Emigreren naar Thailand voelt als een schone lei. Je schrijft je uit, pakt je koffers en begint opnieuw onder de Thaise zon. Toch laat Nederland je niet zomaar los. Voor de erf- en schenkbelasting gelden eigen regels, en die reiken verder dan je zou denken.
De woonplaatsfictie is zo’n regel waar veel mensen pas te laat van horen. Hij raakt niet je pensioen, maar wel wat je nalaat of weggeeft aan je kinderen of je Thaise partner. In dit artikel lees je hoe het werkt, wat het kost en waar het misgaat, zodat jij je nabestaanden geen vervelende verrassing nalaat.
Wat de woonplaatsfictie precies is
Een fictie is een aanname die de wet je oplegt, ook al klopt die feitelijk niet. Je bent verhuisd naar Thailand, je staat uitgeschreven, je woont er echt. Toch zegt de Successiewet dat je voor de erf- en schenkbelasting nog tien jaar lang inwoner van Nederland blijft, puur omdat je de Nederlandse nationaliteit hebt.
De wetgever bedacht deze regel om belastingvlucht te voorkomen. Zonder die fictie zou je vlak voor je dood kunnen emigreren naar een land zonder erfbelasting, en zo de Nederlandse heffing keurig ontlopen. De fictie sluit dat gat. Wie binnen tien jaar na vertrek overlijdt of een schenking doet, wordt geacht op dat moment gewoon in Nederland te wonen.
Voor wie de regel geldt
De fictie grijpt alleen aan als je de Nederlandse nationaliteit hebt, zowel op het moment van emigratie als op het moment van overlijden of schenken. Verder gaat het uitsluitend om erfbelasting en schenkbelasting, niet om de inkomstenbelasting. En het belastbare feit moet binnen tien jaar na je vertrek vallen.
Voor wie geen Nederlands paspoort heeft, geldt een veel kortere regel, en alleen voor schenkingen. Heb je niet de Nederlandse nationaliteit, dan kan Nederland enkel belasting heffen over schenkingen die je doet binnen een jaar na je vertrek. Bij overlijden heft Nederland vanaf het moment van emigratie geen erfbelasting meer. Een Belg die vanuit Nederland naar Thailand verhuist, valt dus niet onder de tienjaarsregel voor de erfbelasting.
Hoe het stap voor stap werkt
In de praktijk verloopt het zo:
- Je schrijft je uit bij de gemeente en vertrekt naar Thailand. Vanaf dat moment begint de klok van tien jaar te lopen.
- Je behoudt je Nederlandse paspoort, zoals vrijwel iedereen doet.
- Binnen die tien jaar overlijd je, of je doet een schenking aan je kinderen of je Thaise partner.
- De Belastingdienst behandelt dat moment alsof je nog in Nederland woonde.
- Nederland heft erf- of schenkbelasting over je volledige wereldwijde vermogen, dus ook over je huis in Thailand, je Thaise bankrekening en je beleggingen elders.
- Heb je in Thailand of een ander land al belasting betaald over hetzelfde vermogen, dan mag je dat in mindering brengen. Dubbel betalen doe je nooit, maar per saldo betaal je wel altijd het hoogste tarief van de twee landen.
- Verhuis je binnen die tien jaar terug naar Nederland, dan begint de teller bij een volgend vertrek gewoon weer opnieuw.
Wat het kost aan de Nederlandse kant
Wat de heffing je kost, hangt af van wie er erft en hoeveel. De Nederlandse tarieven en vrijstellingen voor 2026 zien er als volgt uit.
| Verkrijger | Vrijstelling 2026 | Tarief 1e schijf (tot €158.669) | Tarief daarboven |
|---|---|---|---|
| Partner (gehuwd of geregistreerd) | € 828.035 | 10% | 20% |
| Kind | € 26.230 | 10% | 20% |
| Kleinkind | € 26.230 | 18% | 36% |
| Overige (broer, vriend, niet-geregistreerde partner) | € 2.769 | 30% | 40% |
Let goed op het verschil tussen de groepen. Waar een kind 10% betaalt over de eerste schijf, betaalt een vriend 30% over precies hetzelfde bedrag. Dat is voor lezers in Thailand extra pijnlijk: een Thaise partner met wie je niet getrouwd of geregistreerd bent, valt in de duurste categorie en krijgt slechts een vrijstelling van enkele duizenden euro’s.
Wat Thailand zelf heft
Aan de Thaise kant ziet het beeld er heel anders uit. Sinds 2016 kent Thailand een erfbelasting, maar die geldt pas boven 100 miljoen baht per erflater, omgerekend ruwweg 2,6 miljoen euro, afhankelijk van de koers. Het tarief is 5% voor ouders en nakomelingen en 10% voor andere erfgenamen. Wat een echtgenoot erft, is volledig vrijgesteld.
Bovendien geldt de Thaise heffing alleen voor bezit in Thailand, zoals vastgoed, bankrekeningen en aandelen daar. Vermogen dat je volledig buiten Thailand aanhoudt, valt erbuiten. Voor vrijwel iedere lezer betekent dit dat de Thaise drempel onhaalbaar hoog is en dat Thailand niets heft. De Nederlandse woonplaatsfictie is daarmee de echte rem. Je betaalt in de praktijk de Nederlandse rekening.
Geen verdrag tegen dubbele erfbelasting
Hier zit een vervelende kink. Nederland heeft met een handvol landen een verdrag tegen dubbele erfbelasting gesloten, namelijk met Oostenrijk, Finland, Israël, Zweden, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Thailand staat daar niet bij.
Er bestaat wel een verdrag tussen Nederland en Thailand, maar dat gaat over belastingen naar inkomen en vermogen, niet over erfbelasting. Bij overlijden val je dus terug op het eenzijdige Besluit voorkoming dubbele belasting 2001. Dat zorgt ervoor dat je in Thailand betaalde belasting mag verrekenen, maar het verandert niets aan het uitgangspunt dat Nederland tien jaar lang mag heffen.
Risico’s en valkuilen
Reken er niet op dat de regel binnenkort sneuvelt. Sommige mensen denken dat de tienjaarsregel binnen Europa onhoudbaar is, maar het Hof van Justitie oordeelde in de zaak Van Hilten-van der Heijden dat Nederland binnen tien jaar na emigratie gewoon erfbelasting mag heffen bij het overlijden van een eigen onderdaan. De regel staat dus stevig overeind.
De fictie eindigt alleen als je je Nederlandse nationaliteit opgeeft voor het overlijden of de schenking. Juridisch klopt dat, maar het is een zware stap met grote gevolgen voor je verblijfsstatus, je rechten en je mogelijkheid om ooit terug te keren. Adviseurs noemen het als optie, zelden als aanrader. En denk niet dat snel schenken vlak voor je vertrek helpt: ook schenkingen binnen die tien jaar vallen onder de fictie.
Veelgemaakte fouten
Drie misverstanden komen telkens terug:
- Inkomstenbelasting en erfbelasting verwarren. Iemand leest dat hij na emigratie “nog tien jaar Nederlands belastingplichtig blijft” en denkt dat zijn AOW en pensioen tien jaar in Nederland belast blijven. Dat klopt niet. De woonplaatsfictie raakt alleen erf- en schenkbelasting. Hoe je pensioen wordt belast, regelt het belastingverdrag met Thailand, met eigen regels per soort uitkering.
- Denken dat uitschrijven genoeg is. Stel, een man van 64 verhuist naar Pattaya, schrijft zich netjes uit en gaat ervan uit dat de fiscus zijn erfenis met rust laat. Overlijdt hij op zijn 70e, dan heft Nederland alsnog erfbelasting over alles, ook over zijn Thaise condo en zijn spaargeld.
- De Thaise partner vergeten in de planning. Een man laat alles na aan zijn Thaise vriendin met wie hij niet getrouwd is. Zij valt in de hoogste tariefgroep met de laagste vrijstelling en betaalt 30 tot 40% Nederlandse erfbelasting. Een huwelijk of geregistreerd partnerschap verandert dat beeld volledig.
Praktische tips
Wat kun je concreet doen?
- Reken eerst uit wanneer je tien jaar buiten Nederland bent. Tot dat moment is je hele nalatenschap Nederlands belast, waar je ook woont en waar je bezit ook ligt.
- Stem je testament en je relatievorm af op je situatie. Wie volgens de Nederlandse wet je partner is, en of je getrouwd of geregistreerd bent, bepaalt direct je vrijstelling en je tarief.
- Houd rekening met verschillende termijnen. In Nederland moet de aangifte erfbelasting binnen acht maanden na overlijden binnen zijn, in Thailand binnen 150 dagen na ontvangst van de erfenis.
- Schakel een fiscalist in die zowel het Nederlandse erfrecht als de internationale kant kent, zeker als je vermogen serieus is of als je een Thaise partner of kinderen hebt. Precies in die wisselwerking tussen twee landen gaat het mis.
- Verwacht niet dat terugkeer naar Nederland je opgebouwde jaren behoudt. Elke terugkeer zet de tien jaar bij een volgend vertrek weer op nul.
Conclusie
Wie als Nederlander naar Thailand emigreert, blijft tien jaar lang in de greep van de Nederlandse erf- en schenkbelasting, ongeacht waar hij woont of waar zijn bezit ligt. Thailand heft zelf vrijwel nooit iets. Plan je nalatenschap dus rond die tien jaar, en rond de positie van je partner.
Bronnen: Successiewet 1956, Belastingdienst, Hof van Justitie van de Europese Unie (arrest Van Hilten-van der Heijden), ABN AMRO Financial Focus, RSM Nederland, Fiscount, PwC Tax Summaries Thailand, Thailand Law Online
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond4 juni 2026Thailand discrimineert langs regio, huidskleur en burgerschap ook tegen farang
Belasting Nederland4 juni 2026Woonplaatsfictie: de Nederlandse fiscus reist tien jaar met je mee naar Thailand
Nieuws uit Nederland en Belgie4 juni 2026Politie linkt doodgestoken Brit aan dubbele moord op Pieter Hoovers en zijn Thaise vrouw Tae
Hotels4 juni 2026Tien betaalbare hotels op loopafstand van de Belgische ambassade in Bangkok