Je merkt het misschien niet meteen, maar het raakt je dagelijks. De simkaart in je telefoon, de 7-Eleven op de hoek, het biertje op je terras: een handvol families bezit een groot deel van wat je in Thailand koopt. Dat is geen toeval, maar het gevolg van een systeem.
In dat systeem verdienen bedrijven hun positie vaak via connecties met de macht, niet via een beter product. Wie de juiste mensen kent, krijgt de vergunning of de markt. Verdienste legt het af tegen relaties, en dat remt de economie. Hieronder lees je hoe dat werkt en waarom het schadelijk is.
Hoe het systeem werkt
Het is geen samenzwering, maar een ingesleten patroon. Vereenvoudigd verloopt het in vijf stappen:
- De relatie staat centraal, niet de prestatie. Thaise verhoudingen draaien om patroon en cliënt, om bunkun, een schuld van dankbaarheid, en om phak phuak, de eigen kring of kliek. Wie binnen de kring valt, krijgt voorrang.
- Bedrijven zoeken bescherming bij de macht. In plaats van te concurreren met een beter product, proberen ondernemingen marktprivileges te bemachtigen: concessies, vergunningen en exclusieve rechten. Denk aan duty-free, telecom, financiën en alcohol.
- De overheid deelt schaarste uit. Wie de juiste mensen kent, krijgt de licentie of de aanbesteding. Een Thaise zakenpartner met de juiste connecties is voor buitenlandse investeerders soms belangrijker dan de beste technologie.
- Macht plant zich voort binnen de familie. Bij de overheid en de grote conglomeraten gaan posities vaak over op familie en vertrouwelingen. Bij een enquête onder Thaise ambtenaren zei ruim de helft, 50,15 procent dat nepotisme een sterke of regelmatige invloed heeft op promoties.
- Toezichthouders kijken weg. De regels bestaan wel, maar de handhaving is zwak en selectief. Zo houdt het patroon zichzelf in stand, generatie na generatie.
Het verschil tussen papier en praktijk is hier cruciaal. De wet is netjes: Thailand heeft een mededingingswet, een telecomtoezichthouder en anticorruptie-instituties. De uitvoering is dat die regels traag, halfslachtig of helemaal niet worden afgedwongen. En precies op dat gat wijzen de Wereldbank, de OESO en het IMF keer op keer.
De cijfers wijzen al jaren dezelfde kant op
De richting is ongunstig en consistent. Onderstaande cijfers geven het beeld:
| Indicator | Stand |
|---|---|
| Corruptie Perceptie Index 2025 | 33 van 100 punten, plek 116 van 182 |
| CPI-trend | 36 in 2022, 34 in 2024, 33 in 2025, daling sinds 2012 |
| Positie binnen ASEAN | 5e, onder Vietnam, Maleisië en Laos |
| Groeiprognose 2026 | Circa 1,6 tot 1,7 procent |
| Potentiële groei 2022 tot 2030 | Circa 2,7 procent, te laag voor rijke-landstatus in 2037 |
| Vermogen rijkste 50 Thais | Circa 170,5 miljard dollar (ongeveer 158 miljard euro), plus 11 procent in één jaar |
| Vermogensongelijkheid | Top 10 procent bezit meer dan de helft van het vermogen |
De Wereldbank is expliciet: bedrijfsregels en investeringsbeperkingen belemmeren concurrentie en innovatie. De OESO voegt eraan toe dat barrières om een markt te betreden de productiviteit afremmen. Het IMF zag de groei in 2025 inzakken van 3,0 procent in de eerste helft naar 1,2 procent in het derde kwartaal. Dit zijn geen activisten, maar de meest behoudende instituties die er zijn.
De telecomfusie als schoolvoorbeeld
Het duidelijkste recente voorbeeld is de fusie tussen True en DTAC, afgerond in maart 2023. Daarmee kromp de mobiele markt van drie spelers naar twee: het nieuwe True, van CP Group, en AIS. Samen beheersen ze nu vrijwel de hele markt. Opvallend is hoe het ging: de toezichthouder keurde de fusie niet goed en wees haar ook niet af, maar koos er met drie tegen twee stemmen voor de fusie te erkennen. Dat ene woord werd de juridische opening waardoor de hele marktverandering kon plaatsvinden.
Onafhankelijke adviseurs hadden gewaarschuwd dat de fusie de prijzen zou opdrijven, de kwaliteit zou verlagen en buitenlandse investeringen zou afschrikken. De beloofde prijsverlagingen kwamen er niet. De opbrengst per gebruiker steeg juist, en de kleine virtuele aanbieders die concurrentie moesten brengen, waren tegen augustus 2025 vrijwel verdwenen. Dezelfde concentratie zie je in de detailhandel, waar CP en Central Group dominant zijn, en in de drank- en duty-freesector, lang gebouwd op concessies. Als je je ergert aan je telefoonrekening, weet je nu waarom.
Waarom dit de groei schaadt
De schade loopt langs drie lijnen. Ten eerste de verkeerde mensen op de juiste plek. Als opvolging in conglomeraten via bloedlijn loopt in plaats van talent, krijg je de derde-generatie-valkuil: de eerste generatie bouwt, de tweede breidt uit, de derde verspeelt het. De Thaise beurs maakte de vernieuwing van familiebedrijven niet voor niets tot nationaal thema, met de oproep om bestuurders te kiezen op kunde, niet op afstamming. Ten tweede verstikte concurrentie. Beschermde reuzen hoeven niet te vernieuwen, en nieuwkomers en het mkb komen er niet tussen. Daardoor blijft de productiviteit achter, precies nu de beroepsbevolking vergrijst en krimpt.
Ten derde de afschrikking van investeerders. Als een buitenlands bedrijf vooral een goed verbonden Thaise partner nodig heeft in plaats van een goed product, daalt de aantrekkelijkheid van het land. Het eindstation heet middle-income trap. De motor die Thailand naar de middeninkomensstatus bracht, goedkope arbeid en geïmporteerde technologie, is uitgewerkt. Zonder echte concurrentie en zonder beloning van verdienste komt de volgende motor, innovatie, niet op gang. De groei per hoofd hangt al jaren rond de twee procent en daalt sinds de Aziatische crisis.
Veelgemaakte denkfouten
Rond dit onderwerp circuleren een paar hardnekkige misverstanden:
- “Het is gewoon cultuur, dus onveranderlijk.” Patronage is diep geworteld, maar niet onaantastbaar. Buurland Singapore deelt veel culturele wortels en scoort 84 op dezelfde index. Cultuur verklaart, maar verontschuldigt niet.
- “Corruptie is een paar rotte appels.” Thaise anticorruptie-experts noemen het juist structureel: zwak bestuur, gebrek aan transparantie en een rechtssysteem dat grote overtreders niet aanpakt.
- “Rijke families bewijzen dat het systeem werkt.” Groot privévermogen kan net zo goed een symptoom van rent-seeking zijn als van ondernemerschap. De crony-capitalism index van The Economist meet precies dat: hoeveel miljardairsvermogen in beschermde sectoren zit, als percentage van het bbp.
- “De tegenvallende groei komt door handelsoorlogen.” Die schokken zijn reëel, maar de structurele zwakte is ouder en dieper dan welk importtarief ook.
Thailand draait te vaak niet op de beste mensen, maar op de best verbonden mensen. Positie wordt geërfd of gekocht in plaats van verdiend. Dat houdt zwakke bedrijven overeind, smoort concurrentie en jaagt investeerders weg. Zonder verandering blijft het land hangen net onder de welvaart die binnen bereik lag.
Bronnen: Transparency International, Wereldbank, IMF, OESO, Bangkok Post, Nation Thailand, TDRI, The Economist, Forbes, East Asia Forum
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond23 juni 2026Beroemde Kwai-film verdraait het ware verhaal van de brug bij Kanchanaburi
Kort nieuws23 juni 2026Thailand nieuwsoverzicht dinsdag 23 juni 2026
Analyse23 juni 2026Analyse: Thaise vastgoedmarkt groeit selectief door na zwak overgangsjaar 2026
Vliegtickets23 juni 2026Vliegdeals Thailand dinsdag 23 juni 2026