Wie aan het platteland van de Isaan denkt, ziet bijna vanzelf een buffel voor zich. Een log, donker dier dat tot zijn knieën in de modder staat, een jongen op zijn rug, de zon laag aan de hemel. Dat beeld was decennialang vanzelfsprekend.
En toch raakte het bijna verloren. De buffel verdween uit het landschap, om daarna op een verrassende manier terug te keren. Zijn rol veranderde ingrijpend, zijn betekenis niet. Het verhaal van de buffel in de Isaan is eigenlijk dat van de streek zelf: van verlies, trots en een onverwacht herstel. Achter elk dier schuilt een menselijk verhaal.
Toen de buffel nog onmisbaar was
Voordat de tractor kwam, deed de buffel het zware werk. Boeren gebruikten hem om de drassige rijstvelden om te ploegen, en daar is hij ook perfect voor gebouwd. Zijn brede, gespreide hoeven en soepele gewrichten dragen hem moeiteloos door diepe modder waar een mens vastloopt. Maar de buffel was meer dan een werktuig. Het aantal dieren dat een gezin bezat, gold als een teken van welstand. Wie buffels had, telde mee in het dorp.
Het Thaise woord voor waterbuffel is kwai, en datzelfde woord wordt ook als scheldwoord gebruikt, in de betekenis van dom. Die associatie kleeft al lang aan de Isaan, juist de streek waar het houden van buffels het sterkst geworteld is. Ze voedde het hardnekkige vooroordeel dat het noordoosten achterlijk zou zijn en zijn bewoners zo dom als een buffel. Oneerlijk, want juist de boeren wisten als geen ander hoe waardevol het dier was. De band ging diep. In veel dorpen bestond zelfs een dankritueel voor de buffel die het hele jaar had meegezwoegd.
De opmars van de ijzeren buffel
Vanaf de jaren zestig kantelde alles. De mechanisering bracht de tractor, in de volksmond de ijzeren buffel, die het levende dier op steeds meer boerderijen verving. Een machine is snel, vreet geen gras en hoeft ’s nachts niet verzorgd te worden. Toen kinderen bovendien langer naar school gingen en daarna niet terugkeerden naar het land, viel weg wie vroeger de buffels hoedde. De keuze was hard, maar begrijpelijk. Hoe snel het ging, laten de cijfers zien:
- 1995: ongeveer 3,7 miljoen buffels
- 2005: zo’n 1,7 miljoen
- 2009: ongeveer 1,3 miljoen
- 2015: nog maar circa 947.000
- 2019: ongeveer 800.000, het dieptepunt
De krimp trof de boerengezinnen recht in hun cultuur. Telde Thailand in 2002 nog ruim 451.000 gezinnen die buffels hielden, in 2011 waren dat er nog maar zo’n 271.000. Het overgrote deel daarvan, ongeveer 84 procent, woonde in het noordoosten. Voor wie nog wel een buffel had, veranderde de rol van het dier intussen van trekkracht naar vlees, melk en huiden.
Bijna verdwenen, en toch teruggekeerd
En toen gebeurde er iets opmerkelijks. Juist de schaarste maakte de buffel weer kostbaar. Doordat er zo weinig dieren overbleven, stegen de waarde en de prijs van de inheemse buffel. Fokkers begonnen te selecteren op de zwaarste en mooiste exemplaren, en daar ontstond een wereld omheen die je een paar decennia eerder niet voor mogelijk had gehouden. Een vijfjarige stier van 1,3 ton won een koninklijke prijs op een buffelshow, en iemand bood er twintig miljoen baht voor. De eigenaar sloeg het bod af. Een buffel als statussymbool, niet meer als ploegdier.
Tegelijk herstelde het totale aantal zich opvallend snel. In 2021 schatten onderzoekers de Thaise buffelstand op ongeveer 1,52 miljoen dieren, waarvan zo’n 72 procent in het noordoosten leefde. Een studie uit 2024 noemt zelfs rond de 1,67 miljoen. Na jaren van vrije val gaat de lijn dus weer omhoog, en de Isaan is daarin onbetwist het zwaartepunt. Het dier dat bijna verdween, blijkt taaier dan iedereen dacht.
De buffel in de cultuur van de Isaan
Dat herstel staat niet los van bewuste pogingen om de buffel te behouden. In 1980 richtte koning Bhumibol de Royal Cattle-Buffalo Bank for Farmers op, een programma dat arme boeren in staat stelde om tegen gunstige voorwaarden vee te leasen of te kopen. Diezelfde buffelbank gaf later de datum aan de Nationale Dag van het Behoud van de Thaise Buffel, die in 2017 officieel werd ingesteld. In 2008 startte prinses Maha Chakri Sirindhorn bovendien een school waar boeren en buffels samen het traditionele ploegen leren, zodat die kennis niet verloren gaat.
Ook in de verbeelding leeft het dier voort. De Thaise rockband Carabao, waarvan de naam zelf buffel betekent, bezong hem in het nummer Kwai Thai. De beroemde buffelraces die veel toeristen kennen, het spektakel van Wing Kwai, horen overigens niet bij de Isaan maar bij Chonburi in Centraal-Thailand. Die races worden al ruim anderhalve eeuw gehouden rond het einde van de boeddhistische vastentijd en het begin van het regenseizoen. In de Isaan uit de verbondenheid met de buffel zich juist in stille, dagelijkse dingen, niet in een groot feest.
Hoe het er nu voorstaat
Anno 2026 is de buffel in de Isaan geen ploegdier meer, op een enkel afgelegen veld na. Zijn betekenis is verschoven. Voor de meeste gezinnen is hij een bron van vlees en een vorm van spaargeld op vier poten, een dier dat je verkoopt als er onverwacht geld nodig is. Voor sommige fokkers is hij een prestigeobject geworden, met prijzen die in de miljoenen baht kunnen lopen.
En voor de streek als geheel blijft hij een symbool, een herinnering aan een manier van leven die langzaam plaatsmaakt voor machines en voor jongeren die naar de stad trekken. Het mooie is dat de buffel, anders dan zoveel andere dingen van vroeger, niet helemaal verdween. Hij paste zich aan, net als de boeren zelf.
De buffel van de Isaan is niet langer onmisbaar, maar opnieuw gewaardeerd. Hij verdween bijna, paste zich aan en kwam terug, net als de boeren zelf. Geen ploegdier meer, wel een levend symbool van een streek die verandert zonder haar wortels helemaal los te laten.
Bronnen: Bangkok Post, Department of Livestock Development, The Isaan Record, Thailand NOW, FAO
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Vliegtickets1 juni 2026Waarom je buurman in het vliegtuig naar Thailand een heel ander tarief betaalde
Achtergrond1 juni 2026De Isaan-buffel was bijna uitgestorven maar is nu een fortuin waard
Van de redactie1 juni 2026Van de redactie: Vertaalfunctie van de site gestopt maar zo lees je Thailandblog voortaan in een andere taal
Expats en pensionado1 juni 2026Brussels parket onderzoekt Wise Europe wegens mogelijke tekortkomingen bij witwascontrole