Khao lam: waarom eten Thai kleefrijst uit een bamboekoker? (video)

Khao lam is kleefrijst met kokosmelk en zwarte bonen, gegaard in een stuk bamboe naast het vuur. Thai kopen het als cadeau onderweg naar zee, maar het begon als iets anders: proviand en offergave na de rijstoogst. Wie het thuis wil maken, loopt tegen één ding aan dat geen toko verkoopt.
Rijd je van Bangkok naar Pattaya, dan kom je voorbij de stad Chonburi langs de markt van Nong Mon. Honderden meters lang staan daar kokers bamboe rechtop in de kramen. Wie hier stopt, koopt er zelden één. Khao lam gaat per drie of vier mee: voor thuis, voor de buren, voor de collega’s.
Dat cadeau langs de weg is het jonge gezicht van het gerecht. Het oudere hoort bij een vast moment in het jaar: de weken na de oogst, als de nieuwe kleefrijst binnen is en nog geurt. Dan werd er khao lam gebrand voor de tempel en voor onderweg. Nu in november de oogst op gang komt, is dit het moment om erover te beginnen.
Van proviand naar souvenir
Lam is geen ingrediënt maar een werkwoord: eten garen in een bamboekoker bij het vuur. De techniek is niet van één land. Laos kent hetzelfde khao lam, Cambodja heeft kralan, Vietnam com lam, Maleisië lemang. Wie ermee begon, valt niet meer na te gaan.
Goed beschreven is wel hoe het in Oost-Thailand een feest werd. In Phanom Sarakham, in de provincie Chachoengsao, wonen nakomelingen van Laotianen die onder koning Rama III uit Vientiane kwamen. Zij brandden in de derde maanmaand khao lam van nieuwe rijst, de dag voor Makha Bucha. Het was een gave voor de monniken en mondvoorraad voor de voettocht van vijf tot zes kilometer naar de Boeddhavoetafdruk op de berg Khao Dong Yang. Het feest bestaat nog, al komen de meeste bezoekers nu met de auto.
Nong Mon ging een andere kant op. De rijstboeren daar maakten khao lam na de oogst voor eigen gebruik en verkochten het op tempelfeesten. Volgens een reportage in het Thaise tijdschrift Sarakadee kwam de handel pas goed los toen de vliegbasis U-Tapao werd gebouwd en het verkeer richting Pattaya toenam. De bamboe kwam van de heuvel Khao Bo Yang bij het dorp. Die raakte op. Nu komt hij uit Kanchanaburi en het noorden.
Zoet, vet en een vliesje
Khao lam is zoet, maar niet alleen dat. Kokosmelk levert het vet, suiker het zoet, en er gaat meer zout in dan je verwacht. Dat zout bepaalt of je na één hap genoeg hebt of een tweede stuk afbreekt. Zwarte bonen geven beet, taro maakt het meliger. Heet is het niet, er zit geen peper in.
Het eigenlijke geheim zit in de koker. Verse, jonge bamboe heeft aan de binnenkant een dun vlies. Tijdens het branden laat dat los en blijft het om de rijst zitten, zodat er een gladde rol uit de koker komt die naar hout en rook ruikt. Oude of verkeerde bamboe heeft dat vlies niet: dan plakt de rijst vast en ontbreekt de geur.
In Nong Mon zijn de kokers dik en royaal overgoten met kokosmelk, in Isaan dun. In 2016 riepen verkoopsters er nog drie voor 100 baht (€3,-). Bekende zaken vragen nu rond 85 baht (€3,-) voor één grote. Koud en een dag oud valt khao lam tegen, en langer dan een dag of twee blijft hij buiten de koelkast niet goed. Koop hem warm, eet hem dezelfde dag.
Recept voor vier personen
Bereidingstijd: 6 uur weken, 20 minuten werk en ruim een uur in de oven. Moeilijkheid: makkelijk. Wees wel eerlijk tegen jezelf: zonder verse bamboe maak je gebakken kokoskleefrijst die in de buurt komt, geen khao lam. Bamboe uit het tuincentrum is droog en vaak behandeld, dus niet gebruiken. Woon je in Thailand, koop dan verse kokers op de markt, vul ze voor driekwart en zet ze twee tot drie uur rechtop naast een houtskoolvuur.
- 300 g kleefrijst (khao niao), te koop bij de toko
- 60 g gedroogde zwarte bonen (thua dam), een nacht geweekt
- 400 ml volvette kokosmelk
- 90 g suiker
- 1 afgestreken theelepel zout
- 100 g taro in blokjes van 1 cm, als je die vindt
- Week de rijst minstens 6 uur in ruim water. Spoel hem daarna tot het water helder blijft. Slecht gespoelde rijst wordt lijmerig en bederft sneller.
- Kook de geweekte bonen in 40 tot 50 minuten gaar. Ze moeten nu zacht zijn, in de oven worden ze dat niet meer.
- Verwarm de kokosmelk met suiker en zout tot alles is opgelost. Laat het niet koken. Proef: het moet duidelijk zoet en merkbaar zout zijn.
- Meng rijst, bonen en taro. Verdeel over vier ovenvaste potjes en vul ze voor hooguit driekwart, want de rijst zet uit.
- Schenk de kokosmelk erover tot die net boven de rijst staat. Kom je tekort, vul dan aan met een scheut water. Dek elk potje af met aluminiumfolie.
- Zet de potjes 60 tot 70 minuten in een oven van 170 graden. Kijk na 50 minuten. Goed is het als de korrels glazig en zacht zijn en de kokosmelk aan de rand borrelt en een laagje olie loslaat. Zijn de bovenste korrels nog hard, sprenkel er dan 2 eetlepels heet water over en geef het 10 minuten extra.
- Laat een kwartier rusten. De rijst wordt dan steviger.
Eet khao lam lauwwarm, met een lepel uit het potje, bij koffie of thee. Rijst hoort er vanzelfsprekend niet bij. In Laos wordt hij ook naast gegrilde kip gegeten, en dat is het proberen waard.
Variaties: vervang de helft van de rijst door zwarte kleefrijst (khao niao dam). Die gaart trager, dus week hem een nacht. Met 60 gram suiker wordt het minder een snoepje. Het zout blijft staan, anders smaakt het vlak.
Sta je ooit in Nong Mon voor zo’n kraam, vraag dan welke kokers die ochtend uit het vuur kwamen en laat er meteen één openslaan. Kijk of er een vliesje om de rijst zit. Zit het er, dan heb je een goede te pakken. De rest van de zak is voor de buren.
Video: khao lam, kleefrijst geroosterd in bamboe
Bronnen: Sarakadee Magazine, Sirindhorn Anthropology Centre (database lokale tradities), Chulalongkorn University (geraadpleegd 16 november 2026). Gerekend met 37,48 baht per euro (ECB, 13 november 2026).
Lees ook
Over deze blogger

-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Kort nieuws17 november 2026Thailand nieuws (17-11-2026): handelsverklaring met Trump getekend, tickets naar Chiang Mai tot 30.000 baht, arseen bij inwoners van Nong Khai, VS beperkt AI-chips
Geld en financiën17 november 2026Thaise condo binnen vijf jaar verkopen? De Land Office houdt €4.381,- in
Expats en pensionado17 november 2026Te laat met je Thaise belastingaangifte kost 1,5 procent per maand
Expats en pensionado17 november 2026Thai worden lukt alleen met een werkvergunning en jaren geduld

