De Sociale Verzekeringsbank (SVB) roept de politiek op om de AOW radicaal te vereenvoudigen en de hoogte ervan los te koppelen van de manier waarop mensen samenwonen. Dat raakt direct de ruim 330.000 Nederlanders die hun AOW in het buitenland ontvangen, onder wie veel gepensioneerden in Thailand. Vooral de partnerregels zorgen nu voor onbegrip, korting en frustratie.
Woon je in Thailand en ontvang je AOW? Dan gaat deze brief over jou. De SVB keert de AOW namelijk in alle landen ter wereld uit, dus ook in Thailand. En juist voor wie in het buitenland woont, vaak samen met een partner, pakken de huidige regels onnodig ingewikkeld uit.
In haar zesde knelpuntenbrief, verschenen in juni 2026, vraagt de SVB de politiek om door te pakken op vereenvoudiging. De kern zit in de zogeheten leefvormensystematiek. Die bepaalt hoeveel AOW je krijgt op basis van je woon- en leefsituatie. Inmiddels kent dit systeem 21 verschillende leefvormen. Dat klinkt grondig, maar in de praktijk snapt bijna niemand er nog iets van, burgers niet en de medewerkers van de SVB net zomin.
Eenentwintig leefvormen en controle achter de voordeur
Het systeem is zo fijnmazig geworden dat het volgens de SVB geen zekerheid meer biedt. Of je nu alleen woont, samenwoont, mantelzorg verleent of tijdelijk een kind in huis hebt, telkens verandert het bedrag. Voor wie in Thailand met een partner samenleeft, betekent dit vaak een lagere uitkering dan voor een alleenstaande.
Nog vervelender is hoe de SVB die leefsituatie controleert. Om vast te stellen of je echt samenwoont, moet de dienst soms letterlijk achter de voordeur kijken. De SVB noemt dat zelf een grote belasting, voor de burger en voor de eigen organisatie. De regels weerhouden ouderen er bovendien van om samen te gaan wonen of mantelzorg te verlenen, terwijl de woningmarkt en de zorg juist gebaat zijn bij het tegenovergestelde.
Een objectief partnerbegrip als eerste stap
Als oplossing pleit de SVB voor de invoering van een objectief partnerbegrip. In plaats van per geval te beoordelen hoe mensen precies samenleven, zou er een heldere maatstaf komen op basis van objectieve criteria. De SVB wil dezelfde definitie ook gebruiken voor de Aanvullende Inkomensondersteuning voor Ouderen (AIO). Volgens de dienst is er breed draagvlak voor deze stap en zou invoering al in 2028 haalbaar zijn.
De voordelen die de SVB op een rij zet:
- Meer zekerheid en duidelijkheid: een geharmoniseerd partnerbegrip met een begrijpelijke uitkomst op basis van objectieve criteria.
- Minder gedetailleerde informatie nodig van burgers, gegevens die in internationale overheidsbronnen vaak niet eens beschikbaar zijn.
- Geen controle meer achter de voordeur.
- Belemmeringen om samen te wonen of mantelzorg te verlenen verdwijnen.
- Een positief effect op de woningmarkt, met naar schatting 1500 tot 2600 vrijkomende woningen per jaar.
- Een besparing op de uitvoeringskosten van de SVB.
“Ik verleen mantelzorg, maar word gestraft”
Hoe wringt het huidige systeem in de praktijk? Twee verhalen uit de brief maken dat pijnlijk duidelijk.
“Voor het verlenen van mantelzorg ben ik bij mijn zus ingetrokken. De SVB vindt dat we samenwonen en nu worden we gekort op onze AOW. Onbegrijpelijk. Wat ik doe, draagt juist bij aan de maatschappij. Ik verleen mantelzorg, laat een woning achter, maar word daarvoor gestraft met een korting op mijn AOW.”
“We zijn al bijna veertig jaar samen, maar nooit getrouwd geweest. Onze zoon van 35 woont sinds zijn scheiding weer bij ons. Dat was voor de SVB aanleiding om ons huishouden te onderzoeken. We kregen een brief dat we in aanmerking komen voor 70% AOW, omdat er sprake was van een meerpersoonshuishouden. Ik begreep er niets van. Die 70% blijkt te kloppen. Maar als onze zoon weer op zichzelf gaat wonen, wordt onze AOW weer aangepast naar 50%. Onbegrijpelijk!”
Beide verhalen zijn geen uitzondering. Ze laten zien hoe regels die ooit logisch leken, mensen nu raken op een manier die niemand bedoeld heeft.
Het aantal AOW’ers in het buitenland groeit
De urgentie wordt groter, want de groep groeit. Op dit moment ontvangen ruim 330.000 Nederlanders hun AOW buiten de landsgrenzen. Naar verwachting loopt dat aantal richting 2050 op tot bijna 500.000. Ook het totale aantal AOW-gerechtigden stijgt fors, van 3,7 miljoen nu naar zo’n 4,65 miljoen rond 2045.
Om de schaal te schetsen: in 2025 keerde de SVB aan 5,8 miljoen mensen uit, samen goed voor 66 miljard euro. De AOW is daarbij veruit de grootste regeling, met 64 procent van alle gebruikers. Daarna volgen de kinderbijslag (AKW) met 33 procent, de AIO met 2 procent en het pgb en overige regelingen met elk 1 procent. De AOW betaalt de SVB in alle landen ter wereld uit, de kinderbijslag in zo’n 60 procent van de landen en de nabestaandenuitkering Anw in ongeveer 40 procent.
Ook gezinnen lopen vast in ingewikkelde regels
Naast de AOW vraagt de SVB aandacht voor gezinnen. De dienst wil toe naar één integrale kindregeling binnen één wettelijk kader, zodat ouders op één plek terechtkunnen en niet langer voor verrassingen komen te staan, zoals onverwachte terugvorderingen. Vooral voor gezinnen met een grensoverschrijdend leven is de huidige wirwar aan regels een bron van onzekerheid.
Hoe ver dat kan gaan, toont het voorbeeld van een gezin waarvan de ene ouder afwisselend in twee landen werkt en de andere voor de kinderen zorgt. Door de Europese regels moeten verschillende instanties telkens opnieuw beoordelen waar recht op gezinsbijslag bestaat. In één jaar kan zo’n gezin tot wel achttien beschikkingen ontvangen. Onoverzichtelijk, onzeker en met een constante angst voor terugvorderingen.
Een simpelere regel voor gescheiden ouders
Concreter en sneller haalbaar is een aanpassing voor gescheiden ouders. Nu betaalt de SVB bij co-ouderschap de kinderbijslag gelijk verdeeld uit aan beide ouders, terwijl bij de berekening van de kinderalimentatie wordt aangenomen dat het hele bedrag naar één ouder gaat. Dat leidt tot onduidelijkheid en soms tot ruzie. De SVB wil de kinderbijslag daarom voortaan uitbetalen aan de ouder op wiens adres het kind in de Basisregistratie Personen (BRP) staat ingeschreven.
Huidige situatie:
- Signalen van medewerkers, ouders en advocaten dat de regels niet werken.
- De uitbetaling aan co-ouders sluit niet aan op de berekening van de kinderalimentatie.
- Conflicten, foutgevoelige en arbeidsintensieve processen.
Nieuwe situatie:
- Eén duidelijke regel voor uitbetaling aan gescheiden ouders.
- Uitbetaling op basis van het BRP-adres.
- Eenvoudigere processen voor ouders en de SVB.
- Minder vragen van ouders.
- Ouders kunnen onderling meer zelf regelen.
Tot slot
Voor Nederlanders die hun oude dag in Thailand doorbrengen, is dit meer dan beleidstaal. Een eenvoudiger AOW die niet straft op samenwonen of mantelzorg zou rust geven aan duizenden gepensioneerden. De SVB hoopt op invoering in 2028. Of de politiek doorpakt, moet de komende jaren blijken.
Bron: Sociale Verzekeringsbank (Knelpuntenbrief VI, 2026) – https://open.overheid.nl/details/7aaf296e-d53f-4c77-9870-27e63fb66f78
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond19 juni 2026In Thailand bepaalt leeftijd wie jouw phi is en wie jouw nong
AOW19 juni 2026SVB pleit voor eenvoudigere AOW en wil partnercontrole achter de voordeur stoppen
Vliegtickets19 juni 2026Emirates wint APEX-prijs voor beste luchtvaartmaatschappij in Midden-Oosten
Achtergrond18 juni 2026Chang verhoogde de bierprijzen in Thailand, Boon Rawd houdt Singha en Leo gelijk