Wie ’s avonds door Yaowarat in Bangkok loopt, ruikt en hoort het meteen. Knetterende woks, bestellingen die heen en weer worden geroepen in een mengeling van Thai en een ouder Chinees dialect, rode lampions die zachtjes wiegen in de avondbries. Dit is Chinatown, en het is veel meer dan een toeristische trekpleister.
Het is het kloppende hart van een bevolkingsgroep die Thailand voor een groot deel heeft gevormd, zonder dat veel buitenstaanders dat doorhebben. De Chinees-Thaise gemeenschap is nu eens zichtbaar, dan weer onzichtbaar opgegaan in de samenleving. En toch zou Thailand zonder hen een heel ander land zijn dan het nu is.
Hoe groot is de groep eigenlijk?
De schattingen lopen flink uiteen, en daar is een goede reden voor. Etnische Chinezen vormen volgens vrijwel alle bronnen tussen de tien en veertien procent van de Thaise bevolking. Dat komt neer op zo’n 9 tot 10 miljoen mensen op een totaal van bijna 66 miljoen inwoners. Tel je iedereen mee met enige Chinese voorouder, dan ligt het cijfer veel hoger. Sommige onderzoekers schatten dat tot een derde van de Thaise bevolking gemengde Chinese roots heeft. Daarmee is dit de grootste Chinese gemeenschap buiten China en Taiwan, en tegelijk een van de meest geassimileerde van Zuidoost-Azië.
Iets meer dan de helft van de Chinees-Thai stamt af van Teochew-migranten uit de regio rond Shantou in Guangdong. Daarnaast zijn er Hakka (zo’n 16 procent), Hainanezen, Hokkien en Kantonezen. Die dialectgroepen zijn vooral nog cultureel zichtbaar bij verenigingen, op begraafplaatsen en bij familierituelen. In het dagelijks leven spreken vrijwel alle Chinees-Thai gewoon Thai met elkaar. Schattingen suggereren dat zo’n 80 procent thuis Thai praat, niet langer Chinees.
Een geschiedenis van handel, beleid en assimilatie
Chinese kooplui kwamen al in de tijd van het koninkrijk Ayutthaya (1350-1767) naar Siam. Koning Taksin, die Thailand regeerde van 1767 tot 1782, was zelf zoon van een Chinese immigrant en moedigde Chinese vestiging actief aan. De grote migratiegolf kwam echter in de negentiende en vroege twintigste eeuw. Tienduizenden mannen vluchtten vanuit Zuid-China voor honger, oorlog en armoede, en gingen aan de slag als koelies, kooplui, rijstmolenaars en tinarbeiders. Aanvankelijk integreerden ze gemakkelijk, mede doordat veel Chinese mannen met Thaise vrouwen trouwden.
Dat veranderde in de jaren twintig van de vorige eeuw. Onder koning Rama VI ontstond openlijk anti-Chinees beleid. In de jaren dertig en veertig sloot premier Plaek Phibunsongkhram, zelf van deels Chinese komaf, Chinezen uit van zo’n 27 beroepen en beperkte hij Chineestalig onderwijs. Veel families namen toen Thaise achternamen aan om minder op te vallen. Tegen 1970 had naar schatting 90 procent van de in Thailand geboren Chinezen de Thaise nationaliteit aangenomen. Vanaf de jaren tachtig kantelde het beeld opnieuw: China werd een economische macht en plotseling was het juist statusverhogend om je Chinese roots te tonen. Voormalig premier Kukrit Pramoj zei het ooit raak: bijna iedere Thai heeft wel ergens een Chinese voorouder hangen aan de stamboom.
Het economische zwaargewicht
Hier wordt het verhaal echt opvallend. De Chinees-Thaise gemeenschap is verantwoordelijk voor het overgrote deel van het private bedrijfsleven in Thailand. Schattingen variëren, maar wijzen consequent in dezelfde richting: ergens tussen de 60 en 90 procent van de grote bedrijven, banken en industrieën in Thaise handen wordt gerund door families van Chinese afkomst. Van de elf Thaise dollarmiljardairs die Forbes in 1995 telde, hadden er tien Chinese voorouders.
Het meest sprekende voorbeeld is de Charoen Pokphand Group, kortweg CP. Twee broers uit Shantou, Chia Ek Chor en Chia Siew Whooy, openden in 1921 een zaadwinkeltje in de Chinatown van Bangkok. Honderd jaar later is CP een van de grootste concerns van Zuidoost-Azië, met activiteiten in meer dan honderd landen. Een paar feiten op een rij:
- CP is wereldwijd de grootste producent van diervoeder en garnalen, en derde in kip en varkensvlees.
- In Thailand bezit het bedrijf via dochteronderneming CP All ruim 15.000 7-Eleven-winkels (cijfer 2024).
- Via CP Axtra runt het concern de Lotus’s-supermarkten en Makro-groothandels.
- CP is ook eigenaar van telecomgigant True Corporation.
- CP Foods alleen al rapporteerde in 2024 zo’n 17,8 miljard dollar aan omzet.
De Chearavanont-familie, die het concern leidt onder erevoorzitter Dhanin Chearavanont, behoort volgens Forbes Asia tot de rijkste families van het continent. Naast CP zijn er meer bekende namen: de familie Yoovidhya achter Red Bull, de familie Sirivadhanabhakdi achter Chang Beer en ThaiBev, en de Sophonpanich-familie achter Bangkok Bank. Niet te vergeten de Shinawatra-familie. Die begon ooit met zijdehandel in Chiang Mai en bracht uiteindelijk vier premiers voort: Thaksin (2001-2006), zwager Somchai Wongsawat (2008), zus Yingluck (2011-2014) en dochter Paetongtarn (2024-2025). Allen van Hakka-Chinese komaf, met voorouders uit Guangdong.
Politiek: van buitenstaanders naar het Government House
Lang waren Chinezen niet welkom in de Thaise politiek. Dat is grondig omgeslagen. Sinds de jaren negentig hebben opvallend veel Thaise premiers Chinese voorouders. Chuan Leekpai (Hokkien), de vier Shinawatra-leiders, en de huidige premier Anutin Charnvirakul (Kantonees), die op 19 maart 2026 herkozen werd na de verkiezingen van 8 februari. Anutin komt uit een vermogende familie achter het bouwbedrijf Sino-Thai Engineering and Construction. Wikipedia’s eigen lijst van Thaise politici van Chinese komaf telt op het moment van schrijven 62 namen, en dat is zeker niet uitputtend.
Volgens politiek-historicus William Kirby van Harvard Business School is dit geen toeval. De combinatie van handelservaring, opgebouwd kapitaal en internationale familienetwerken maakte Chinees-Thaise families vanzelf invloedrijk toen Thailand zich economisch opende voor de wereld. Wie vandaag de dag in Bangkok een gesprek voert over geld of macht, komt deze families bijna niet meer voorbij.
Hoe Chinees is de Thaise keuken?
Hier wordt het echt smakelijk. Veel van wat westerse toeristen als typisch Thais zien, is in de basis Chinees. De wok? Chinees. Roerbakken? Chinees. Sojasaus, tofu, gefermenteerde sojabonenpasta (taochiao), gele sojasausnoedels, het maken van bouillon, en eetstokjes bij noedelsoep zijn allemaal meegekomen met de Chinese migranten. Yaowarat in Bangkok geldt zelfs als het geboorteland van de Thaise straatvoedselcultuur.
Het meest paradoxale verhaal is dat van pad thai, vaak gepresenteerd als nationaal gerecht. Pad thai werd pas in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw uitgevonden, en wel als onderdeel van het nationalistische programma van premier Phibunsongkhram. Door rijst tijdelijk schaars te maken (mede door oorlog en overstromingen) en geroerbakte rijstnoedels te promoten, probeerde hij het volk los te weken van Chinese kookinvloeden. Ironisch genoeg is de techniek waarop pad thai berust, gewokte rijstnoedels oftewel kuay teow pad, zelf een Chinese erfenis. De volledige Chinese naam, kuay teow phat thai, betekent letterlijk Thais geroerbakte rijstnoedels. Ook gerechten als pad see ew, guay tiew, khao man kai en jok komen rechtstreeks uit de Chinese keuken, zij het met Thaise smaakaccenten als tamarinde, palmsuiker, vissaus en chilipepers (die laatste komen overigens uit Zuid-Amerika).
De grote feestdagen: meer dan alleen rode lampions alleen
Drie Chinese feesten zijn diep in de Thaise kalender gegroeid en zijn het bekijken meer dan waard:
- Chinees Nieuwjaar is hiervan de bekendste. In 2026 valt het op 17 februari, het begin van het Jaar van het Vuurpaard, een combinatie die slechts eens in de zestig jaar voorkomt. Officieel is het in Thailand geen nationale feestdag (banken blijven gewoon open), maar in de praktijk vieren miljoenen mensen het over drie dagen: Wan Chai (15 februari, dag van inkopen), Wan Wai (16 februari, dag van eer betuigen aan voorouders) en Wan Tieow (17 februari, bezoek aan familie). Yaowarat in Bangkok is dan dé plek met leeuwendansen, vuurwerk en tempelbezoeken aan onder andere Wat Mangkon Kamalawat. Maar ook Hat Yai, Phuket Old Town en Nakhon Sawan houden grote vieringen. In de zuidelijke provincies Narathiwat, Pattani, Yala en Satun krijgen sommige instellingen wel een vrije dag.
- Het Vegetarisch Festival (Tesagan Gin Je), ook bekend als het Negen Keizergoden-festival, is misschien wel het meest spectaculaire. Negen dagen lang, in de negende maan van de Chinese kalender, eten deelnemers strikt veganistisch en wordt witte kleding gedragen. In Phuket, met zijn grote Peranakan-Chinese gemeenschap, gebeurt het extreemste: trance-mediums (mah song) doorboren wangen met zwaarden, lopen over gloeiende kolen en beklimmen messenladders. In 2026 vindt het festival plaats van 10 tot 18 oktober. In 2023 leverde het feest naar verluidt zo’n 44,6 miljard baht aan economische activiteit op, het hoogste bedrag in tien jaar. Ook in Bangkok, Chiang Mai en Hat Yai zie je gele Je-vlaggetjes voor restaurants en kraampjes die meedoen.
- Cheng Meng of Qingming (4 of 5 april) is veel intiemer. Op deze Tomb-Sweeping Day reizen Chinees-Thaise families naar familiegraven om ze schoon te maken, voedsel te offeren en jossepapier te verbranden. Anders dan boeddhistische Thai laten Chinese Thai hun doden vaker begraven dan cremeren, vandaar de Chinese begraafplaatsen die je verspreid door het land vindt. Bij Wat Don in Bangkok liggen meer dan 10.000 eerstegeneratie-immigranten begraven, mensen die volgens lokale verhalen vaak voor hun zestigste stierven door extreem hard werken.
Wat dit betekent voor jou als bezoeker
Heb je weleens in een 7-Eleven een Cup Noodles gepakt, in een Lotus’s-supermarkt boodschappen gedaan, met een True-simkaart gebeld of een biertje besteld bij een hotel waarvan de eigenaar Chinees-Thais is? Dan heb je waarschijnlijk meegedaan aan een economisch ecosysteem dat grotendeels door Chinees-Thaise families wordt gerund. En vrijwel iedere keer dat je in Thailand iets uit de wok eet, eet je een gerecht waarvan de wortels in Zuid-China liggen.
Voor reizigers boven de vijftig die Thailand al jaren bezoeken, is dit eigenlijk goed nieuws. De volgende keer dat je door Yaowarat slentert tijdens Chinees Nieuwjaar, of in Phuket de witte processies bij het Vegetarisch Festival voorbij ziet trekken, heb je context. Je kijkt niet naar een exotisch curiosum, maar naar de levende geschiedenis van een gemeenschap die Thailand mede heeft gebouwd. En misschien begrijp je ineens beter waarom je gastheer in dat hotelletje in Hua Hin een opvallend lichte huid heeft, een klein altaartje met rood papier in de lobby, en op zondag familie ontvangt voor dim sum.
Slot
Thailand is, zoals Kukrit Pramoj het ooit zei, een land waarin bijna iedere stamboom ergens een Chinese tak heeft. Van premier tot pad thai, van 7-Eleven tot tempelfeest: de Chinees-Thaise invloed is overal aanwezig. Je hoeft er alleen even bij stil te staan om het overal te zien. Daarmee wordt elk bezoek aan Thailand ook een ontmoeting met een eeuwenoude migratiegeschiedenis.
Bronnen: Wikipedia, Minority Rights Group, Britannica, Tourism Authority of Thailand, Thailand NOW, Smithsonian Magazine, Nation Thailand, Thai Enquirer, The Diplomat, Time, Pattaya Mail, Southeast Asia Globe
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant is er gebruikgemaakt van ChatGPT als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Bezienswaardigheden2 mei 2026Farangprijs in Thailand 2026: zo werkt de dubbele prijsstructuur en zo ontkom je er soms aan
Expats en pensionado2 mei 2026Generieke medicijnen of het bekende merk: zo kies je slim in de Thaise apotheek
Expats en pensionado2 mei 2026Scheiden van een Thaise partner: bij welke rechter moet je zijn?
Achtergrond2 mei 2026Chinees-Thaise minderheid bouwt al eeuwen mee aan Thailand: van CP Group tot pad thai