Schiphol begon 110 jaar geleden als drassig militair vliegveld
Op 19 september 1916 landde het eerste militaire vliegtuig op een weiland in de Haarlemmermeer. Daaruit groeide Schiphol, nu voor veel Nederlanders en Vlamingen ook het vertrekpunt voor een reis naar Thailand. De rechtstreekse verbinding tussen Amsterdam en Bangkok is in september 2026 nog altijd boekbaar. Een vreemd contrast met die eerste vier houten loodsen.
Precies 110 jaar geleden was er geen terminal, geen bagageband en geen vertrekhal. Er lag vooral gras, modder en twaalf hectare grond naast Fort Schiphol. Het terrein was gekocht voor iets meer dan 55.000 gulden, omgerekend ruim 450.000 euro. Op 19 september 1916 zette daar het eerste militaire toestel de wielen aan de grond.
Wie nu vanuit Nederland naar Thailand vliegt, kent een heel andere luchthaven. Toch begon die internationale toegangspoort verrassend eenvoudig. De groei kwam niet door een groot plan, maar stap voor stap, vaak pas nadat de bestaande situatie niet meer voldeed.
Van boerenland naar militair vliegveld
Begin 1916 zocht de commandant van de pas opgerichte Luchtvaart Afdeeling een plek voor een nieuw militair vliegveld. Nederland was neutraal in de Eerste Wereldoorlog, maar wilde wel voorbereid zijn. De militair die bij een boer naast Fort Schiphol aanklopte, had volgens de beschrijving een opvallende snor. De boer verkocht ongeveer twaalf hectare grond, zo groot als achttien voetbalvelden.
De aankoop kostte iets meer dan 55.000 gulden. Op 19 september landde het eerste militaire vliegtuig. Veel stelde het vliegveld nog niet voor: een grasveld met vier houten loodsen. De vliegbasis werd pas tien dagen voor het einde van de oorlog volledig operationeel en is daardoor nooit als oorlogsvliegveld gebruikt.
Passagiers kwamen terwijl de modder bleef
Na de oorlog veranderde het gebruik snel. Vracht en post kregen een plek en op 17 mei 1920 landde voor het eerst een vliegtuig met passagiers. In 1923 vertrok de laatste militair en begon Schiphol definitief als burgerluchthaven.
Comfort was er nauwelijks. Het terrein lag op de bodem van het vroegere Haarlemmermeer, meters onder zeeniveau, en was vaak drassig. Vliegtuigen moesten geregeld uit de modder worden getrokken. Reizigers bereikten de luchthaven via smalle wegen en tolbruggen, soms zelfs te voet. De bijnamen Moeras Schiphol en Schiphol Modderhaven kwamen dus niet uit de lucht vallen.
Voor wie nu na een vlucht uit Bangkok met een rolkoffer door de terminal loopt, is vooral dat beeld aardig: passagiers moesten ooit door een zompig weiland naar hun vliegtuig.
Amsterdam maakte Schiphol beter bereikbaar
De eerste havenmeester ergerde zich aan de slechte omstandigheden en begon de luchthaven te moderniseren. Drainage moest het terrein droger maken. In 1926 kwam Schiphol in handen van de gemeente Amsterdam, die met het oog op de Olympische Spelen van 1928 verder investeerde.
Er kwam een stationsgebouw, een verkeerstoren, een betonnen platform en een betere toegangsweg. Voor reizigers was dat een forse verbetering. Het primitieve vliegveld begon eindelijk op een echte burgerluchthaven te lijken.
De Tweede Wereldoorlog maakte later veel van dat werk ongedaan. Na 1945 begon de wederopbouw, terwijl de luchtvaart juist snel veranderde. Straalvliegtuigen waren groter en zwaarder en vroegen om meer ruimte. Het oude Schiphol kon die ontwikkeling niet eindeloos opvangen.
Een compleet nieuw Schiphol opende in 1967
De oplossing was een nieuwe luchthaven, ongeveer 2,5 kilometer ten westen van het oude terrein. In 1967 opende de koningin het nieuwe stationsgebouw. De centrale terminal lag tussen start- en landingsbanen in verschillende windrichtingen. Dat maakte het mogelijk om het vliegverkeer beter aan te passen aan de wind.
Ook de inrichting kreeg een herkenbaar eigen karakter. Daarna bleef Schiphol uitbreiden. In 1991 kwam er een nieuwe verkeerstoren, in 1997 maakte het oude stationsgebouw plaats voor Schiphol Plaza en in 2003 werd de vijfde baan aangelegd. Bij het honderdjarig bestaan in 2016 kreeg de luchthavenorganisatie het predicaat Koninklijk.
Voor Thailandreizigers werd Schiphol intussen een vertrouwd begin of einde van de reis. De afstand tussen Amsterdam en Bangkok is groot. Waar reizigers vroeger door modder liepen langs houten loodsen, begint de reis nu met roltrappen, paspoortcontrole en een gate.
Na 110 jaar blijft Schiphol verbouwen
Ook nu is de luchthaven niet af. In 2025 presenteerde Schiphol een nieuw Strategisch Plan en kondigde het investeringen van ongeveer 10 miljard euro aan. Tegelijk kwamen er een nieuw merk en een nieuw logo. De plannen richten zich onder meer op kwaliteit, arbeidsomstandigheden, dienstverlening, verduurzaming en minder geluid.
Voor reizigers naar Thailand is vooral de internationale functie herkenbaar. De rechtstreekse route tussen Amsterdam en Bangkok bestaat nog steeds en maakt duidelijk hoe ver de luchthaven sinds 1916 is gekomen. Het eerste terrein besloeg twaalf hectare. Tegenwoordig is Schiphol een groot internationaal knooppunt waar een reis naar Zuidoost-Azië heel gewoon begint.
Schiphol bestaat 110 jaar, maar klaar is de luchthaven nog steeds niet. De komende jaren staat opnieuw veel werk gepland, terwijl de discussie over kwaliteit, geluid en ruimte doorgaat. Voor de reiziger verandert vooral de omgeving. De bestemming Bangkok blijft vanaf Amsterdam rechtstreeks bereikbaar, met een heel andere vertrekhal dan in 1916.
Bronnen: Schiphol, EVA Air (schiphol.nl)
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Expats en pensionado19 september 2026Hoeveel spaargeld heb je werkelijk nodig voor een pensioen in Thailand?
Expats en pensionado19 september 2026Spreiding van pensioenrendement kan koopkracht pensionado’s in Thailand raken
Vliegtickets19 september 2026EVA Air overweegt grote vliegtuigorder voor vervanging van Boeing 777’s
Vliegtickets19 september 2026Vliegdeals Thailand 19 september: Amsterdam naar Bangkok met Oman Air voor €495