Gevangen tussen drie wetten: de rechteloze positie van buitenlandse sekswerkers in Thailand
Je kent het straatbeeld waarschijnlijk. De bars, de neonverlichting, de vrouwen die je naar binnen roepen. Wat je minder snel ziet, is waar veel van die vrouwen vandaan komen en hoe wankel hun positie is. Een groot deel komt niet uit Thailand zelf, maar uit de buurlanden Myanmar, Laos en Cambodja.
Ze zijn gevlucht voor armoede, oorlog of dienstplicht, en belanden in een land waar hun werk verboden is, hun verblijf vaak illegaal is en een vergunning niet bestaat. Die drie dingen samen maken hen kwetsbaar. In dit artikel lees je hoe dat werkt en waarom hun situatie juist nu verslechtert.
Wie deze vrouwen zijn en waarom ze komen
Thailand trekt al decennia arbeidsmigranten uit de armere buurlanden. Eind 2023 woonden er naar schatting 5,3 miljoen niet-Thaise mensen in het land, tegen 4,9 miljoen vijf jaar eerder. De grootste groep komt uit Myanmar. Naar nationaliteit, met verschillende peildata, ziet het er zo uit:
- Myanmar: meer dan 3 miljoen legaal in maart 2024, plus naar schatting nog eens 2 miljoen ongedocumenteerd.
- Cambodja: ongeveer 460.000 geregistreerd in januari 2024.
- Laos: ongeveer 286.000 legaal in november 2024.
De belangrijkste recente aanjager is de crisis in Myanmar. Toen de junta in februari 2024 de dienstplicht activeerde, ontstond een massale uittocht richting Thailand. Wie legaal binnenkwam, kon alsnog in de illegaliteit belanden, want de junta weigert paspoorten te verlengen voor mensen die op het verkeerde soort visum zitten. Van de ruim 5 miljoen migranten in Thailand zit volgens de migratieorganisatie IOM meer dan een derde zonder geldige papieren. Precies die groep zonder papieren is het kwetsbaarst, ook in de seksindustrie.
Verboden, illegaal en zonder vergunning tegelijk
Prostitutie is in Thailand strafbaar op grond van een wet uit 1996. Publiekelijk klanten werven mag niet als het openlijk en schaamteloos gebeurt of overlast veroorzaakt, en ook een bordeel runnen, ronselen of meeprofiteren van andermans prostitutie is verboden. De straffen zijn ongelijk verdeeld. De sekswerker zelf riskeert een boete tot 1000 baht, ongeveer 26 euro. De exploitant van een bordeel kan tot vijftien jaar cel krijgen.
Voor een migrant komt daar nog iets bij. Bij een inval, vaak aangekondigd als een reddingsactie tegen mensenhandel, wordt een vrouw die meerderjarig blijkt aangeklaagd onder drie wetten tegelijk: de prostitutiewet van 1996, de immigratiewet van 1979 en de wet op buitenlandse arbeid uit 2008. Daarna wordt ze vrijgelaten of uitgezet, afhankelijk van haar verblijfsstatus. Zo wordt de handhaving zelf de bron van haar ellende.
Als de redder de dader wordt
Voor de gemiddelde lezer is de klant het gevaar. In de praktijk is dat vaak de staat. Ngo-rapporten beschrijven al jaren politiegeweld, afpersing en een totaal gebrek aan rechtsmiddelen voor vrouwen zonder papieren. Een veelgeciteerd onderzoek van de Empower Foundation uit 2012 zette de misstanden op een rij die juist onder de vlag van antimensenhandel plaatsvonden: uitlokking door de politie, onterechte opsluiting, afpersing, opdringerige medische onderzoeken en onrechtmatige uitzetting. En aangifte doen is geen optie, want sommige ambtenaren zitten zelf in het systeem van omkoping en smokkel aan de grenzen.
Er speelt nog iets wat het beeld nuanceert. Een oudere schatting van de arbeidsorganisatie ILO in Bangkok stelde dat minder dan tien procent van de sekswerkers in Thailand echt verhandeld is, en dat ongeveer negentig procent zelf de keuze maakte. [Redactie: dit cijfer dateert vermoedelijk uit 2012-2014, graag controleren voor publicatie.] Veel migrantvrouwen kiezen bewust voor sekswerk, omdat het meer betaalt dan de fabriek, het huishouden of de landbouw. Het probleem zit niet in die keuze, maar in de illegaliteit die eromheen hangt.
Schulden die je vastketenen
Legaal naar Thailand komen kan via een officieel programma tussen de landen, maar dat is duur en traag. Daarom vallen veel mensen terug op tussenpersonen die bovenop de kosten van de overheid nog eens flink rekenen. Voor Myanmarezen die de dienstplicht ontvluchtten, vroegen smokkelaars bedragen tussen de 20.000 en 150.000 baht om hen naar steden in Thailand te brengen. Dat is ongeveer 526 tot 3945 euro.
Die schuld is precies wat iemand vastzet. Wie diep in het krijt staat bij een broker of werkgever, kan niet zomaar weglopen, ook niet uit een situatie die uitbuitend is. Zo ontstaat schuldgebonden dwang, zonder dat er letterlijk een slot op de deur zit.
Werken in de venues: quota, boetes en ontslag bij zwangerschap
In veel bars en clubs geldt een maandelijks quotum. Je moet met een bepaald aantal klanten mee naar buiten, en haal je dat niet, dan volgt een inhouding. In Bangkok en Pattaya ging het om zo’n 1000 baht per keer, ongeveer 26 euro. Voor een vrouw die toch al weinig verdient, is dat een reëel drukmiddel.
Nog schrijnender is wat er gebeurt bij zwangerschap. In plaats van verlof volgt meestal gewoon ontslag. Volgens Empower is tachtig procent van de vrouwelijke sekswerkers ook moeder, met kinderen die van dat inkomen afhankelijk zijn. Het is een kant van dit werk die zelden in beeld komt.
Ziek worden zonder vangnet
De zorg volgt dezelfde logica als de rest. Migranten met een werkvergunning vallen onder de Thaise sociale zekerheid en hebben gewoon toegang tot voorzieningen. Maar sekswerk is geen erkend beroep, dus voor die arbeid bestaat geen vergunning. Wie ongedocumenteerd is, valt buiten alles en is aangewezen op hulporganisaties.
Die organisaties vullen het gat dat de staat laat vallen. SWING deelde tijdens de pandemie meer dan 40.000 voedselpakketten en hygiënekits uit onder ruim 1500 sekswerkers in Bangkok en Pattaya, zorgde dat evenveel hiv-positieve werkers hun aidsremmers konden blijven gebruiken, en bood hiv-testen en preventieve medicatie via vaste en mobiele klinieken. Empower geeft gratis les in taal, gezondheid en recht, en ondersteunt naar eigen zeggen jaarlijks zo’n 20.000 sekswerkers.
Deportatie, en voor Myanmarezen levensgevaar
Uitzetting is niet het einde van het probleem, maar vaak het begin van een nieuwe ronde. Wie wordt gedeporteerd, keert berooid en soms nog met schuld terug, en gaat daardoor vaak opnieuw in het sekswerk, in Thailand of elders. Ondertussen wordt er hard opgetreden. Tijdens een actie van 120 dagen tegen illegale arbeid, van juni tot september 2024, telden migrantenorganisaties 300.000 aanhoudingen, waaronder ongeveer 210.000 Myanmarezen.
En daar zit voor Myanmarezen het echte gevaar. Thailand erkent sinds 2016 het beginsel dat je mensen niet terugstuurt naar een plek waar ze gevaar lopen, maar past dat bij gevoelige buurlanden lang niet altijd toe. Bij terugzendingen vanuit gevangenissen in de grensstad Ranong werden vorig jaar ongeveer 800 mensen overgedragen aan de junta, precies voor de dienstplicht waarvoor ze waren gevlucht. Voor Cambodjanen en Laotianen is deportatie vooral financieel rampzalig. Voor een Myanmarees kan het levensbedreigend zijn.
Een wet die bescherming belooft, maar stokt
Er ligt sinds maart 2023 een voorstel dat het tij zou kunnen keren. Het Thaise ministerie van Sociale Ontwikkeling stelde een nieuwe wet op, de Protection of Sex Work Act, die de oude wet van 1996 moet vervangen en sekswerk vanaf twintig jaar wil toestaan. Sekswerkers zouden rechten en bescherming krijgen, en er is zelfs een plan om hen als zelfstandigen in de sociale zekerheid en de belasting te trekken. In juli 2024 diende de organisatie SWING een burgerinitiatief in, gesteund door 14.484 kiezers, om de oude wet af te schaffen.
Maar de politieke wind is gedraaid. De verkiezingen van 8 februari 2026 werden gewonnen door de conservatieve Bhumjaithai-partij van Anutin Charnvirakul, met de progressieve partij die deze hervorming trok in de oppositie. Snelle invoering is daarmee onzeker geworden. En zelfs als de wet er komt, is er een addertje voor precies deze groep. Decriminalisering van sekswerk lost de illegaliteit van hun verblijf en het ontbreken van een werkvergunning niet op. De vrouwen uit Myanmar, Laos en Cambodja zouden dus alsnog buiten de bescherming kunnen vallen.
De kern is ongemakkelijk. Deze vrouwen zijn niet kwetsbaar door hun werk, maar door de wetten eromheen. Zolang hun verblijf illegaal blijft, verandert een mooiere prostitutiewet weinig. En de redding waar zoveel over gesproken wordt, betekent voor hen te vaak een cel en het vliegtuig naar huis.
Bronnen: US State Department (Trafficking in Persons Report), Human Rights Watch, Radio Free Asia, Empower Foundation, The Borgen Project, UNAIDS, East Asia Forum
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Geld en financiën2 juli 2026Gemiddelde Thai verdient 415 euro per maand, tien keer zo weinig als Jan Modaal in Nederland of Belgie
Vliegtickets2 juli 2026THAI Airways landt na 28 jaar weer op Schiphol vanuit Bangkok
Cultuur2 juli 2026De vijf Thaise films die elke farang gezien moet hebben
Achtergrond1 juli 2026Vastzitten in Suan Phlu: dit is het Immigration Detention Center in Bangkok