Waarom krijgen zoveel Thai diabetes zonder dat ze het weten?

Thailand telt volgens de Internationale Diabetes Federatie 6,4 miljoen volwassenen met diabetes, ruim vier keer zoveel als in 2000. Een derde van hen weet het niet. Het Thaise Departement voor Ziektebestrijding telde dit jaar 398.702 nieuwe gevallen, en 5 miljoen Thai van 35 jaar en ouder lieten zich nog niet testen.

Heb je een Thaise partner, schoonfamilie of een huis in een dorp, dan is dit geen ver-van-je-bedshow. Diabetes type 2 sluipt erin zonder dat iemand zich ziek voelt. Veel dorst, vaak plassen, ’s nachts meer dan één keer naar het toilet, afvallen zonder reden of donkere plekken in de nek: dat zijn volgens de Thaise artsen de signalen. Vaak is er helemaal niets te merken. De groei is fors. In 2011 had 7,5 procent van de volwassenen diabetes, gecorrigeerd voor leeftijd. In 2024 was dat 10,2 procent en de IDF verwacht 11,6 procent in 2050. Waar komt dat vandaan?

Ouder, zwaarder en minder in beweging

De beste gegevens komen uit de Thaise nationale gezondheidsonderzoeken, waarbij artsen volwassenen in het hele land meten en bloed afnemen. Onderzoekers van onder meer het Ramathibodi-ziekenhuis zetten de rondes van 2004 tot en met 2020 naast elkaar. Het aandeel volwassenen met diabetes steeg in die periode van 7,5 naar 10,1 procent.

Leeftijd weegt het zwaarst. Bij Thai van 60 jaar en ouder is de kans ruim vijf keer zo groot als in de jongste groep. Wie een BMI van 30 of hoger heeft, loopt bijna drie keer zoveel kans. Weinig bewegen, hoge bloeddruk en hoge triglyceriden in het bloed tellen ook mee.

Wat veel lezers zal verrassen: het is geen ziekte van Bangkok. Op het platteland en onder mensen met weinig opleiding komt diabetes juist vaker voor dan in de stad en onder hoger opgeleiden. Het beeld van de magere rijstboer klopt al lang niet meer.

Een opvallend detail uit de cijfers van de IDF: tussen nu en 2050 groeit het aantal patiënten nauwelijks, van 6,4 naar 6,6 miljoen. Dat komt niet door betere preventie. Het aantal Thai tussen 20 en 79 jaar daalt in die tijd van 54,4 naar 48,4 miljoen.

Van de vijf patiënten heeft er één zijn suiker onder controle

Het grootste probleem is niet het aantal, maar wat er daarna gebeurt. Volgens de IDF had in 2024 een derde van de Thaise diabetespatiënten geen diagnose, zo’n 2,1 miljoen mensen. Het nationale onderzoek van 2020 laat zien hoe de keten verder lekt: 62,8 procent wist van de ziekte, 42,9 procent kreeg behandeling en maar 20,5 procent had een goede bloedsuiker.

Jongere patiënten en mensen met weinig geld vallen het vaakst tussen wal en schip. Ze weten het niet, slikken niets of krijgen hun waarden niet omlaag. Daarachter staat nog een grote groep in het voorstadium: de IDF schat dat bijna 9 miljoen Thai een verminderde glucosetolerantie hebben.

Dat kost geld. De IDF schat de Thaise zorguitgaven voor diabetes in 2024 op ruim 4,1 miljard dollar, zo’n 647 dollar per patiënt. En onbehandelde diabetes eindigt vaak in een beroerte, hartproblemen, nierfalen, oogschade of zenuwschade in de voeten.

Suikertaks en de waarschuwing van zes theelepels

Thailand belast zoete dranken sinds 2017, in vier stappen. De laatste stap ging op 1 april 2025 in. Drankjes met hooguit 6 gram suiker per 100 milliliter zijn vrijgesteld, de zoetste betalen 5 baht per liter (minder dan €1,-). Per flesje is dat weinig.

Het Departement voor Ziektebestrijding herhaalde op Wereld Diabetesdag, 14 november, het advies van de WHO: hooguit 6 theelepels suiker per dag, 24 gram. Daarbij komt een simpele meetregel van de Thaise artsen: is je middel dikker dan de helft van je lengte, dan hoor je bij de risicogroep. Een touwtje is genoeg om dat na te gaan.

Testen via de eigen zorgrechten

Het ministerie wil dat iedere Thai vanaf 35 jaar zich laat testen. Dat kan bij de zorginstelling waar je volgens je zorgrechten terechtkunt, voor de meeste Thai die van het 30-bahtsysteem. Het advies is ook een jaarlijkse controle.

Volgens de artsen hoor je bij de risicogroep als je 35 jaar of ouder bent, diabetes in de familie hebt, een BMI boven 25 hebt, of hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten of een hoog cholesterol. Ook veel zoet, vet of zout eten, weinig bewegen, roken (ook de e-sigaret) en alcohol tellen mee. Dat lijstje geldt net zo goed voor Nederlanders en Belgen die zelf in Thailand wonen.

Het departement rekent 22,4 miljoen Thai van 35 jaar en ouder tot de doelgroep. Vijf miljoen van hen liet dit jaar nog geen bloed prikken. Of je schoonmoeder daarbij hoort, weet je pas als je het haar vraagt, en dat gesprek is in veel families lastiger dan de test zelf.

Bronnen: IDF Diabetes Atlas 2025, Departement voor Ziektebestrijding via Thairath (14-11-2026), Aekplakorn e.a. in Scientific Reports (2025) (geraadpleegd 17-11-2026). Gerekend met 37,187 baht per euro (ECB, 17-11-2026).

Over deze blogger

Redactie
Redactie
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.

8 reacties op “Waarom krijgen zoveel Thai diabetes zonder dat ze het weten?”

  1. Patrick zegt op

    Vreemd eigenlijk dat zoete dranken om die reden zijn belast, maar pure suiker niet, als ik me goed herinner 25 Thb/kilo.
    Ook mijn partner van 58 jaar heeft diabetes type 2, heb de indruk dat het haar weinig interesseert, hoewel er wel aanzienlijk minder chips door haar gegeten wordt dan voorheen.

    0
  2. Ronny Phang-Khen zegt op

    Wat vele ook niet beseffen is het feit dat in de streken waar veel (dagelijks 2 à 3 keer) de maaltijd bestaat uit kleefrijst, deze kleefrijst de oorzaak is bij veel mensen die diabetes type 2 hebben. Ook dit hebben verschillende studies reeds aangegeven en kan je terugvinden in publicaties. In mijn onmiddellijke omgeving zijn er verschillende familieleden die diabetes type 2 hebben, neem nu mijn schoonmoeder, in al die jaren heb ik haar nooit iets anders zien drinken als water, geen koffie, geen suikerdranken. Ze kookt zoals haar grootmoeder het haar heeft geleerd, in de pure Isaan-keuken wordt er heel weinig suiker gebruikt, toch heeft ze suikerziekte. Nu mag ze van de dokters eigenlijk geen kleefrijst meer eten en kan ze haar suikerspiegel onder controle houden. Doordat ze nu weinig of geen kleefrijst meer eet, hoeft ze ook geen insuline meer te spuiten maar volstaat dagelijks 1 tablet. En het heeft niks met dik zijn te maken, het mens weegt rond de 40kg en heeft geen buik, bil of weet ik veel vetlaag. Ik spreek gewoon uit ervaring die ik hier in de familie zie, het is wel zo dat het opvalt dat over al de jaren heen overal de bevolking aan’t verdikken is en beweging, tja wat kan ik daar van zeggen. Ik ben ondertussen ook al zo ingeburgerd dat ik ook al de motorsai gebruik als ik 100m moet lopen…

    3
    • Eddy zegt op

      Ik kan dit alleen maar beamen. Mijn schoonmoeder is broodmager en houdt niet van zoetigheden en toch heeft ze diabetes type 2. Ze eet wel graag kleefrijst. Als ze bij ons op bezoek is, kan ze ook niet zonder kleefrijst, want we eten voornamelijk zilvervliesrijst.

      Als je verder met AI chat dan vind je nog de volgende zaken: ZO Aziaten hebben relatief meer onzichtbare orgaanvet. Genetisch hebben ze ook meer aanleg voor diabetes vanwege de lagere capaciteit in de alvleesklier om insuline aan te maken. En in het geval van mijn schoonmoeder, broodmager betekent ook minder spiermassa, de plek waar glucose wordt opgeslagen, dus wordt er meer in de bloedbaan geleid.

      0
    • Ger-Korat zegt op

      Rijst bevat zetmeel en dit verhoogt de bloedsuikerspiegel. Kortom geen (witte) rijst of een afgeleide daarvan, de kleefrijst, eten want allemaal niet goed en zeker niet voor de bloedsuikerspiegel en ter voorkoming van diabetes, alle kleine beetjes helpen.

      0
      • Jack Phayao zegt op

        Goh, hier schrik ik van, dit wist ik niet.
        Ik eet zowel in NL als Thailand het liefst kleefrijst. Ik heb geen diabetes, maar zal me erin verdiepen en wellicht moet ik gaan minderen.

        0
      • Wist je dat witte rijst gezonder kan worden als je die na het koken laat afkoelen? Tijdens het afkoelen verandert een deel van het gewone zetmeel in zogenoemd resistent zetmeel. Dit proces heet retrogradatie. Resistent zetmeel wordt niet in de dunne darm afgebroken tot glucose, maar komt in de dikke darm terecht, waar het als voedsel dient voor nuttige darmbacteriën.
        Daardoor kan afgekoelde rijst zorgen voor een minder sterke stijging van je bloedsuikerspiegel en is het bovendien gunstig voor je darmflora. Het bijzondere is dat je de rijst daarna gewoon weer kunt opwarmen. Het gevormde resistente zetmeel blijft grotendeels behouden.
        Bronnen:
        – Diabetes Fonds – Resistent zetmeel
        – Gezondnu – Voedingsmiddelen die gezonder worden na afkoeling
        – Gezondheid.be – Waarom rijst beter koud eten?

        3
    • JosM zegt op

      Dit klopt Ronny, mijn Thaise vrouw heeft 10 jaar in NL gewoond en de diabetesverpleegkundige vertelde haar dat ze moest stoppen met kleefrijst eten.

      0
  3. Ronny Phang-Khen zegt op

    Na aanleiding van dit topic was ik erover begonnen te spreken met mijn schoonvader. Wat begon als een gesprekje groeide uit tot een straatparlementaire zitting. Allerlei keukenwetenschappelijke argumenten werden bovengehaald dat kleefrijst rjist goed is, het is zelfs zo dat als je geen kleefrijst eet maar gewone rijst, heb je na 1 uur weer honger! Heb toen maar de laptop midden in de groep geplaatst en via ‘Dokter Google’ een aantal Thaise studies laten zien, eentje door dr. Surat Komindr en collega’s van de faculteit geneeskunde (Ramathibodi Hospital) van de Mahidol Universiteit in samenwerking met de Thammasat Universiteit, en eentje van een publicatie van de Dhurakij Pundit University, die toonde een grootschalige Thaise patiëntenstudie aan dat 66 procent van de onderzochte diabetespatiënten voornamelijk kleefrijst at. In een paar muisklikken was heel hun keukenwetenschap ondermijnd. Nu 3 uur verder denk ik dat dit de komende week het gespreksonderwerp zal zijn in ons gehucht. De heilige kleefrijst heeft toch een duivels kantje… Nog wat extra leesvoer voor diegene die willen.
    Onderzoek naar amylopectine en bloedsuikerspiegel (2024). Een studie gepubliceerd via PubMed Central (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11428336/) beschrijft dat gewone rijst bestaat uit ongeveer 20 procent amylose en 80 procent amylopectine. Kleefrijst bestaat daarentegen vrijwel voor 100 procent uit amylopectine, dat door spijsverteringsenzymen razendsnel wordt afgebroken tot glucose. Nog een studie : Vergelijking van rijstsoorten en amylosegehalte (2024). Een literatuuronderzoek op Europe PMC (https://europepmc.org/api/getPdf?pmcid=PMC11643435) analyseerde 17 klinische studies naar rijstsoorten. De onderzoekers concludeerden dat rijst met weinig amylose (zoals kleefrijst) aanzienlijk hogere bloedsuikerpieken en een hogere glycemische index veroorzaakt dan rijst met een hoger amylosegehalte. Ohja, mijn vrouw vertelde me ‘het is tijd om te eten’, laap moo met groenten uit de tuin en KLEEFRIJST…

    3

Laat een reactie achter