Je stapt in Bangkok in een tuktuk en denkt: dit is Thailand ten voeten uit. Toch klopt dat maar half. Het driewielertje waar je in zit, gaat terug op een Japans ontwerp uit de jaren vijftig. Thailand heeft het niet uitgevonden, maar wel omarmd, verbouwd en tot icoon gemaakt.
In dit verhaal volg je die reis. Van de getrapte samlor naar de knetterende Daihatsu Midget, en van de vervuilende tweetakt naar de stille elektrische tuktuk die nu steeds vaker door Bangkok glijdt. Onderweg botsen bronnen op elkaar over jaartallen en herkomst, dus reken niet op één strak en sluitend verhaal.
Een Japans bestelwagentje als stamvader
De directe voorouder van de tuktuk is de Daihatsu Midget, een van de allereerste voertuigen van de Japanse fabrikant Daihatsu. De eerste uitvoering, de DKA Midget, verscheen in augustus 1957. Drie wielen, één zitplaats, een cabine zonder deuren en een stuur dat meer op een motorfietsstuur leek. Onder de motorkap een luchtgekoelde tweetakt eencilinder van 250 cc, goed voor zo’n 8 pk. Bepaald geen krachtpatser, maar dat was ook niet het idee.
Daihatsu sleutelde er snel aan door. In 1959 kwam er een versie met deuren, een echt stuur en plek voor twee personen. De motor groeide later naar 305 cc en ongeveer 12 pk. Het wagentje belandde zelfs in de Verenigde Staten, waar het als Daihatsu Trimobile werd verkocht en rondreed op de fabrieksterreinen van Boeing en Lockheed. Spotgoedkoop, simpel te onderhouden en smal genoeg om door druk verkeer te wurmen: precies daarom werd de Midget in Thailand en buurlanden nagebouwd, vaak als bouwpakket.
De samlor: de Thaise voorganger op pedaalkracht
Voordat de motor zijn intrede deed, kende Thailand de samlor, letterlijk “drie wielen”. Dat was een fietstaxi waarbij de bestuurder achterop trapte tot het zweet hem uitbrak. Meerdere bronnen, waaronder de Tourism Authority of Thailand, dateren de eerste samlor rond 1933, met Nakhon Ratchasima (Korat) als geboorteplaats. Het idee sloeg aan, maar al snel werd de getrapte samlor om veiligheids- en verkeersredenen uit de hoofdstraten geweerd.
Toen de Japanse motordriewieler in de jaren zestig arriveerde, verdrong die geleidelijk de fietsende collega. Eén ding is belangrijk om te onthouden: in het Thais heet ook de gemotoriseerde versie nog altijd samlor, of samlor khruang, de gemotoriseerde driewieler. “Tuktuk” is eigenlijk de bijnaam die vooral buitenlanders bedachten, naar het ratelende geluid van die oude tweetaktmotor.
De evolutie in stappen
- Jaren dertig: de getrapte samlor verschijnt in Thailand, rond 1933 in Korat.
- 1957: Daihatsu introduceert de Midget in Japan.
- Eind jaren vijftig, begin jaren zestig: de Midget komt naar Thailand en wordt lokaal gebouwd. De motordriewieler vervangt de fietssamlor.
- Jaren zestig: de tuktuk wordt massaal volkstransport en krijgt zijn klanknabootsende naam.
- 1965: de overheid probeert de tuktuk uit te faseren wegens onveiligheid. Protesten van bestuurders houden het voertuig in leven.
- 1972: Daihatsu stopt in Japan met de Midget, na ruim 340.000 exemplaren. Thaise bouwers gaan zelfstandig verder.
- Jaren negentig: overstap van de vervuilende tweetakt naar lpg.
- Vanaf circa 2016 tot 2018: opkomst van de elektrische tuktuk, met MuvMi als bekendste app-dienst in Bangkok.
Van DKA tot elektrisch: de varianten op een rij
De technische lijn loopt van een eenvoudig karretje naar een rijdende app. Dit overzicht laat zien hoe het voertuig stap voor stap veranderde.
| Generatie of type | Periode | Kenmerken |
|---|---|---|
| DKA Midget | 1957 | 3 wielen, 1 zitplaats, stuurstang, 250 cc tweetakt, ca. 8 pk |
| MP-serie (o.a. MP4) | ca. 1959-1960 | Stuur, deuren, 2 zitplaatsen, 305 cc, ca. 12 pk |
| MP5 | jaren zestig | Facelift, automatische oliemenging tweetakt |
| Thaise nabouw (TukTuk Thailand Co., Chinnaraje) | tot heden | MP4/MP5 nog in productie in Bangkok en Chiang Mai |
| Isaan-samlor (“Skylab”) | vanaf 1978 | Lokaal gebouwd op motorbasis, soms 650 cc Daihatsu-motor |
| Elektrisch (o.a. MuvMi) | vanaf 2018 | Stil, emissievrij, app-gestuurd, tot 6 inzittenden |
Regionaal verschilt het beeld sterk. De beroemde kikkerkop-tuktuks (tuktuk hua kop) zie je vooral in Trang en Ayutthaya, soms nog als originele Daihatsu Midget uit de jaren zestig. In Isaan knetteren de zelfgebouwde Skylab-samlors over de dorpswegen. En in Bangkok rijdt de klassieke open tuktuk inmiddels naast zijn stille elektrische opvolger.
De stille revolutie in Bangkok
De jongste fase is de elektrische. MuvMi, opgericht in 2016 en gestart in 2018, liet in 2024 ruim 600 elektrische tuktuks rijden in twaalf wijken van Bangkok, gebouwd door Thai Rung Union Car. De voertuigen zijn stil, stoten niets uit en zijn bedoeld als aanvulling op de Skytrain en de metro. Je boekt en betaalt via een app, met een vaste prijs. Geen geknetter, geen uitlaatgassen en, misschien wel het fijnste, geen eindeloos afdingen meer.
Dat past in een bredere overgang die je al decennia ziet: van de vervuilende tweetakt, via lpg in de jaren negentig, naar elektrisch nu. In februari 2026 voegde MuvMi via dezelfde app zelfs een watertaxi toe op een kanaal in de stad. De klassieke tuktuk-belevenis bestaat dus nog, maar de stille, eerlijk geprijsde variant wint terrein.
Waar de verhalen botsen
Wie de geschiedenis induikt, merkt al snel dat niet alles vastligt. Over het exacte jaar waarin de Japanse driewieler naar Thailand kwam, lopen de bronnen flink uiteen. Je leest 1934, “de jaren dertig”, 1959 en 1960 door elkaar. Het meest verdedigbare onderscheid: de Daihatsu Midget kwam in 1957 in Japan en werd vanaf 1959 in Thailand gebouwd, terwijl bredere Japanse export van driewielers mogelijk al eerder begon. Eén hard jaartal voor “de tuktuk kwam naar Thailand” bestaat dus niet.
Er speelt nog iets. Sommige bronnen schrijven de Thaise motordriewieler niet toe aan de Daihatsu Midget, maar aan de Italiaanse Piaggio Ape uit 1947. Waarschijnlijk hebben beide invloed gehad, al is de Japanse lijn veruit het best gedocumenteerd. En dan is er het hardnekkige verhaal dat het Japanse postministerie ooit 20.000 tweedehands driewielers aan Thailand zou hebben geschonken. Mooi verhaal, maar met slechts één bron niet hard te maken.
Wat dit betekent als je in Thailand bent
Voor wie Thailand kent, zijn dit de bruikbare ankerpunten. De tuktuk is een levend stuk geschiedenis dat je nog gewoon kunt berijden. De mooiste originele exemplaren vind je in Trang en Ayutthaya. En de elektrische variant in Bangkok biedt een vaste prijs zonder gedoe. Ter indicatie: een korte rit van een paar kilometer kost al gauw rond de 50 baht (ongeveer 1,30 euro), al wisselt dat sterk per plaats en per onderhandeling. Houd er rekening mee dat aantallen lastig hard te maken zijn. Het meest genoemde cijfer, zo’n 20.000 geregistreerde tuktuks in heel Thailand en ongeveer 9000 in Bangkok, stamt uit 2017 en is intussen mogelijk verouderd.
Slot
De tuktuk is dus geen Thaise vinding, maar de lokaal verbouwde nazaat van een Japans bestelwagentje uit 1957. Thailand maakte er een icoon van, eerst op tweetakt, nu op stroom. De grote lijn staat vast, de precieze jaartallen niet. En juist die rommeligheid maakt het verhaal eerlijker dan een gladde mythe.
Bronnen: Southeast Asia Globe, The Nation Thailand, CleanTechnica, MuvMi, Tourism Authority of Thailand, Wikipedia
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond27 juni 2026Same same but different: hoe vier woorden van de Thaise markt een levensfilosofie werden
Achtergrond27 juni 2026Thaise weeshuizen zitten vol kinderen met ouders, vrijwilligerswerk houdt dat in stand
Geschiedenis27 juni 2026Thaise tuktuk dankt zijn bestaan aan Japanse driewieler en wordt nu elektrisch
Achtergrond27 juni 2026Waarom lange dagen door de bewaker, schoonmaker in Thailand vaak geen uitweg uit armoede zijn