De conserverende aanslag: zo houdt Nederland je pensioen in de gaten als je naar Thailand vertrekt
Je hebt jarenlang in Nederland gewerkt en pensioen opgebouwd met belastingvoordeel. De premies waren aftrekbaar of vrijgesteld, en pas de latere uitkering wordt belast. Dat voelt eerlijk, totdat je besluit je oude dag in Thailand door te brengen. Want bij je vertrek wil de Belastingdienst zeker weten dat die uitgestelde claim niet zomaar verdwijnt.
Daarom legt Nederland een conserverende aanslag op. Het is een exitheffing, een soort bevroren rekening die meereist in je koffer. Je hoeft hem meestal niet meteen te betalen, maar de spelregels zijn streng. En juist voor Thailand gelden ze net even anders dan binnen de EU.
Wat een conserverende aanslag eigenlijk is
Tijdens je werkzame leven bouwde je pensioen en misschien lijfrente op met belastingvoordeel. Als je emigreert, verschuift het recht om te heffen vaak naar je nieuwe woonland. Om te voorkomen dat je dat opgebouwde voordeel daarna onbelast incasseert, bevriest Nederland de claim bij je vertrek.
Het mooie nieuws: zolang je je gewoon aan de regels houdt en je pensioen of lijfrente normaal laat uitkeren, hoef je niets te betalen. De aanslag is eerder een stok achter de deur dan een rekening. Hij wordt pas een probleem als je iets doet wat Nederland verboden noemt.
Wanneer je er een krijgt
Een conserverende aanslag valt niet zomaar op je mat. Hij wordt opgelegd over specifiek omschreven inkomen. Voor de gemiddelde emigrant naar Thailand gaat het meestal om een van deze categorieën:
- In Nederland opgebouwde pensioenrechten waarvoor de premies fiscaal waren vrijgesteld.
- Lijfrentes waarvan je de premies van je inkomen hebt afgetrokken.
- Een aanmerkelijk belang, dus een aandelenbelang van 5 procent of meer in een vennootschap, vaak een eigen bv. Bij emigratie doet de Belastingdienst alsof je je aandelen verkoopt en belast de waardestijging in box 2.
- Een kapitaalverzekering, spaarrekening of beleggingsrecht eigen woning, als je emigreert zonder je woning te verkopen.
Hoe het werkt, stap voor stap
De route is overzichtelijker dan je zou denken. In grote lijnen verloopt het zo:
- Je geeft in je aangifte aan dat je te conserveren inkomen hebt. Op basis daarvan legt de Belastingdienst de aanslag op, naast je gewone aanslag.
- De hoogte wordt bepaald op het moment van emigratie. Bij pensioen en lijfrente gaat het niet meer om de volle waarde, maar om de eerder genoten aftrek of vrijstelling plus het rendement daarover. Bij aanmerkelijk belang om de waarde minus de verkrijgingsprijs.
- Omdat je naar een niet-EU-land verhuist, vraag je schriftelijk renteloos uitstel van betaling aan. Doe je dat niet, dan kan de aanslag opeisbaar worden.
- De Belastingdienst kan vragen dat je zekerheid stelt, bijvoorbeeld een bankgarantie, een hypotheekrecht of een verpanding. Een bankgarantie is door de kosten vaak onaantrekkelijk.
- Tien jaar lang laat je je pensioen of lijfrente normaal uitkeren en verricht je geen verboden handelingen. Over die periode betaal je geen invorderingsrente.
- Na tien jaar vraag je om kwijtschelding. Bij pensioen en lijfrente krijg je die als je je netjes hebt gedragen. Bij aanmerkelijk belang wordt niet kwijtgescholden.
De cijfers op een rij
De verschillen tussen pensioen en lijfrente enerzijds en aanmerkelijk belang anderzijds zijn groot. Dit overzicht zet ze naast elkaar.
| Onderdeel | Pensioen en lijfrente | Aanmerkelijk belang (box 2) |
|---|---|---|
| Termijn uitstel | 10 jaar | Onbeperkt (sinds 15-9-2015) |
| Kwijtschelding na termijn | Ja, op verzoek | Nee |
| Uitstel bij emigratie EU | Automatisch | Automatisch |
| Uitstel bij emigratie Thailand | Zelf aanvragen, mogelijk zekerheid | Zelf aanvragen, zekerheid verplicht |
| Invorderingsrente tijdens uitstel | Nee | Nee |
| Strafrente bij afkoop | 20 procent revisierente (lijfrente) | Niet van toepassing |
De kern: laat je alles met rust en ontvang je je pensioen gewoon in termijnen, dan kost de aanslag je niets en verdwijnt hij na tien jaar bij pensioen en lijfrente. Bij een aanmerkelijk belang blijft de claim daarentegen staan.
Waar het misgaat: de verboden handelingen
Hier lopen de regel en de praktijk uiteen, en precies daar gaat het mis. Verboden handelingen zijn onder meer het afkopen van je pensioen of lijfrente, het verkopen van je aanmerkelijkbelangaandelen en het verpanden van die rechten. Ook je polis onderbrengen bij een niet-erkende, buitenlandse verzekeraar kan tot invordering leiden.
Vooral afkoop is duur. Bij een lijfrente komt boven op de gewone heffing 20 procent revisierente. Samen met de loonheffing kan de totale druk oplopen tot zo’n 70 procent van het afgekochte bedrag. Even snel je lijfrentepot leegtrekken om in Pattaya een huis te kopen, is fiscaal dus een kostbare vergissing.
Thailand is een apart geval
Of Nederland de aanslag bij afkoop echt kan innen, hangt af van het belastingverdrag met je woonland. De Hoge Raad oordeelde in 2009 en 2017 dat het opleggen van de aanslag in bepaalde situaties botst met de goede verdragstrouw, met name voor oudere lijfrentepremies van voor 1992 en uit de periode 2001 tot medio 2009. In die gevallen moet worden gecompartimenteerd.
En dan Thailand zelf. Onder het oude verdrag uit 1975 ligt het heffingsrecht over particuliere pensioenen doorgaans bij het woonland, dus bij Thailand. Het nieuwe verdrag van 21 november 2025 draait dat om: Nederland krijgt het recht om de pensioenen van Nederlanders in Thailand te belasten. Daarmee verstevigt Den Haag zijn greep, ook op de werking van de conserverende aanslag. Zolang dat verdrag niet in werking is, geldt nog het oude regime. Let trouwens op een sluiproute-valkuil: verhuis je later binnen de tien jaar van een EU-land door naar Thailand, dan gaan alsnog de strengere regels gelden.
De fouten die mensen het vaakst maken
Sommige misverstanden komen telkens terug. Dit zijn de klassiekers:
- Denken dat de aanslag een directe rekening is. Je krijgt bijvoorbeeld een aanslag van 80.000 euro over je lijfrente, maar laat die gewoon uitkeren. Je betaalt dan nul.
- Vergeten het uitstel aan te vragen. Binnen de EU gaat dat automatisch, voor Thailand niet. Sla je de schriftelijke aanvraag over, dan kan de aanslag opeisbaar worden.
- Te vroeg afkopen. Koop je vanuit Thailand je lijfrentepot van 100.000 euro af, dan verlies je een fors deel aan loonheffing plus 20 procent revisierente.
- De box 2-claim onderschatten. Veel mensen denken dat ook die na tien jaar verdwijnt. Dat klopt niet: sinds 2015 blijft de aanmerkelijkbelangaanslag onbeperkt staan.
Zo houd je het netjes
Met een paar simpele gewoontes voorkom je de meeste ellende. Vraag het renteloze uitstel op tijd en schriftelijk aan en bewaar de bevestiging. Raak je pensioen en lijfrente tien jaar lang niet aan in de vorm van afkoop, verkoop of verpanding, maar laat alles gewoon in termijnen lopen.
Houd daarnaast bij hoe je premies in de tijd zijn opgebouwd, want door de jurisprudentie kan een deel van de aanslag onterecht zijn. Volg de ratificatie van het nieuwe verdrag, en schakel bij een aanmerkelijk belang vroeg een fiscalist in. Daar gelden de strengste regels.
Wat nog onzeker is
Niet alles is in beton gegoten. Of, en hoe, het nieuwe verdrag doorwerkt op aanslagen van mensen die al in Thailand wonen, is nog niet uitgekristalliseerd. Dat hangt af van de definitieve tekst, het overgangsrecht en de inwerkingtredingsdatum, die nog niet vaststaat.
Ook de zekerheidseis bij vertrek naar Thailand verschilt per geval; de Belastingdienst beoordeelt dat individueel. En het genoemde totaalpercentage bij afkoop van rond de 70 procent is een gangbare benadering: de 20 procent revisierente staat vast, de rest hangt af van je persoonlijke tarief.
Slot
De conserverende aanslag is geen rekening, maar een bevroren claim, die na tien jaar verdwijnt als je je gedraagt. De echte risico’s zijn afkoop, verkoop of verpanding binnen die termijn. Voor wie naar Thailand vertrekt, is extra oplettendheid geboden, zeker nu het nieuwe verdrag de Nederlandse greep versterkt.
Bronnen: Belastingdienst, Ministerie van Financiën, Rijksoverheid, Tractatenblad 2025, Hoge Raad, Van Lanschot Kempen, Jongbloed Fiscaal Juristen, HS Tax Consulting
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Geld en financiën12 juni 2026Sterke baht? Voor jouw euro pakt het anders uit
Belasting Nederland12 juni 2026De conserverende aanslag: zo houdt Nederland je pensioen in de gaten als je naar Thailand vertrekt
Overwinteren12 juni 2026Lang in Thailand verblijven zonder te emigreren? Zo houd je jouw Nederlandse zorgverzekering
Hotels12 juni 2026Korting bedingen bij hotels in Thailand: wat werkt echt en wat niet