Hordelopen in het Belastingverdrag NL-TH 2025 – Deel 3: Thailand ligt niet in de Maghre

Pensioen | AOW | Heffingskortingen |  Zorgkosten | 
Marokko | Tunesië | Turkije

1. Precedentwerking

In een aantal reacties valt te lezen dat Thailand niet in de landenkring mag, en NL-gepensioneerden in Thailand dus niet de KBB-status mogen verwerven, omdat er anders een precedent wordt geschapen voor landen in Noord-Afrika (Maghreb). Thailand geen heffingskortingen, want anders moeten Marokko en Turkije ook.

Die stellingname zit er op veel fronten naast. Je mag inmiddels toch als wel bij menigeen bekend veronderstellen dat de Maghreb-landen al decennia tot menig landenkring behoren en vele voordelen genieten. Bovendien is Thailand een uniek geval, omdat het nieuwe verdrag (2025) een extreme verschuiving van de heffingsmacht naar Nederland maakt. Die is bij veel andere landen buiten de EU veel minder agressief doorgevoerd. Als Nederland 100% van de heffingsmacht bij ons opeist, is het juridisch niet meer dan logisch dat daar ook een volledige fiscale behandeling tegenover staat.

1.1- Bilaterale Autonomie

Nederland heeft met ongeveer 100 landen belastingverdragen. Elk verdrag is een uniek resultaat van onderhandelingen tussen twee landen. Het idee dat een afspraak met Thailand automatisch “rechten” geeft aan landen als Turkije of Marokko is juridisch, rechtsstatelijk en naar de dagelijkse werkelijkheid onjuist. Het is meer onderbuik dan ratio.

Maghreb-landen hebben al veel meer rechten dan Thailand, in wetgeving verankerd. In die landen wonen prima juristen, van wie velen in Nederland opgeleid zijn, die met die wetgeving in de hand vermeende misstanden kunnen aankaarten. Vanuit Thailand houden we dat niet tegen, noch hoeven wij ons in de voet te schieten uit angst dat zij het beter krijgen. Dat hebben zij al. De voordelen van NL-gepensioneerden in een land als Tunesië zijn ongeëvenaard.

Het is aan de Nederlandse overheid om per land te bepalen wat de belangen zijn. En geloof mij maar dat Nederland dat uitermate goed kan. Als Nederland met Thailand een verdrag sluit waarbij zij 100% van de heffingsmacht opeisen (zoals nu in het verdrag van 2025), dan ontstaat er een unieke situatie die vraagt om een unieke oplossing. Nederland bepaalt zelf of hierin een precedent geldt voor een ander land. En wij moeten bepalen waarom wij worden overgeslagen.

In Thailand gaat het om 5.000 permanent NL-gepensioneerden. In de Maghreb en Turkije gaat het om ongeveer 80.000 gepensioneerden vanuit NL. In Marokko bijvoorbeeld zijn die gepensioneerden vrijgesteld van Nederlandse belastingen. Zij profiteren van hun eigen fiscale stelsel met flink lagere tarieven. AOW en bedrijfspensioenen worden niet getroffen door het woonlandbeginsel. Dat wat men landen in de Maghreb en Turkije niet toewenst, is al tientallen jaren realiteit. Nu Thailand nog.

1.2- De Historische Context

De relatie van Nederland met landen als Marokko, Tunesië, Algerije en daarnaast Turkije is geworteld in de geschiedenis van de arbeidsmigratie uit de jaren ’60 en ’70. Dat heeft geleid tot specifieke sociale zekerheidsverdragen zoals vastgelegd in de Wet Remigratie (Wet REM 2000). Allerlei uitkeringen aan die landen zijn  onderhevig aan bepalingen in de Wet Export Uitkeringen (Wet BEU 2000),  en aan de Wet Woonlandbeginsel (WSZ 2012). Maar alle vier  genoemde landen zijn ook aangesloten als verdragslanden bij de regeling CAK-betaling zorgkosten. De genoemde landen zijn omgeven door sociale zekerheids- en controlewetgevingen. Wat Thailand betreft hebben we het over een belastingverdrag.

Verwar de Wet REM, BEU en WSZ niet met de Wet Inkomstenbelasting 2001, de enige Nederlandse wet waar wij in Thailand mee  te maken hebben. Onze inkomens worden niet gecontroleerd door bepalingen uit de Wet BEU, en zijn niet onderhevig aan de Wet WSZ.

De Wet REM gaat over sociale zekerheid en het stimuleren van vertrek met publiek geld. Het debat over Thailand gaat over belastingheffing op privaat opgebouwd pensioen en AOW waarvoor decennialang premie is betaald.

1. Richting van de geldstroom: Bij de Wet REM  “geeft” Nederland geld aan mensen in de Maghreb en Turkije. In het nieuwe verdrag met Thailand “neemt” Nederland juist belastinggeld af van mensen in het buitenland (bronheffing, Artikel 18)).
   
2. Wederkerigheid: De Wet REM is een eenzijdige Nederlandse regeling inzake sociale zekerheid. Een belastingverdrag is een bilaterale tweezijdige afspraak over het voorkomen van dubbele belasting.
   

1.3- Nederland-Thailand: een rechtsstatelijke kwestie

Het is niet juist om Thailand te betrekken bij een “Marokko-kwestie”. Dat besmeurt het dossier over het belastingverdrag van Nederland met Thailand met de negatieve sentimenten die in Nederland bestaan over fraudegevoeligheid en de export van uitkeringen. De verdragen met Maghreb-landen en Turkije beslaan een geheel andere context, namelijk die van de historie van het halen van gastarbeiders destijds en de rechten die zij in Nederland opbouwden.

In de Nederlandse gemeenschap in Thailand van zo’n 10 tot 12.000 personen, is ongeveer de helft van hen vanwege permanent verblijf betrokken bij de gevolgen van het nieuwe belastingverdrag. Volgens mij en vele anderen hebben zij hun hele werkzame leven in Nederland bijgedragen aan de economische groei en welvaartspeil van Nederland, en niet in het minst aan de pensioenpotten. Emgratie is een levenskeuze, en een goed recht.

De situatie in Thailand is in niets te vergelijken met de problematiek rondom handhaving of export van sociale uitkeringen naar de Maghreb-regio en Turkije. Het zijn totaal verschillende dossiers. Het wordt tijd dat critici van het dossier Thailand beseffen aan welke kant zij staan.

2. Kosten van levensonderhoud

Er wordt door critici tegengeworpen dat de lage levenskosten in Thailand rechtvaardigen dat NL-gepensioneerden in Thailand geen heffingskortingen behoeven. Echter, de Nederlandse belastingwet kent geen “kassabon-criterium”. In de Wet Inkomstenbelasting uit 2001, en vanuit het Belastingplan 2014 aangepast met KBB-criteria, kent geen bepaling die zegt dat de kosten van levensonderhoud doorslaggevend zijn in de berekening van de hoogte van pensioenen. Dat hebben wel de Wet Beu en het Woonlandbeginsel (Wet WSZ).

Critici zouden dan maar zelf oproepen en petities aan de Nederlandse overheid moeten beginnen om beide wetten van toepassing te doen zijn op uitkeringen naar Thailand. Zij komen niet ver met hun bedoelingen. BEU en WSZ doen niets met AOW, van pensioenen hebben beide wetten af te blijven. Mensen met WAO zullen de messen wel slijpen.

3. Draagkracht is geen koopkracht

Belastingheffing in Nederland is gebaseerd op een fundamenteel rechtsbeginsel: dat van de draagkracht. Wie hetzelfde verdient, betaalt hetzelfde. En de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Maar let op: draagkracht is geen koopkracht. De wet kijkt niet naar wat jij uitgeeft aan je huur of aan je verse durian. De wet kijkt alleen naar wat er bij je binnenkomt. Het is pure willekeur om dit principe voor Thailand ineens los te laten.

• Heb je hoge ziektekosten? Dan daalt je draagkracht (fiscale aftrek).
• Heb je een partner zonder inkomen? Dan daalt de draagkracht van je huishouden.
• Woon je in een goedkoop huis of een duur huis? Dat is een persoonlijke keuze en heeft volgens de wet geen invloed op je belastingtarief. Net zo min als je keuze voor een SUV of een scooter.

Een Nederlander die in de goedkoopste regio van Groningen woont, betaalt exact evenveel belasting over zijn pensioen als iemand die in het dure Bloemendaal woont. De fiscus zegt niet tegen de Groninger: “Jouw boodschappen zijn goedkoper, dus jij krijgt geen heffingskorting.” Waarom zou dit principe dan ineens wel gelden zodra jij de grens naar Thailand oversteekt?

Door Thailand buiten de landenkring te houden, creëert de overheid een “woonplaatsboete”. Iemand in België heeft vaak ook lagere lasten dan in Nederland, maar die krijgt wél gewoon zijn heffingskortingen. Draagkracht vergelijken met koopkracht is een moreel oordeel (“ze hebben het daar al zo goed”), het is geen fiscaal-juridisch argument.

4.  De Vrijwilligheid van Emigratie

Het argument dat emigratie een vrijwillige keuze is en dus alle nadelige fiscale gevolgen rechtvaardigt, is eveneens juridisch onhoudbaar. Een burger verliest niet  zijn recht op een rechtvaardige behandeling door de eigen overheid omdat hij verhuist. Pensioen is uitgesteld loon waarvoor decennialang premie is afgedragen binnen een bepaald sociaal-fiscaal kader. Het eenzijdig wijzigen van de spelregels achteraf, zoals in het Belastingplan 2014 het formuleren van een landenkring, is een vorm van onbehoorlijk bestuur.

Het is bijzonder ironisch als een Nederlandse gepensioneerde in Thailand dit argument gebruikt. Hij stelt dat Thailand niet in de landenkring hoort vanwege de lage kosten, en pleit daarmee feitelijk voor zijn eigen financiële achteruitgang. Hij erkent hiermee dat hij een “tweederangs belastingbetaler” wil zijn: wel de volle mep betalen aan de Nederlandse bron, maar niet de bijbehorende kortingen ontvangen die een gepensioneerde in bijvoorbeeld Spanje of België wel krijgt. Hij is het eens met het feit dat Nederland hogere belastingen gaat heffen.

Zijn redenering: als je naar Thailand emigreert, dan weet je dat je jezelf benadeelt, en dat heb je maar te nemen. Zeggen dat iemand “niet moet zeuren omdat hij de ticket heeft betaald” is een poging om de discussie te verschuiven van recht naar gunst. Belastingheffing is geen gunst waarvoor je dankbaar moet zijn; het is een wettelijke plicht die gepaard gaat met wettelijke rechten. Een ticket naar Thailand is een transportmiddel, geen contract waarin je afstand doet van het gelijkheidsbeginsel.

Als we de logica van “eigen schuld/eigen keuze” doortrekken: zou een Nederlander die in een duurder land gaat wonen (zoals Zwitserland) dan extra heffingskorting moeten krijgen omdat zijn “ticket” hem daar naar een duurder leven leidde? Natuurlijk niet. De fiscus dient blind te zijn voor je woonplaats, maar oog te houden voor je fiscale status. Dat is het pleidooi in de hele serie. Iemand die zelf in Thailand woont en roept dat Thailand buiten de landenkring moet blijven, begrijpt simpelweg niet bezig te zijn in zijn eigen vingers te snijden. Die pleit voor zijn eigen financiële achteruitgang.

Ingezonden door Ruud B.