Opinie: Mijn nuchtere kijk op de situatie in Thailand en waar het land zich bevindt na twee decennia van instabiliteit en onrust

Op 30 oktober 2026 verscheen in Nikkei Asia een opiniestuk van Thitinan Pongsudhirak over de toestand van de democratie in Thailand. Thitinan is hoogleraar vergelijkende en internationale politiek aan de Chulalongkorn-universiteit. Tino Kuis vertaalde dit in zijn ogen belangrijke opiniestuk.
Thailand is in vorm een democratie, maar in wezen een autocratie
Schulden, corruptie…, een donkere werkelijkheid gaat schuil achter het beeld van een gastvrije economie
Door recent de jaarlijkse bijeenkomsten van het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank te organiseren, liet Thailand zich van zijn beste kant zien voor duizenden ministers van Financiën, centrale bankiers, internationale ambtenaren en investeerders die naar Bangkok waren gekomen. Maar het toonbeeld van een stabiele, open en investeringsvriendelijke economie verhult een donkere en trieste werkelijkheid.
Na twee decennia die werden gemarkeerd door twee militaire staatsgrepen, is Thailand een autocratie geworden gehuld in een democratisch kleed, waar een koningsgezinde, conservatieve gevestigde orde de elites van het land heeft gedwongen, ingelijfd en gekaapt. Dit heeft een politieke achteruitgang en economische stagnatie veroorzaakt die diep verankerd is, zonder zicht op een einde. Het ironische is dat dit verloop onbeperkt kan doorgaan, omdat Thailand populair blijft bij buitenlandse bezoekers van over heel de wereld, ook al gaat het binnenlands slecht.
Om in deze situatie te geraken, is vernuftig politiek handelen nodig geweest. Na de staatsgreep van 2006 en daaropvolgende in 2014 kon de koningsgezinde gevestigde orde, bestaande uit het leger, de rechterlijke macht en de hoogste lagen van de ambtenarij, de partijen van Thaksin Shinawatra of de hervormingsgezinde Move Forward beweging niet verslaan bij de stembus. Dus in plaats daarvan verdraaiden en bewerkten ze de regels. Grondwetten werden tweemaal herschreven in 2007 en 2017, partijen die verkiezingen wonnen werden ontbonden, premiers verwijderd en partijleiders voor tien jaar verbannen.
Het Constitutioneel Hof, de Kiesraad en de anticorruptiecommissie, die bedoeld zijn als onpartijdige scheidsrechters, zijn veranderd in bewakers van de oude orde. Met andere woorden, verkiezingen telden niet echt wanneer de winnaars de gevestigde privileges bedreigden. Terwijl hervormingsgezinde politieke partijen en gekozen vertegenwoordigers zwak en uit balans worden gehouden, is de Senaat de plek waar dit project van de gevestigde orde samenkomt, omdat de Eerste Kamer toezicht houdt op benoemingen bij de scheidsrechtersdiensten. Gekozen in 2024 via een ingewikkeld indirect proces, is de 200 leden tellende senaat door klokkenluiders en maatschappelijke waakhonden ontmaskerd als netwerk van systematische manipulatie, geleid door de Bhumjaithai-partij, die in februari onder premier Anutin Charnvirakul de verkiezing won.
Ondanks overweldigend bewijs en getuigenverklaringen heeft de Kiescommissie – waarvan vier van de zeven leden door dezelfde senatoren die bij de manipulatie betrokken waren zijn goedgekeurd – slechts een handvol mensen aangeklaagd, terwijl Bhumjaithai ongemoeid is gelaten. Na 20 jaar het elimineren van gekozen regeringen die het niet bevielen, doet de gevestigde orde er nu alles aan om degene te behouden die het prefereert. Straffeloosheid heerst, en verantwoording is nergens te bekennen.
Kern van de zaak is hoe de gevestigde rode haar invloed uitoefent. Sommigen zien de Senaat-affaire als het kapen van de staat door Bhumjaithai. Maar het is eigenlijk precies andersom. Al tientallen jaren heeft de staat de Thaise elite ingepalmd, terwijl de massa’s worden geïndoctrineerd tot gehoorzaamheid aan de gevestigde orde. Daarom stuit de ene na de andere staatsgreep op zo weinig verzet van grote bedrijven, de intelligentsia en gewone Thaise burgers. Koninklijke onderscheidingen, benoemingen, toegang en status worden gegeven aan degenen die binnen de lijnen blijven of in ieder geval geen opschudding veroorzaken.
Een gelaagde hiërarchie van certificerings- en netwerkprogramma’s, met de Nationale Defensie Academie als de gouden standaard, verbindt generaals, rechters, magnaten, bureaucraten, politici en mediapersoonlijkheden in gemeenschappelijke kringen van privilege en gemeenschappelijke baten. In plaats van verandering na te streven, worden deze groepen belanghebbenden van de status quo. Deze coöptatie van de elite wordt ondersteund door massale publiciteitscampagnes. Royalisme en nationalisme, versterkt op sociale media en opgevoerd door grensconflicten met Cambodja vorig jaar, hielpen Bhumjaithai aan de overwinning doordat kiezers veiligheid verkiezen boven hervorming. Waar overtuiging tekortschiet, treedt juridische dwang in werking, geleid door de lese-majesté-wet tegen kritiek op de koning, waaronder sinds 2020-21 honderden jonge demonstranten zijn vervolgd toen ze de straat op gingen voor een betere toekomst.
De economische uitkomst is overduidelijk. ‘Teflon Thailand’, waar coups, straatgevechten en kabinetten die als een draaideur kwamen en gingen terwijl de economie verder buffelde, bestaat niet meer. De economische groei lag van 1960-1997 gemiddeld op 7,5% per jaar, maar sinds 2006 is dat gemiddeld slechts 2,6%, met de huidige trend rond de 2%, een achterblijver in Zuidoost-Azië. Thailand miste de snel opkomende markt in halfgeleiders en is voorbijgestreefd door Vietnam en Maleisië. Met een huishoudschuldenlast die bijna 90% van het bbp is en een staatsschuld die tegen het wettelijke plafond van 70% drukt. Het is dan ook geen verrassing dat Thailands positie in wereldwijde concurrentieranglijsten een constante daling kent. Wanneer hervormingsgezinde gekozen regeringen voor langere tijd zwak worden gehouden, vermindert het vermogen van de staat om beleid te ontwikkelen, te coördineren en uit te voeren evenredig.
Toch schuilt hierin de paradox. Een land dat het zo slecht doet, zou een afrekening moeten ondergaan, maar Thailand blijft mensen aantrekken. Toeristen blijven met tientallen miljoenen tegelijk komen. Bangkok staat consequent vermeld als de populairste bestemming ter wereld. Gepensioneerden uit Europa, de VS, Groot-Brittannië en Zuidoost-Azië willen nog steeds hun oude dag in het land doorbrengen. Terwijl enkele miljoenen migrerende arbeiders, vooral uit door oorlog verscheurd Myanmar, naar Thailand zijn getrokken om geld te verdienen om naar huis te sturen. Met andere woorden, de centrale ligging, kritieke massa, fysieke schoonheid en gastvrije mensen van Thailand fungeren als een kussen dat de kosten van slecht bestuur opvangt en de gevestigde orde beschermt tegen corrigerende druk.
De meeste Thai weten dat het land de verkeerde kant op gaat. Ze voelen het in hun financiële schulden en in de meer sombere vooruitzichten voor hun kinderen. Ze zien geïnstitutionaliseerde corruptie en misstanden die tot helemaal aan de top reiken. Maar weinigen spreken het uit. Sommigen zijn overgehaald, anderen worden afgeschrikt door vervolging, en velen zijn gewoon uitgeput na twee decennia van protesten, staatsgrepen en rechterlijke uitspraken die uiteindelijk altijd hetzelfde afliepen.
Om eerlijk te zijn kan de gevestigde orde wijzen op stabiliteit, met de regering-Anutin die hun opdrachten uitvoert en erop lijkt voorbereid te zijn om een volledige termijn te dienen. Maar stabiliteit zonder verantwoording en gunstige prestaties heeft geleid tot politieke achteruitgang en economische neergang. Om dit patroon te doorbreken heeft Thailand hervorming en verandering nodig. De financiële crisis van 1997, die begon in Bangkok, onttroonde de oude garde en leidde tot de meest democratische grondwet van het land. Een andere volledige economische crisis, misschien veroorzaakt door fiscale onhoudbaarheid, zou een vergelijkbare kans kunnen bieden.
Ook een politieke crisis is mogelijk als er een opvolgingscrisis zou zijn voor de kerninstelling van de gevestigde orde. Geen van beide scenario’s garandeert een beter resultaat, zoals het lot van de grondwet van 1997 laat zien. Het lijkt erop dat de gevestigde orde tevreden is dat Thailand blijft voortmodderen als een economie met lage groei en hoge schulden, aantrekkelijk voor toeristen en gepensioneerden, onmisbaar voor migrerende arbeiders, maar teleurstellend voor zijn eigen bevolking. De minister van Financiën en centrale bankiers van de wereld die naar Bangkok kwamen, zouden Thailand moeten zien zoals het werkelijk is in plaats van zoals het zich voordoet: een democratie in vorm, maar een autocratie in wezen. Thailand gaat achteruit, tot teleurstelling en afkeer van veel meer Thai dan je misschien zou verwachten.
Dit opiniestuk van Thitinan Pongsudhirak is vertaald door Tino Kuis, met verdere bewerking door Rob V.
Bron: Nikkei Asia, 30 oktober 2026
Lees ook
Over deze blogger

-
Geboren in 1944 in Delfzijl als zoon van een eenvoudige winkelier. Gestudeerd in Groningen en Curaçao. Drie jaar als arts gewerkt in Tanzania, daarna als huisarts in Vlaardingen. Een paar jaar vóór mijn pensioen getrouwd met een Thaise dame, we kregen een zoon die drie talen goed spreekt.
Bijna 20 jaar in Thailand gewoond, eerst in Chiang Kham (provincie Phayao) daarna in Chiang Mai waar ik graag allerhande Thai lastigviel met allerlei vragen. Volgde het Thaise buitenschoolse onderwijs waarna een diploma lagere school en drie jaar middelbare school. Deed veel vrijwilligerswerk. Geïnteresseerd in de Thaise taal, geschiedenis en cultuur. Woon nu alweer 5 jaar in Nederland samen met mijn zoon en vaak met zijn Thaise vriendin.
Lees hier de laatste artikelen
Opinie18 november 2026Opinie: Mijn nuchtere kijk op de situatie in Thailand en waar het land zich bevindt na twee decennia van instabiliteit en onrust
Achtergrond5 november 2026De Metteyya, de toekomstige Boeddha
Cultuur2 november 2026De Boom en de Schutting, een fabel
Achtergrond30 oktober 2026De Shan opstand in Noord-Thailand, 1902-1904


Goed stuk Tino. Het is helaas de harde waarheid waarbij de keten van macht moeilijk doorbroken kan worden. Maybe slowly, then all at once.
Een belangrijke factor in al deze problemen in Thailand is de ongelijkheid in alle facetten van de maatschappij: inkomen, vermogen, onderwijs, medische zorg en meer. Zie:
https://www.thailandblog.nl/achtergrond/ongelijkheid-in-thailand-de-gevolgen-en-de-noodzakelijke-verbetering/