Misschien heb je een Thaise partner met kinderen of kleinkinderen op school. Of je woont in Isaan en ziet de buurkinderen elke ochtend in hun uniform langslopen. Dan helpt het om te weten hoe het systeem in elkaar zit, wat het kost en waar de echte zwakke plekken zitten. Want op papier ziet het er keurig uit. De praktijk is rommeliger.
Zo ziet de ladder eruit
Het onderwijs is grotendeels een zaak van de staat. Het ministerie van Onderwijs stuurt het basis- en het middelbaar onderwijs aan, en sinds 2019 is er een apart ministerie voor de universiteiten. Het systeem is sterk gecentraliseerd, met een nationaal lesprogramma, en kent drie sporen naast elkaar: openbare scholen, private Thaise scholen en internationale scholen.
De opbouw lijkt op die in Nederland en België. Ongeveer drie jaar kleuterschool (anuban), zes jaar basisschool (Prathom 1 tot 6), drie jaar lager secundair (Matthayom 1 tot 3) en drie jaar hoger secundair (Matthayom 4 tot 6). Daarna volgt beroepsonderwijs of universiteit. De grondwet garandeert vijftien jaar gratis onderwijs, maar alleen de zes jaar lagere school en de drie jaar lager secundair zijn verplicht. Samen negen jaar.
Van kleuterschool tot de grote tweesprong
Het voorschoolse onderwijs werd in 2004 ingevoerd en in 2009 gratis gemaakt. Officieel is het niet verplicht, maar bijna elk kind gaat. Vanaf zijn zesde begint de leerplicht op de lagere school, met een vast pakket aan vakken: Thais, wiskunde, wetenschap, sociale studies en cultuur, gezondheid en sport, kunst, techniek en een vreemde taal, meestal Engels vanaf het eerste jaar.
Na de lagere school volgen drie verplichte jaren lager secundair. En dan komt de belangrijkste kruising in de hele schoolloopbaan. Na Matthayom 3 kiest een leerling tussen de academische route richting universiteit en de beroepsroute. Op dat punt haakt ook een flink deel af. Bijna alle kinderen maken de lagere school af, maar slechts ongeveer 85 procent rondt het lager secundair af en zo’n 75 procent stroomt door naar het hoger secundair. Die uitval is het grootst op het platteland en in armere gezinnen.
De academische route en de beroepsroute
Wie verder studeert in de academische richting, volgt drie jaar hoger secundair. Niet verplicht, wel gratis op de openbare school. Leerlingen kiezen een profiel, waarbij de combinatie wiskunde, wetenschap en Engels het populairst is, naast talen of sociale wetenschappen.
De beroepsroute heeft een hardnekkig imago van doodlopend spoor, maar dat klopt niet. Het eerste niveau heet Por Wor Chor (ปวช), duurt ongeveer drie jaar en staat gelijk aan Matthayom 6. Daarna kan een leerling doorstromen naar Por Wor Sor (ปวส), een hoger beroepsdiploma van zo’n twee jaar dat de deur naar een universitaire graad opent. Een vakman hoeft dus niet vroeg te kiezen tussen werk en verder studeren.
Zo kom je aan een Thaise universiteit
De toelating loopt sinds 2018 via een centraal systeem, TCAS, ontwikkeld door de raad van universiteitsrectoren. Vroeger moest je je bij elke universiteit apart aanmelden. Nu gaat alles via één platform, met vier rondes:
- Portfolio, op basis van schoolresultaten en prestaties buiten de les.
- Quota, voor leerlingen uit bepaalde regio’s of met een bijzonder talent.
- Admission, de hoofdronde op basis van nationale testscores, met maximaal tien keuzes.
- Direct admission, een laatste ronde waarin universiteiten openstaande plaatsen vullen.
De examens zijn de afgelopen jaren grondig op de schop gegaan. De oude examens GAT en PAT heten sinds 2023 TGAT en TPAT. TGAT meet Engelse communicatie, logisch denken en werkvaardigheden. TPAT toetst de geschiktheid voor specifieke vakgebieden, zoals geneeskunde, kunst of techniek. Daarnaast zijn er A-Level-vaktoetsen. Belangrijk om te weten: het oude O-NET is sinds 2022 niet meer verplicht en telt niet langer mee voor toelating. Wie zich baseert op verouderde informatie, bereidt een kind verkeerd voor.
Een grote verandering op komst
Voor wie nu een kind richting de universiteit begeleidt, is dit het actueelste nieuws. In april 2026 kondigden het Ministerie van Hoger Onderwijs en de raad van rectoren een flinke herziening aan voor de instroom van 2027, TCAS70 genoemd.
De kern is dat het goedkoper en eerlijker moet worden. Studenten kunnen straks tot zeven vakken gratis examen doen, en in de hoofdronde vervallen de aanmeldkosten voor maximaal zeven keuzes. Er komen strengere controles op de portfolio’s, en de examens verschuiven naar januari 2027, deels om verstoring door overstromingen te voorkomen. Voor ouders die de optelsom van examen, en aanmeldkosten kennen, is dat een merkbare opluchting.
Wat het kost
Openbaar basisonderwijs is in principe kosteloos qua lesgeld. De echte kosten zitten in de private en internationale sporen. Een overzicht:
| Onderwijsvorm | Kosten per jaar (indicatie) |
|---|---|
| Openbare basisschool en secundair | Gratis lesgeld, wel kosten voor uniform, materiaal en extra bijdragen |
| Internationale school | 200.000 tot 800.000 baht (ongeveer 5300 tot 21.000 euro), zonder inschrijfgeld, uniform en maaltijden |
| Universiteit, Thais-talige openbaar programma | Sterk wisselend, doorgaans flink goedkoper dan een internationaal programma |
| Universiteit, Engelstalig of internationaal programma | 60.000 tot 150.000 baht per semester (ongeveer 1580 tot 3950 euro) |
De universitaire bedragen slaan vooral op private en Engelstalige programma’s. Voor een gewone Thaistalige opleiding aan een openbare universiteit ligt het lesgeld in de praktijk een stuk lager, al kon ik daar geen hard standaardbedrag voor vinden. Behandel deze cijfers dus als richting, niet als prijslijst.
Ook de aanmelding kost geld. De eerste TCAS-ronde kost tussen 200 en 1000 baht (ongeveer 5 tot 26 euro). In de hoofdronde betaal je per keuze, waarbij vijf keuzes rond 350 baht (ongeveer 9 euro) en tien keuzes rond 600 baht (ongeveer 16 euro) kosten. Voor competitieve studies zoals geneeskunde of techniek lopen de kosten flink op.
Gratis betekent niet kosteloos
Hier zit een veelgemaakt misverstand. De wet zegt gratis, maar ouders betalen toch. Voor uniformen, boeken, materiaal, maaltijden, vervoer en allerlei kleine bijdragen. En dan is er nog de bijlescultuur, die in Thailand stevig is.
Ongeveer 290.000 leerlingen doen jaarlijks mee aan TCAS. Meer dan driekwart van de scholieren besteedt naar verluidt meer dan twintig uur per week aan de voorbereiding. Wie het zich kan veroorloven, zet vol in op extra lessen. Daarmee wordt zichtbaar wat de cijfers al laten zien: geld bepaalt veel.
De echte zwakte zit in de kwaliteit
Het probleem in Thailand is niet de toegang, maar wat een kind op school leert. In PISA 2022 scoorden Thaise vijftienjarigen 394 voor wiskunde, 379 voor lezen en 409 voor wetenschap. Het gemiddelde van de OESO-landen lag op respectievelijk 472, 476 en 485. Slechts ongeveer een op de drie leerlingen haalt het basisniveau voor wiskunde. Volgens UNICEF verdiept het onderwijs de ongelijkheid eerder dan dat het die wegwerkt.
Die kloof is concreet. Tussen stad en platteland, tussen grote en kleine scholen, en tussen Thaistalige en niet-Thaistalige kinderen. Waar een kind geboren wordt, weegt zwaar mee. Een rol speelt het lerarentekort, dat vooral op het platteland nijpt en leidt tot overvolle klassen en weinig aandacht per leerling. Het niveau van het Engels ligt op dorpsscholen doorgaans lager dan in de stad. Voor ouders die het beste voor hun kind willen, is dat een frustrerende waarheid.
Praktische tips voor wie kiest
Heb je een kind dat maar tijdelijk in Thailand zit, dan sluit een internationale school met een herkenbaar curriculum, Brits, Amerikaans of IB, het beste aan op een latere terugkeer of een buitenlandse universiteit. Begeleid je juist een Thais kind richting een Thaise universiteit, leer dan vroeg het TCAS-tijdpad kennen en kijk welke ronde het beste past. De portfolioronde vraagt geen examenscores en beloont prestaties en activiteiten, terwijl de hoofdronde draait om TGAT, TPAT en A-Level.
Check altijd per faculteit welke examens en minimumeisen gelden, want die verschillen sterk. En houd de hervorming TCAS70 in de gaten, die de instroom van 2027 goedkoper maakt. Eén kanttekening nog: de schoolkalender verschilt per schooltype. Openbare scholen draaien grofweg van mei tot maart, internationale scholen meestal van augustus tot juni.
Slot
Het Thaise onderwijs zit goed in elkaar op papier en staat voor bijna iedereen open. De echte vraag is niet of een kind naar school kan, maar wat het daar leert. Voor jou als ouder of grootouder telt vooral de keuze tussen kosten en aansluiting op de toekomst van het kind.
Bronnen: UNICEF Thailand, HoneyKidsAsia, The Nation, Education in Thailand (Wikipedia)
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond18 juni 2026Chang verhoogde de bierprijzen in Thailand, Boon Rawd houdt Singha en Leo gelijk
Achtergrond18 juni 2026Thaise justitie laat verdachten lang vastzitten en weigert buitenlanders meestal borgtocht
Achtergrond18 juni 2026Delftse ingenieur Homan van der Heide ontwierp waterplan voor Bangkok dat Siam afwees
Hotels18 juni 2026Google laat reizigers naar Thailand naast vliegtickets nu ook hotelprijzen gratis volgen