In september 1663 blokkeerden drie schepen van de VOC de monding van de Chao Phraya. Geen schip kon Siam nog in of uit. Een jaar later tekende het hof van Ayutthaya een verdrag dat de Nederlanders het monopolie op huiden gaf en hen buiten de Siamese rechtspraak plaatste.
Wie vandaag bij Samut Prakan langs de monding van de Chao Phraya rijdt, ziet containerschepen, vissersboten en vrachtverkeer richting de haven van Bangkok. Ruim 360 jaar geleden lag hier een heel ander beeld. Via deze rivier voeren de schepen stroomopwaarts naar Ayutthaya, toen de hoofdstad van het machtige koninkrijk Siam.
In die tijd hadden de Nederlanders hier een pakhuis met de naam Amsterdam. Het liep uit op een van de hardste confrontaties tussen de VOC en Siam. Drie Nederlandse schepen sloten de rivier af en dwongen het Siamese hof zo aan tafel. Het verdrag dat volgde, liet diepe sporen na.
Een relatie die verzuurde
De verhoudingen tussen de VOC en het hof liepen in de jaren zestig van de zeventiende eeuw snel terug. In 1661 nam het Nederlandse schip Het Rode Hert bij Macau een Portugees vaartuig met lading van de Siamese koning in beslag. De koning eiste daarvoor 84.000 gulden schadevergoeding. In 1662 voerde hij een koninklijk monopolie op alle handel in en stuurde hij eigen schepen naar Japan. Daarmee brokkelde het Nederlandse monopolie op de handel in huiden af.
Datzelfde jaar werd bij de Banda-eilanden opnieuw een jonk met goederen van de koning onderschept. Toen dat nieuws begin 1663 Ayutthaya bereikte, werd de Nederlandse handelspost belegerd door gewapende Chinezen. Op instructie van Batavia trok de waarnemend VOC-chef zich stil terug met personeel en goederen, langs Bangkok en het pakhuis Amsterdam naar de zandbank voor de monding.
De blokkade
In september 1663 lagen drie VOC-schepen voor de monding van de Chao Phraya. Geen schip kon Siam nog in of uit. De VOC onderschepte ook selectief jonken die vanuit China en Japan op weg waren naar Siam. De koning voelde het economische verlies en besefte dat hij te ver was gegaan. In 1664 stuurde hij een gezant naar Batavia om de betrekkingen te herstellen.
Het verdrag van 22 augustus 1664
Op 21 juni 1664 vertrok een VOC-gezant naar het Siamese hof. Op 22 augustus werd het verdrag getekend. De VOC kreeg vrije handel in Siam, Ligor en andere gebieden van de koning, zonder hogere tollen dan voorheen. Alle herten- en koeienhuiden die in Siam binnenkwamen, mochten alleen door de VOC worden uitgevoerd.
Siam beloofde geen Chinezen meer aan boord van zijn schepen te nemen. Jonken met Chinese bemanning mochten de Nederlanders op zee als prijs opbrengen. Daarmee kon Siam niet langer met de VOC concurreren in de handel met China. Pleegde een VOC-medewerker in Siam een zwaar misdrijf, dan oordeelde niet de Siamese rechter, maar de VOC-chef volgens Nederlands recht.
Een schamele schadevergoeding
Voor het in beslag genomen schip betaalde de VOC 18.720 gulden, ver onder de 84.000 gulden die de koning had geëist. In ruil liet hij alle verdere aanspraken vallen. De VOC gaf wel de goederen terug van een jonk die kort daarvoor uit Japan was onderschept. Stuurde de koning een eigen jonk naar Japan, dan moest de VOC hem 7.000 tot 10.000 hertenhuiden leveren tegen inkoopprijs. Voor een gezantschap naar Peking mocht hij twee Chinese tolken meesturen.
Volgens het Nationaal Archief van Indonesië zag de koning het verdrag later als een aantasting van zijn gezag.
De blokkade van 1663 laat zien hoe hard de VOC kon optreden als haar handel in gevaar kwam. Voor Siam was het een les in kwetsbaarheid aan de eigen rivier. Wie Ayutthaya bezoekt of de monding van de Chao Phraya passeert, kijkt naar het decor van dat machtsspel.
Bronnen: Ayutthaya Historical Research, Nationaal Archief van Indonesië (ANRI), Ministerie van Buitenlandse Zaken van Thailand (geraadpleegd 6 november 2026).
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Leven in Thailand6 november 2026Bouwen zonder vergunning in Thailand: dagboetes, dubbele straf en kans op sloop
Boeddhisme6 november 2026Mae chi: de Thaise vrouwen in het wit leven als non, maar zonder erkenning
Verkeer en vervoer6 november 2026Bangkoks nieuwe spoorplan: tien trajecten met voorrang, ook naar Suvarnabhumi
Geschiedenis6 november 2026Hoe drie VOC-schepen in 1663 de Chao Phraya afsloten en Siam een verdrag oplegden