog echt onleesbaar.

Bij schoonfamilie hoef je gelukkig niet alle leeftijden te onthouden. Of je schoonzus phie of nong is hangt af van de leeftijd van je broer. Dat voorkomt waarschijnlijk heel wat misverstanden.

Gelukkig is de Thaise grammatica behoorlijk eenvoudig. Daar troosten we ons dus maar even mee. Verder vinden we onszelf al aardig knap doordat we inmiddels bijna alles kunnen lezen. Dat klink mooier dan het is: we hebben namelijk vervolgens geen flauw idee wat het betekent. Misschien komt dat ooit nog wel eens. Het is in ieder geval leuk én een uitdaging om met de taal bezig te zijn.


» Laat een reactie achter


No votes yet.
Please wait...

18 reacties op “Woorden in de familie”

  1. Bert zegt op

    Coen mag zich gelukkig prijzen.
    Men wordt hier ook wel aangesproken met Phie.
    Wij hebben een kennis die heet Mel.

  2. Ger zegt op

    Neefje woont bij zijn ouders in Thailand. Belt hij vanuit de klas met zijn moeder en vraagt : wie is mjn phoh ….? Juf wilde het weten. Velen kennen het “ouder”wetse phoh en mae niet en kennen alleen papa en ma net als bij ons. hetzelfde uitgesproken. Papa i.p.v pa want de uitspraak zou dan teveel lijken op paa = tante

    • Tino Kuis zegt op

      Ger,
      Phôh en mâe zijn niet ouderwets, iedereen begrijpt die twee woorden. Maar regelmatig wordt het slang woord páa gebruikt, met een hoge toon dus, geheel verschillend met pâa met een dalende toon wat oma betekent maar als beleefde en vriendelijke titel ook voor iedere oudere vrouw wordt toegepast. Voor een Thais geen verwarring mogelijk

      • Ger zegt op

        Ha ha voor kinderen van 5 jaartjes oud wel wat verwarring en bij de moeder ‘paniek’ in huis.
        Wel degelijk ken ik in verschillende streken het woord papa en mama en dan niet het Engelse mom maar alles met een Nederlandse klank.
        Spreek dan over Korat en Roi Et en Khon Kaen en nog wat meer. Of is het misschien afkomstig uit het Chinees want velen hebben Chiinese roots.

        • Ger zegt op

          Heb zelf maar even bij verschillende mensen gechecked. Phôh en mâe worden in families met Chiniese roots, achtergrond , soms niet gebruikt .Maar gebruikelijk is om onder meer papa en mama te zeggen met dezelfde klank als in het Nederlands. En ik verblijf veel in grote steden waarin de bevolking ook weer veel Chineese roots heeft dus gangbaar is daar ook papa , mama , wat ik vaak hoor.

    • walter zegt op

      Mijn dochter noemt mij Pa en haar moeder Ma op school vroegen ze waarom gaf ze als antwoord ïk ben
      ” Nederlands”maar ze is dat niet ze is Thaise.

  3. Tino Kuis zegt op

    OK, ijverige studenten Jullie hebben mijn grote waardering. Maar geef alsjeblieft de tonen aan: a middentoon; à lage toon; á hoge toon; â dalende toon; ǎ stijgende toon; ä boze toon (grapje). Verder korte klinkers a-e-ie-oe en lange klinkers met een dubbele punt –a:- , dat moet want er is een korte –oe- en een lange –oe:- , allemaal van essentieel belang voor een goed verstaan. Tonen en lengte van de klinker. En als einde van de les, lieve kindertjes, de niet-geaspireerde k-t-p en de geaspireerde (er komt een stoot lucht uit je mond) kh-th-ph.

    Pâa is oma; pàa is bos; pǎa is rijke machtige man (pǎa Tino bv); paa is weggooien, wegslingeren en tenslotte páa, dat is slang voor papa, dad. Vijf tonen voor paa, leuk hè.

    Lǎan is dan weer erg gemakkelijk: neven, nichten en kleinkinderen.

    En zelfs na 15 jaar vergis ik me nog vaak in die termen voor oom en tante. Denk je dat de Thais het altijd juist zeggen?

    • Francois Nang Lae zegt op

      Jaja… ik had me al verheugd op de correcties van pǎa Tino. Thailandblog put dankbaar (althans, dat hoop ik :-)) uit mijn blogs, maar ik schrijf mijn stukjes voor het thuisfront. Dat wil ik niet al te zeer vermoeien met te veel details (los van dat ik die zelf ook nog niet beheers en al helemaal onbekend ben met die manier van tonen weergeven). Mijn bedoeling was dus niet een taalles te schrijven, maar om iets te laten zien van de problemen bij het leren van de taal. Dat vind ik wel aardig gelukt. Maar blijf vooral corrigeren, loeng Tino. We blijven leergierig. (Bijvoorbeeld naar hoe we zo’n omgekeerde accent circonflexe op een letter krijgen)

      • Tino Kuis zegt op

        Ik snap het. Jullie hebben de problemen goed verwoordt. Maar jullie leren ook Thais en de bloglezertjes willen ook allemaal Thais leren……dus. Al die leestekens zijn een heel goeie manier om de tonen te onthouden…..

        Al die accents en zo: Word- Insert-(helemaal rechts)Symbol-kies symbol(lastig)-kies shortcut key-uitproberen. Bij mij Alt F1-5.

      • Tino Kuis zegt op

        Thais leren met een leuk lief liedje. Houd je zakdoek bij de hand. Zaten toch wel weer een stuk of vier fouten in de fonetiek.

        https://www.thailandblog.nl/taal/liedje-moederdag/

        • Francois Nang Lae zegt op

          wij zitten meer op dit niveau: https://www.youtube.com/watch?v=FDv2WiF8544

          • Tino Kuis zegt op

            Heeel grappig……

      • Tino Kuis zegt op

        Je kunt dus zeggen pǎa paa pâa nai pàa die rijke machtige man gooide oma in het bos.

        Of máai mài mâi mái nieuw hout brandt niet

        Even oefenen en je leraar er mee verrassen.

  4. harry zegt op

    Ook altijd een goeie vraag hoe je je “schoonouders” moet aanspreken indien zij jonger als je zelf zijn.Zeker in Thailand is het niet ongebruikelijk dat de schoonouders jonger zijn dan de partner van hun dochter , kan natuurlijk in voorkomende gevallen ook de partner van hun zoon zijn, en om niemand voor de kop te stoten kan ook nog hun transgender kind zijn …én niet te vergeten om weer ophef te voorkomen kan zelfs hun genderneutraal kind zijn. Hmm wordt toch wat moeilijk als je enigszins op leeftijd bent o aan die nieuwe geslachten te wennen…Zeker als je opgevoed bent met de wetenschap dat er slechts 2 geslachten zijn .
    Denk dat น้องพ่อ en น้องแม่ Nong phoa en Nong mae ( heb altijd wat moeite met Thais in Romaans schrift schrijven) geen verkeerde keuze is .

  5. Tino Kuis zegt op

    Denk dat น้องพ่อ en น้องแม่ Nong phoa en Nong mae ( heb altijd wat moeite met Thais in Romaans schrift schrijven) geen verkeerde keuze is .

    Sorry, harry, verkeerde keuze. Je combineert hier een ‘lager’ woord nóng (jongere broer of zus) met een ‘hoger’ woord phôh vader. Vader, schoonvader, ander geacht iemand (bv een monnik) spreek je aan met khoen phôh, ongeacht de leeftijd.

    • harry zegt op

      Sorry Tino, had gedacht dat je de humor wel tussen de regels door kon lezen. Ik zal de volgende keer 555 er bij schrijven.
      Mijn vriendin kon er in elk geval wel mee lachen toen ik haar zei hoe ik haar ouders zou aanspreken.

      • Tino Kuis zegt op

        Ah, sorry, ik heb soms/vaak moeite ergens de humor of de ironie van in te zien…….

  6. Jan Ponsteen zegt op

    Ja het valt echt niet mee, maar in het nedersaxs zeggen ze ook Phoo tegen vader . Maar de rest van de familie is niet te herkennen in Thai, werkelijk moeilijk die klankentaal, ik ben te oud om dit te leren kennen en onder de knie te krijgen. Maar een troost heb ik 60% van mensen bestaat uit non verbale communicatie. Dus dat probeer ik dan goed te doen.


Laat een reactie achter

Thailandblog.nl gebruikt cookies

Dankzij cookies werkt onze website het beste. Zo kunnen we je instellingen onthouden, jou een persoonlijk aanbod doen en help je ons de kwaliteit van de website te verbeteren. Lees meer

Ja, ik wil een goede website