Een vliegticket heeft allang geen vaste prijs meer. Computers bepalen voortdurend wat een stoel op een bepaald moment moet kosten. Daarbij spelen onder meer vraag en aanbod, beschikbare capaciteit en prijzen van concurrenten een rol. Voor reizigers naar Thailand betekent dit dat het moment waarop je boekt grote invloed kan hebben op wat je uiteindelijk betaalt.

Precies daar zit volgens de toezichthouder het probleem. Je ziet als consument wel de prijs op je scherm, maar vrijwel nooit welke factoren die prijs hebben bepaald. Daardoor blijft het systeem een black box. Dat zorgt voor onzekerheid, extra zoekwerk en wantrouwen.

ACM vindt huidige situatie te ondoorzichtig

De kritiek richt zich niet op het bestaan van prijsalgoritmen zelf. Bedrijven mogen verschillende prijzen vragen voor hetzelfde product en dynamische prijsstelling kan economisch efficiënt zijn. De toezichthouder stoort zich vooral aan het gebrek aan inzicht voor consumenten.

Wie een vlucht naar Bangkok of Phuket zoekt, kan zien dat een ticket vandaag €650 kost en enkele dagen later €820. Maar waarom die prijs veranderde, blijft onzichtbaar. Was de vlucht ineens populairder? Zijn goedkopere tariefklassen verkocht? Paste een concurrent zijn prijzen aan? Of speelde een andere factor mee? De reiziger krijgt daar normaal gesproken geen antwoord op.

Die onduidelijkheid leidt volgens het onderzoek tot extra zoektijd. Mensen blijven prijzen controleren, stellen hun aankoop uit of proberen allerlei trucs waarvan ze denken dat die invloed hebben. De ACM vindt dat consumenten beter moeten kunnen begrijpen hoe zo’n prijs tot stand komt.

Op één vlucht tientallen verschillende ticketprijzen

De verschillen blijken fors. Gemiddeld worden voor stoelen op dezelfde vlucht gedurende de verkoopperiode 30 tot 35 verschillende prijzen gevraagd. Ongeveer één op de drie verkochte tickets kost bovendien 40 procent of meer dan de gemiddelde ticketprijs van die vlucht.

Twee passagiers die uiteindelijk naast elkaar zitten, kunnen daardoor heel verschillende bedragen hebben betaald. Voor iemand die jaarlijks vanuit Nederland naar Thailand vliegt, is dat geen theoretisch verhaal. Het tijdstip waarop je besluit te boeken kan een flinke hap uit je reisbudget schelen.

Het prijsverloop kent ook een patroon. Gemiddeld dalen ticketprijzen aanvankelijk geleidelijk wanneer de vertrekdatum dichterbij komt. Ongeveer twee maanden voor vertrek verandert dat beeld en beginnen de prijzen juist sterk te stijgen.

Dat betekent niet dat precies twee maanden vooraf altijd het goedkoopste moment is. Vraag, capaciteit, seizoen en concurrentie blijven meespelen.

Consument moet vooral zelf gokken

Daar zit een belangrijk bezwaar van de ACM. De consument ziet de uitkomst van het algoritme, maar niet de logica erachter. Je moet dus zelf inschatten of je vandaag moet boeken of beter nog een week kunt wachten.

Dat vergroot de zogenoemde zoekkosten. Daarmee wordt niet alleen geld bedoeld, maar ook de tijd en moeite die nodig zijn om een gunstige prijs te vinden. Vooral mensen met weinig financiële ruimte kunnen daar last van hebben. Zij kunnen soms niet eenvoudig besluiten om een hoger tarief te accepteren of hun reisdatum te verschuiven.

Voor Thailandreizigers speelt dat sterk. Wie met pensioen is en enkele dagen kan schuiven, heeft meer speelruimte. Wie vanwege werk, familiebezoek, een visumtermijn of een vaste terugvlucht aan bepaalde data vastzit, kan veel minder profiteren van prijsdalingen.

Cookies wissen helpt niet

Veel reizigers proberen de black box zelf te slim af te zijn. Bijna de helft van de ondervraagde ticketkopers, 46 procent, denkt dat eerdere zoekopdrachten invloed hebben op de prijs. Een kwart vermoedt dat zelfs het gebruikte apparaat verschil maakt.

Het onderzoek vond daarvoor geen bewijs. Eerdere zoekopdrachten en het apparaat waarmee je zoekt, hebben momenteel geen invloed op de ticketprijs. Je cookies verwijderen, overschakelen van laptop naar telefoon of dezelfde vlucht via een andere computer bekijken levert om die reden geen goedkoper ticket op.

Die misvattingen laten volgens de ACM juist zien waarom meer transparantie nodig is. Mensen weten niet welke factoren wel en geen invloed hebben en gaan daardoor zelf verklaringen zoeken.

Dynamische prijs is iets anders dan persoonlijke prijs

Belangrijk is het verschil tussen dynamische en gepersonaliseerde prijzen. Bij dynamische prijsstelling verandert het tarief voor iedereen door omstandigheden zoals vraag, beschikbaarheid en concurrentie.

Gepersonaliseerde prijsstelling gaat verder. Daarbij krijgt een individuele consument een prijs op basis van persoonlijke kenmerken of gedrag. In de onderzochte luchtvaartmarkt gebeurt dat nog maar beperkt, bijvoorbeeld binnen bepaalde loyaliteitsprogramma’s.

Voor gepersonaliseerde prijzen bestaan informatieverplichtingen. Bedrijven moeten kenbaar maken wanneer zo’n prijs met geautomatiseerde besluitvorming persoonlijk is aangepast. Bij gewone dynamische prijzen zijn de regels veel minder streng. Bedrijven hoeven consumenten niet te vertellen dat een algoritme de prijs voortdurend aanpast of welke factoren daarbij zwaar wegen. Juist dat verschil wil de ACM ter discussie stellen.

Meer openheid over wat de prijs bepaalt

De toezichthouder pleit voor minimaal meer transparantie. Bedrijven zouden duidelijker moeten maken welke factoren een prijs beïnvloeden en welke juist niet. Daarmee kan onnodig zoekwerk worden voorkomen en kan het vertrouwen van consumenten toenemen.

De ACM verwacht bovendien dat computergestuurde prijzen vaker zullen voorkomen. Door kunstmatige intelligentie en de groeiende hoeveelheid beschikbare data kunnen bedrijven prijzen steeds sneller en verfijnder aanpassen. Gepersonaliseerde prijsstelling kan daardoor eveneens toenemen.

Daarom wil de toezichthouder een breder maatschappelijk debat over de vraag hoeveel vrijheid bedrijven moeten krijgen en welke informatie consumenten nodig hebben om een redelijke keuze te kunnen maken.

Belanghebbenden kunnen tot en met 9 november 2026 reageren op het conceptrapport. Begin 2027 volgt een rondetafelbijeenkomst over computergestuurde prijzen.

Voor Thailandreizigers blijft boeken deels gokken

Dynamische prijsstelling zal niet verdwijnen. Ze helpt luchtvaartmaatschappijen stoelen te verkopen en vliegtuigen beter te vullen, en kan daardoor soms ook lagere tarieven opleveren. Maar de consument staat nu aan de buitenkant van het systeem.

Wie een ticket naar Thailand koopt, ziet het bedrag, maar meestal niet waarom dat bedrag vandaag €150 hoger ligt dan gisteren. Dat is precies de black box die de ACM verder open wil krijgen.

Bronnen: Autoriteit Consument & Markt, marktonderzoek computergestuurde consumentenprijzen in de luchtvaartsector, 28 september 2026; Motivaction, gedragsonderzoek beleving prijsalgoritmes luchtvaartsector, 28 september 2026; Europese Commissie, EU-consumentenregels over gepersonaliseerde prijzen

---

Over deze blogger

Redactie

Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.

Lees hier de laatste artikelen

Oudere postings van deze blogger

• Vliegtickets29 september 2026ACM wil openheid over de geheimzinnigheid rond vliegticketprijzen
• Expats en pensionado28 september 2026Wise verandert regels voor gebruikers met een adres in Thailand
• Autoverzekering28 september 2026Autoschade door water in Thailand: wat betaalt je verzekering?
• Kort nieuws28 september 2026Thailand nieuwsoverzicht 28 september: verkiezingen blijven geldig, Bangkok onder water, evacuaties in Rayong en grote verkeershinder