Het verhaal is verleidelijk simpel, en juist daarom misleidend. Want prostitutie bestond in Thailand al eeuwen voordat de eerste GI voet aan wal zette. Wat de oorlog deed, was een bestaande praktijk opschalen tot een commerciële machine die draaide op dollars.
En vergeet de andere kant niet. Achter elke bar stond een vrouw die meestal uit een arm dorp op het platteland kwam. Zonder die toestroom van vrouwen zonder alternatieven was er nooit een industrie van deze omvang ontstaan.
De harde kern in het kort
Een paar feiten staan stevig vast. Op het hoogtepunt van de oorlog waren er ongeveer 50.000 Amerikaanse militairen in Thailand gestationeerd. Tussen 1962 en 1976 bezochten naar schatting zo’n 700.000 Amerikaanse soldaten de Thaise bases.
In 1967 sloten de Thaise regering en de Amerikaanse minister van Defensie Robert McNamara een afspraak. Thailand werd een officiële bestemming voor “rest and recreation”, afgekort R&R, in ruil voor economische voordelen.
Het sterkste bewijs komt uit een academische studie van Brodeur, Lekfuangfu en Zylberberg uit 2018. Zij vergeleken districten rond bases die het Amerikaanse leger gebruikte met districten rond ongebruikte bases. De uitkomst is veelzeggend: bij voormalige Amerikaanse bases werken nu vijf keer zoveel sekswerkers. De plek waar de industrie zich nestelde, valt dus grotendeels samen met waar de soldaten kwamen.
Maar de oorlog was niet de enige motor. Een landbouwcrisis in de jaren tachtig dreef veel jonge vrouwen van het platteland naar de stad. Die aanbodkant was minstens zo bepalend als de vraagkant.
Wat er voor de oorlog al was
Hier moet je eerlijk zijn, anders krijg je een vertekend beeld. Prostitutie in Thailand is niet ontstaan met het moderne toerisme. Net als elders in de wereld kende het land al lang vormen van betaald gezelschap en uitgaansgebieden.
De wortels gaan ver terug. Van het midden van de jaren 1300 tot het midden van de jaren 1700 was prostitutie legaal en werd ze door de overheid belast. Na de afschaffing van de slavernij in 1905 nam ze toe, en de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte massagesalons populair.
Eén detail wordt vaak vergeten: het grootste deel van de prostitutie in Thailand speelt zich af tussen Thai onderling, niet met buitenlanders. Bijna elke stad heeft bordelen, alleen veel discreter dan in de toeristensteden. Het sekstoerisme dat wij in het Westen kennen, is een zichtbare bovenlaag op een veel grotere binnenlandse markt.
Hoe de oorlog de zaak veranderde
Het mechanisme is economisch goed te begrijpen. Tienduizenden soldaten met dollars in hun zak zorgden voor een plotselinge, enorme vraag naar drank, vermaak en seks. En die vraag concentreerde zich op specifieke plekken: rond de bases.
De cijfers tonen dat patroon haarscherp. In 1966 telde Thailand naar schatting minstens 652 nachtclubs, bars en massagesalons. De verdeling zegt alles:
- 336 in Bangkok
- 126 in de vijf noordoostelijke provincies met Amerikaanse bases
- 190 elders, vooral dicht bij de twee bases in het midden van het land
Je ziet de geografie van de industrie zich vormen rond de militaire aanwezigheid.
De Thaise wetgeving speelde een dubbelrol. Onder druk van de Verenigde Naties werd prostitutie in 1960 verboden. Veel mannen kwamen juist naar Thailand omdat het tot dat jaar nog legaal was geweest. Maar al snel kwam er een achterdeur: de Entertainment Places Act van 1966 leidde tot een wildgroei aan bedrijven die als dekmantel dienden, zoals erotische massagesalons, bars, nachtclubs en koffiehuizen. Op papier was prostitutie verboden. In de praktijk kreeg de industrie een vergunningssysteem en daarmee een gedoogde plek.
Pattaya als schoolvoorbeeld
Geen plek illustreert dit beter dan Pattaya. Tot in de jaren vijftig was het een klein vissersdorp tussen Si Racha en Sattahip, geliefd vanwege de rustige baai. Vlakbij lagen de Amerikaanse installaties: de luchtmachtbasis U-Tapao en de marinebasis bij Sattahip.
Tijdens hun stationering bij Sattahip trokken de soldaten naar het nabijgelegen Pattaya om uit te rusten. Destijds was er maar één hotel van internationaal niveau. Dat zou snel veranderen.
Over het precieze beginpunt lopen de verhalen uiteen, en daar past voorzichtigheid. Eén verhaal, niet door een betrouwbare bron bevestigd, stelt dat het begon toen een groep van 500 Amerikaanse soldaten van de basis in Korat op 29 juni 1959 naar Pattaya werd gebracht voor een week R&R. Neem het als smeuïge anekdote, niet als feit. De bronnen die het melden, geven zelf al toe dat datum en aantal niet hard te maken zijn.
Wat wel vaststaat, is de schaal die het aannam. Tegen 1975 was Pattaya een stad die volledig draaide om het vermaken van soldaten met verlof: een wirwar van bars, restaurants en uitgaansgelegenheden. En toen de Amerikanen vertrokken, viel de stad niet terug in zijn oude bestaan. De bestaande horeca bleek toeristen net zo goed te kunnen bedienen als soldaten. Pattaya koos voor toerisme en heeft zich nooit meer omgekeken.
De cruciale overgang: van soldaat naar toerist
Dit is het scharnierpunt in het hele verhaal. De oorlog bouwde de infrastructuur. Het toerisme nam haar over. Tegen het einde van de oorlog in 1976 waren de seksbedrijven over het hele land verspreid, en de overheid stimuleerde toerisme om buitenlandse deviezen binnen te halen. Thailand werd bij buitenlandse mannen aangeprezen als plek waar ze seksuele diensten konden afnemen.
De groei van het toerisme was explosief:
| Jaar | Aantal bezoekers |
|---|---|
| 1960 | 200.000 |
| 1970 | 800.000 |
| 1980 | meer dan 5 miljoen |
In de jaren tachtig kwam daar het georganiseerde sekstoerisme bovenop. In die jaren landden Boeings 747 vol Japanse mannen op vooraf betaalde sekstours, inclusief vlucht, accommodatie en een lokaal meisje dat in de hotelkamer op hen wachtte. Het was een kille, efficiënte machine geworden.
Twee claims die je kritisch moet bekijken
Niet alles wat je over dit onderwerp leest, is even betrouwbaar. Twee veelgehoorde beweringen verdienen een waarschuwing.
De eerste is de “Wereldbank-claim”: het idee dat de Wereldbank in 1975 een economisch plan voor Thailand rond sekstoerisme zou hebben gebouwd, en zo het sekstoerisme tot het belangrijkste exportproduct maakte. Deze bewering duikt vaak op, maar leunt op zwakke, activistische bronnen. Ik heb geen enkel primair Wereldbankdocument gevonden dat dit ondersteunt. Behandel het als omstreden, niet als feit.
De tweede is de framing dat de Verenigde Staten “bewust” een seksindustrie zouden hebben opgezet. De academische literatuur is hier voorzichtiger. Noch de Amerikaanse, noch de Thaise autoriteiten investeerden rechtstreeks in de seksindustrie, al namen ze wel wetten aan die deze nieuwe vorm van vermaak faciliteerden. Het ging dus eerder om gedogen en niet ingrijpen dan om een meesterplan. Vraag, geld en zwakke handhaving deden het werk.
De armoedefactor die vaak ontbreekt
Als je alleen naar de soldaten kijkt, mis je de helft van het verhaal. Waarom waren er zoveel vrouwen beschikbaar voor dit werk? Het antwoord ligt op het platteland. Onderzoek uit 1982 liet zien dat veel sekswerkers het werk deden om de schulden van hun familie af te lossen en hun gezin in een arme plattelandseconomie te onderhouden.
De landbouwcrisis van de jaren tachtig dreef nog meer vrouwen naar de steden, precies toen de toeristische vraag groeide. Die samenloop van aanbod en vraag verklaart volgens de studie van Brodeur en collega’s bijna de helft van de spreiding van sekswerk over de Thaise districten. Het is dus geen verhaal van louter buitenlandse mannen, maar evengoed van economische ongelijkheid binnen Thailand zelf. Achter de cijfers zitten levens.
De rekening achteraf: hiv
Eén pijnlijk gevolg verdient vermelding, omdat het direct samenhangt met de concentratie van de industrie. De grote aantallen sekswerkers in een beperkt aantal rosse buurten droegen bij aan de hiv-uitbraak begin jaren negentig. De ruimtelijke ophoping die in de oorlog ontstond, maakte het land later kwetsbaar voor een snelle verspreiding van het virus. De prijs werd betaald door de mensen die het minst te zeggen hadden gehad.
Conclusie
De Vietnamoorlog heeft de Thaise seksindustrie niet uitgevonden, maar wel radicaal vergroot en op buitenlandse mannen gericht. De R&R-vraag bouwde de bars en hotels; het toerisme nam ze over. De academische cijfers zijn solide, de mooiste anekdotes en complotverhalen niet. En vergeet de Thaise armoede nooit.
Bronnen: Journal of the European Economic Association (Brodeur, Lekfuangfu & Zylberberg, 2018), onderzoek Pasuk Phongpaichit, Facts and Details, End Slavery Now
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Vliegtickets28 mei 2026Skyscanner, Kayak of Momondo: zo vind je de bestgeprijsde vlucht naar Thailand
Expats en pensionado28 mei 2026Bouwen in Thailand: wat je echt betaalt per vierkante meter in 2026
Achtergrond28 mei 2026De Vietnamoorlog en de geboorte van het moderne Thaise sekstoerisme
Expats en pensionado28 mei 2026Kaas onbetaalbaar, kip spotgoedkoop: zo werkt het prijsverschil van importproducten in Thailand