Met pensioen, maar waarom nietsdoen je sneller sloopt dan werken
Werk levert niet alleen inkomen op. Je hebt vaste tijden, ontmoet andere mensen, moet ergens naartoe en wordt gedwongen lichamelijk en geestelijk actief te blijven. Na pensionering kan een groot deel daarvan in één keer verdwijnen.
Onderzoek laat zien dat gezondheid en pensioen ingewikkeld met elkaar samenhangen. In een Grieks bevolkingsonderzoek onder 16.827 mensen hadden gepensioneerden tijdens de onderzoeksperiode 51 procent meer kans om te overlijden dan vergelijkbare mensen die nog werkten. Wie vijf jaar later met pensioen ging, had binnen de groep gepensioneerden een 10 procent lagere sterfte.
Dat klinkt spectaculair, maar je mag daar niet uit concluderen dat werken je automatisch langer laat leven. Mensen met gezondheidsproblemen stoppen namelijk vaker eerder met werken. Daardoor lijken vroeggepensioneerden ongezonder, terwijl hun gezondheid juist de reden voor hun pensionering kan zijn.
Na je pensioen verandert je dagelijkse leven
Een groot Amerikaans onderzoek onder mensen van 50 tot 75 jaar vond na volledige pensionering over gemiddeld zes jaar 5 tot 16 procent meer problemen met bewegen en dagelijkse activiteiten. Ook werden 5 tot 6 procent meer gezondheidsproblemen en een verslechtering van de mentale gezondheid van 6 tot 9 procent gevonden.
Waarschijnlijk speelt de verandering van leefstijl daarbij een belangrijke rol. Wie niet meer naar zijn werk hoeft, kan minder bewegen en minder mensen ontmoeten. Dat hoeft niet te gebeuren, maar het risico bestaat wel.
Dat is ook relevant voor Nederlanders die na hun pensioen veel tijd in Thailand gaan doorbrengen. De eerste maanden kunnen voelen als één lange vakantie. Maar zodra het nieuwe eraf is, heb je opnieuw een dagritme, contacten en bezigheden nodig. Alleen terras, zwembad en televisie vormen op termijn een mager alternatief voor een actief bestaan.
Schrikcijfers over pensioen verdienen nuance
Over pensionering circuleren stevige beweringen. Zo wordt soms gesteld dat ieder jaar eerder stoppen mannen 7,5 maand levensverwachting zou kosten. Het Oostenrijkse onderzoek waarop dergelijke uitspraken worden gebaseerd, vond ongeveer 1,8 maand per jaar vervroegd pensioen. Bovendien gold dat resultaat voor mannelijke arbeiders; bij vrouwen werd geen vergelijkbaar effect gevonden.
Ook het beeld dat pensionering massaal tot depressies leidt, is te simpel. Een meta-analyse vond bij gepensioneerden een gemiddelde prevalentie van depressie van ongeveer 28 procent. Een veel grotere analyse van ruim een half miljoen mensen kwam echter tot een andere uitkomst: pensionering hing gemiddeld juist samen met bijna 20 procent minder risico op depressie.
De omstandigheden zijn doorslaggevend. Vooral onvrijwillig stoppen, bijvoorbeeld door ziekte of het verlies van werk, hangt samen met meer depressieve klachten. Zelf kunnen bepalen wanneer en hoe je stopt, maakt verschil.
Je gezondheid voor pensioen telt zwaar mee
Nederlands onderzoek over drie decennia laat eveneens zien dat de laatste werkdag geen harde scheidslijn vormt. De lichamelijke en ervaren gezondheid van oudere werknemers is in de loop der jaren verslechterd. Vooral zwaar lichamelijk werk, hoge werkdruk en weinig invloed op het eigen werk kunnen lang doorwerken moeilijk maken.
Stoppen met werken herstelt zulke schade niet vanzelf. Daarom is de belangrijkste vraag niet alleen op welke leeftijd je met pensioen gaat, maar hoe gezond en actief je die leeftijd bereikt.
Nederlandse werknemers gingen in 2025 gemiddeld met 66 jaar en 4 maanden met pensioen. Ruim 100.000 werknemers stopten dat jaar met werken. De AOW-leeftijd is in 2026 en 2027 67 jaar.
Wie daarna naar Thailand verhuist of er overwintert, krijgt bovendien een extra verandering te verwerken: niet alleen het werk valt weg, maar vaak ook een deel van het vertrouwde sociale netwerk en dagelijkse ritme. Juist dan is het verstandig nieuwe vaste patronen op te bouwen.
Een goed pensioen moet je organiseren
Je hoeft na je pensionering zeker niet door te werken om gezond te blijven. Het gaat vooral om wat ervoor in de plaats komt.
Blijf dagelijks bewegen, spreek regelmatig met andere mensen af en zorg voor activiteiten waarvoor je daadwerkelijk je huis uit moet. Vrijwilligerswerk, een vereniging, sport, een hobby of een kleine klus kan al voldoende zijn. Ook geleidelijk minder werken kan de overgang gemakkelijker maken.
Een pensioen wordt niet gezonder doordat je agenda leeg is. Vrije tijd is prettig als je er iets mee doet. Wie voor zijn laatste werkdag al nadenkt over beweging, contacten, dagritme en nieuwe doelen, maakt van pensioen geen eindpunt, maar een volgende levensfase.
Bronnen
- Grieks EPIC-onderzoek naar pensioenleeftijd en sterfte, American Journal of Epidemiology. (PubMed)
- Onderzoek naar lichamelijke en mentale gezondheid na pensionering, National Bureau of Economic Research. (IDEAS/RePEc)
- Systematische review naar pensionering en sterfte, inclusief invloed van gezondheid vóór pensionering. (PubMed Central (PMC))
- Meta-analyse naar depressie onder gepensioneerden. (PubMed Central (PMC))
- Systematische review en meta-analyse naar pensionering en depressieve klachten. (PubMed Central (PMC))
- Vrije Universiteit Amsterdam, langlopend Nederlands onderzoek naar gezondheid rond pensionering. (Vrije Universiteit Amsterdam)
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Lezerstips20 augustus 2026True-gebruikers kunnen SIM-registratie zelf in de app controleren
Boekrecensies20 augustus 2026Boekrecensie: Paradijs in Hua Hin van Bert Vos
Expats en pensionado20 augustus 2026Met pensioen, maar waarom nietsdoen je sneller sloopt dan werken
Expats en pensionado20 augustus 2026Hogere PFZW-uitkering klinkt mooi, maar koopkracht is allerminst zeker