De relatie tussen België en Thailand wordt vaak “eeuwenoud” genoemd, maar dat klopt niet helemaal. De officiële diplomatieke betrekkingen dateren van 1868, dus we praten over ruim anderhalve eeuw. Geen vele eeuwen, maar wel een verhaal dat verrassend dicht tegen het hart van het moderne Thailand aan ligt.
Want zonder die ene Belgische jurist had de kaart van Zuidoost-Azië er vandaag misschien anders uitgezien. Het is een verhaal van toeval, koppige diplomatie en een land dat vocht om vrij te blijven. En het begint, zoals zoveel grote verhalen, met iemand die op de juiste plek de juiste keuze maakte.
Waar het echt om draait
Het hart van dit verhaal is geen verdrag en geen handelsstroom, maar één man. Een Belgische jurist die op het juiste moment op de juiste plek terechtkwam, en die hielp voorkomen dat Siam, zoals Thailand toen heette, werd opgeslokt door de koloniale machten om zich heen. De diplomatieke band van 1868 vormt het officiële kader, maar de echte inhoud kwam pas decennia later.
Hoe het begon: 1868 en de druk van de grootmachten
In 1868 erkende Siam België als diplomatieke partner. Dat jaartal is geen toeval. Het is precies het jaar waarin de jonge koning Chulalongkorn, ook bekend als Rama V, de troon besteeg. Hij zou Siam vijf decennia lang leiden en het land grondig moderniseren.
De situatie was grimmig. Frankrijk rukte op vanuit het oosten, vanuit wat toen Frans-Indochina werd, en Groot-Brittannië drukte vanuit het westen via Birma. Siam lag er ingeklemd tussen, als een bufferstaat. Chulalongkorn besefte dat hij maar één manier had om onafhankelijk te blijven: zijn land laten lijken op een moderne Europese staat, met een professioneel bestuur, een eigentijds rechtssysteem en een echt diplomatiek korps. Daarvoor haalde hij Europese adviseurs binnen. Niet uit naïviteit, maar als strategisch wapen. De in België geboren Gustave Rolin-Jaequemyns werd algemeen adviseur en gaf zowel praktische bestuurlijke begeleiding als een directe lijn naar de Europese opvattingen over de rechten van Siam onder het internationaal recht.
De man die het verschil maakte
Rolin-Jaequemyns was geen avonturier die zijn geluk ging beproeven in de tropen. Hij was een gevestigde naam. Hij was actief in de Belgische politiek en diende van 1878 tot 1884 als minister van Binnenlandse Zaken van België. Daarnaast was hij een internationaal erkend rechtsgeleerde die meewerkte aan het codificeren van het oorlogsrecht.
Hoe kwam zo iemand dan in Bangkok terecht? Door tegenslag, eigenlijk. Na het verlies van zijn ministerspost en het wegsmelten van het familiefortuin moest hij opnieuw een inkomen verdienen. Tijdens een verblijf in Egypte, waar hij naar een geschikte functie zocht, ontmoette hij prins Damrong van Siam, een halfbroer van koning Chulalongkorn. Dat toeval veranderde zijn leven, en een stukje wereldgeschiedenis. Hij kreeg een contract met twee opdrachten: de Siamese regering helpen bij het moderniseren en codificeren van de wetgeving, en optreden als adviseur buitenlandse zaken van de koning. In september 1892 kwam hij aan in Bangkok. Hij zou er blijven tot 1901, een jaar voor zijn dood.
Het kantelpunt: het Paknam-incident van 1893
Een jaar na zijn aankomst werd Rolin-Jaequemyns flink op de proef gesteld. In juli 1893 stuurde Frankrijk kanonneerboten de rivier op, richting Bangkok, om gebiedsafstand af te dwingen. Die crisis ging de geschiedenis in als het Paknam-incident.
De Siamezen openden het vuur op de schepen en kregen daarop antwoord van de Franse marine. Rolin-Jaequemyns speelde vervolgens een belangrijke rol in de onderhandelingen. Dankzij zijn ervaring en zijn contacten in Europese kringen kon hij met zowel de Franse als de Britse koloniale machten praten. De uitkomst was bitterzoet, en dat verdient eerlijkheid. Dit was geen schitterende overwinning, maar schadebeperking. De onderhandelingen duurden jaren en Siam verloor grote delen van zijn vroegere grondgebied. Maar de kern van het land bleef onafhankelijk. Siam werd nooit gekoloniseerd. Het land betaalde met provincies om het hart vrij te houden.
De hoogste eer voor een buitenlander
De waardering van de koning was groot. Voor zijn verdiensten verleende Chulalongkorn aan Rolin-Jaequemyns de rang van Chao Phraya, de hoogste niet-koninklijke rang in Siam. Daarbij kreeg hij ook een Thaise naam: Abhai Raja. Volgens overlevering was dit de hoogste onderscheiding die ooit aan een buitenlander werd verleend.
Hij werkte trouwens niet alleen. Er kwam een hele groep Belgische juristen naar Siam om mee te bouwen aan het rechtssysteem. Zo was de jonge Belg Pierre Orts tussen 1896 en 1898 stafchef van de Rolin-Jaequemyns-missie in Bangkok, waar hij zich vooral bezighield met de juridische uitvoering van de Siamese buitenlandse betrekkingen.
De koninklijke ontmoeting van 1897
Er is nog een mooi detail dat de band tussen beide landen kleur geeft. Toen Chulalongkorn in 1897 als eerste Siamese koning een grote rondreis door Europa maakte, kruiste hij ook het pad van de Belgische vorst. Hij ontmoette Leopold II van België, die op privébezoek was. Die ontmoeting vond overigens niet in Brussel plaats, maar in Stockholm, waar beide koningen toevallig tegelijk te gast waren. De rondreis van 1897 voerde langs in totaal veertien landen, waar Chulalongkorn telkens de leiders en vorsten ontmoette.
Van geschiedenis naar handel: de relatie vandaag
De warme persoonlijke band uit de negentiende eeuw heeft plaatsgemaakt voor iets nuchterders: handel, investeringen en Europese diplomatie. België is een logische partner voor Thailand, vooral door de haven van Antwerpen en de positie van Brussel als kloppend hart van de Europese Unie.
Wat verhandelen de twee landen dan? Volgens cijfers van de Observatory of Economic Complexity exporteerde België in 2022 ongeveer 1,18 miljard dollar naar Thailand. De belangrijkste producten waren vaccins, bloed en aanverwante medische producten, diamanten en verpakte geneesmiddelen. Die combinatie zegt veel: farmacie en de Antwerpse diamantsector zijn typisch Belgische specialiteiten. Wel een kanttekening: dit cijfer is inmiddels enkele jaren oud.
De relatie verschuift bovendien van puur handelsverkeer naar bredere samenwerking. Tijdens een bijeenkomst in november 2025 spraken de Thaise directeur-generaal voor Europese Zaken en Belgische gesprekspartners over handel, investeringen en het zogenoemde Bio-Circular-Green-economiemodel. België steunt daarbij actief de toetreding van Thailand tot de OESO.
Het EU-verdrag: de grote ontbrekende schakel
Wie de band tussen België en Thailand wil begrijpen, moet vooral naar het Europese plaatje kijken. België handelt grotendeels via de EU, en daar speelt al jaren een groot vrijhandelsakkoord.
De onderhandelingen lopen al lang, en met horten en stoten. Ze begonnen op 6 juni 2013, werden stilgelegd na de staatsgreep van 2014 en hervatten op 15 maart 2023. Sindsdien gaat het gestaag verder. De zevende ronde vond plaats in Brussel, van 29 september tot 3 oktober 2025, en een achtste ronde stond gepland voor 2 februari 2026, opnieuw in Brussel. Hier hoort een duidelijke kanttekening bij. Lang was het streven om het akkoord eind 2025 af te ronden, maar begin 2026 was dat nog niet gelukt. Het verdrag was er dus nog niet. Op dit moment is de EU, en met name Nederland, de vierde grootste handelspartner van Thailand, na China, de Verenigde Staten en Japan.
Conclusie
De band tussen België en Thailand is geen eeuwenoud sprookje, maar een concreet verhaal van anderhalve eeuw rond één scharniermoment. Wie het echte fundament zoekt, vindt het in Gustave Rolin-Jaequemyns, niet in handelscijfers. Vandaag is die relatie nuchterder en loopt ze vooral via de EU, met een vrijhandelsverdrag dat begin 2026 nog op tafel lag.
Bronnen: Thaise ambassade Brussel, Europese Dienst voor Extern Optreden, EABC Thailand, Observatory of Economic Complexity, Nation Thailand, Khaosod English, thaiwebsites.com, Wikipedia
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond27 mei 2026De Belg die hielp voorkomen dat Thailand een kolonie werd
Expats en pensionado27 mei 2026Buitenlanders leven vaker in angst nu het Thaise rechtssysteem een wapen wordt
Onderzoek27 mei 2026Digitale nomaden betalen hoge prijs voor leven in Thailand of andere landen
Expats en pensionado26 mei 2026Hospicezorg en palliatieve zorg in Thailand