Je hebt ze vast zien hangen. Aan de achteruitkijkspiegel van de taxi, om de nek van je Thaise partner, of uitgestald op een markt in Bangkok. Kleine boeddhabeeldjes en medaillons, gewijd door monniken, gedragen voor bescherming en geluk. Voor veel Thai zijn ze deel van het dagelijks leven, een houvast in onzekere tijden.

Maar achter die schijfjes schuilt een markt van miljarden. Een eeuwenoud geloofsobject is veranderd in handelswaar, met veilingen, vakbladen en speculanten die op winst azen. En precies daar, waar geloof overgaat in handel, wordt het verhaal ongemakkelijk. Want wie verdient er aan, en wie betaalt de prijs?

Een markt van miljarden

De cijfers verschillen sterk, afhankelijk van wat je meetelt. Het Kasikorn Research Centre schatte de binnenlandse markt in 2019 op 17 tot 23 miljard baht, omgerekend ruwweg 450 tot 600 miljoen euro, en dan nog zonder buitenlandse toeristen en export. Tel die wel mee, dan komen onderzoekers en pers uit op meer dan 40 miljard baht, zo’n 1,25 miljard dollar, verhandeld via naar schatting tienduizend kraampjes, winkels, beurzen, tijdschriften, websites en zelfs een hele verdieping van Pantip Plaza in Bangkok. Een veelgenoemde peiling stelt dat zeven op de tien Thai een amulet dragen, al berust dat op één meting.

Wie verdient eraan? De keten loopt van tempels en monniken via gespecialiseerde handelaren tot taxateurs, certificeerders en uitgevers van echtheidsgidsen. Opvallend is de taalkundige truc waarmee de handel zichzelf een vroom laagje geeft. Officieel koop je geen amulet, je huurt een Boeddhabeeld of betaalt een vereringsbijdrage. Zo blijft de schijn overeind dat geld en heiligheid gescheiden zijn, terwijl er gewoon gehandeld wordt.

Zo werkt de handel

De mechaniek achter een succesvol amulet laat zich vrij precies ontleden:

  • Een gewijde bron. Hoe heiliger en zeldzamer de maker, hoe hoger de waarde. Amuletten van legendarische monniken als Somdej Toh uit de negentiende eeuw of van vereerde bosmonnik gelden als de top. De vijf hoogst aangeschreven typen heten samen de Benjapakee en worden op meer dan 10 miljoen baht gewaardeerd.
  • Beperkte oplage. Een tempel slaat een serie in een vast aantal exemplaren, vaak genummerd en met certificaat. Schaarste is het hele verdienmodel.
  • Zegeningsceremonie. Monniken laden de amulet tijdens een ritueel met kracht. Dat moment levert het verhaal dat de prijs rechtvaardigt.
  • Beroemdheden als reclame. Dit is de moderne motor. Toen acteur Jackie Chan een amulet droeg tijdens stunts, en actrice Cecilia Cheung er voor 150.000 Hongkongse dollar kocht, ontstond een Chinese vraag die de markt opstuwde.
  • Doorverkoop en speculatie. Verzamelaars kopen niet om te dragen, maar om te bezitten, in de hoop dat de waarde stijgt. Een eerste-oplage Phra Somdej uit Wat Rakhang wisselde in 2020 naar verluidt voor 20 miljoen baht van eigenaar.
  • Authenticatie als eigen bedrijfstak. Omdat vervalsingen overal zijn, ontstond een industrie van taxateurs, loepen, speciale lampen en gedrukte gidsen. Dat die nodig is, zegt genoeg over de betrouwbaarheid van de markt.

Wat kost een amulet?

De prijzen lopen van een paar baht tot het bedrag van een villa. Dit is de orde van grootte:

CategoriePrijsindicatie (baht)Omgerekend (euro, ruw)
Massa-amulet, marktkraam5 tot enkele honderden bahttot ongeveer 15 euro
Populaire moderne serieenkele honderden tot 1.000 baht10 tot 25 euro
Zeldzaam type, verzamelaarmiljoenen bahttienduizenden euro’s
Topstukken (Benjapakee, Phra Somdej)10 tot 50 miljoen baht260.000 tot 1,3 miljoen euro
Recordprijs (toegeschreven)ongeveer 100 miljoen bahtongeveer 2,6 miljoen euro

Jatukham Rammathep, de zeepbel die uiteenspatte

Dat record verwijst naar het verhaal dat wijlen miljardair Vichai Srivaddhanaprabha, eigenaar van voetbalclub Leicester City, 100 miljoen baht voor een Phra Somdej zou hebben betaald. Het komt van handelaren zelf en is niet onafhankelijk bevestigd. Behandel het dus als marktlegende die de hype mooi voedt.

Geen voorbeeld toont de uitwassen zo scherp als de Jatukham Rammathep. Dat amulet werd in 1987 gemaakt door politieman Khun Phantharak Rajjadej, oorspronkelijk voor minder dan vijftig baht. Na zijn dood in 2006 en zijn crematie in 2007 brak een nationale rage uit. De prijs van de eerste oplage schoot omhoog naar miljoenen, in sommige verhalen tot 40 miljoen baht. Honderden modellen overspoelden de markt en het Thaise Fiscal Policy Office schatte de totale omloop op 22 miljard baht, goed voor 0,1 tot 0,2 procent van het bbp in een mager economisch jaar.

De keerzijde was lelijk. In de koopjesjacht raakte een vrouw onder de voet gelopen en overleed, en tientallen mensen raakten gewond toen een menigte van meer dan tienduizend op kortingsbonnen afstormde. Eind 2007 klapte de zeepbel. De populariteit verdampte en de markt bleef achter met stapels amuletten die voor een schijntje van de hand gingen. Wie op het hoogtepunt kocht, hield waardeloze schijfjes over. Een religieus object was een speculatief beleggingsproduct geworden, met alle ellende van een financiële bubbel.

De grimmige rand: Kuman Thong en Luk Thep

Naast de boeddha-amuletten bestaat een duisterdere laag. De Kuman Thong, het gouden jongetje, is een geestkind dat geluk en rijkdom zou brengen. In de authentieke, eeuwenoude vorm werd het gemaakt van een gedroogde, met bladgoud bedekte foetus. Het mainstream-boeddhisme wijst die necromantie nadrukkelijk af, en de meeste exemplaren zijn tegenwoordig onschuldige houten of plastic beeldjes. Toch duikt de echte variant op. In 2012 werd een Britse man in een hotelkamer in Bangkok aangehouden met zes geroosterde, vergulde foetussen, bedoeld voor verkoop in Taiwan voor zo’n 6300 dollar per stuk. In 1995 werd een novice uit de Sangha gezet omdat hij een dode baby roosterde en de vetdruppels als lustmiddel verkocht. Foetussen uit illegale abortusklinieken zijn meermaals opgedoken voor rituele handel. Het gebruik van menselijke resten is verboden, maar invallen en arrestaties keren met enige regelmaat terug.

Vrolijker, maar net zo goed commercie, was de Luk Thep, het engelkind. Begin 2016 werd deze levensechte babypop, zogenaamd bezield met een kindergeest, een rage. Eigenaren voedden en kleedden hun pop, en luchtvaartmaatschappij Thai Smile liet passagiers er een stoel en maaltijd voor kopen. De Thaise geestelijke gezondheidsdienst uitte openlijk zijn zorg. En al snel werd de pop misbruikt voor smokkel: op de luchthaven van Chiang Mai vond de politie bijna 200 yaba-pillen verstopt in de borst van zo’n pop. Het patroon herhaalt zich telkens. Zodra een geloofsobject geld oplevert, schiet de handel eromheen.

De tempels zelf onder vuur

Een eerlijk verhaal kan niet om de actualiteit heen. De instituten die amuletten zegenen, verkeren zelf in een diepe vertrouwenscrisis. Sinds begin 2025 rolt een reeks schandalen door de Thaise Sangha. De abt van Wat Rai Khing in Nakhon Pathom werd in mei gearresteerd wegens verduistering van naar verluidt meer dan 300 miljoen baht aan tempelgeld, met geldsporen naar een illegaal goknetwerk. In het zogenoemde Golf-schandaal werd in juli een vrouw, bekend als Sika Golf, opgepakt, omdat ze tientallen hooggeplaatste monniken zou hebben verleid en daarna gechanteerd. Meerdere abten werden uit hun ambt gezet en de politie kondigde achtergrondcontroles aan op zo’n 300.000 monniken.

De achtergrond is structureel. Tempels zouden samen jaarlijks ongeveer 2,8 miljard dollar ontvangen, terwijl er nauwelijks financieel toezicht is. Per oktober komt er daarom een limiet op contant tempelvermogen van 100.000 baht en een plicht tot maandelijkse rapportage. Voor jou is de conclusie nuchter en een tikje wrang: het geld dat door donaties en amulettenhandel stroomt, belandt lang niet altijd op een spirituele bestemming. Een Thaise motortaxichauffeur verwoordde het kort. Hij zei dat hij voortaan liever aan een ziekenhuis geeft dan aan een tempel.

Wat betekent dit als je zelf een amulet koopt

Het hangt er maar net van af waarom je koopt:

  • Draag je een amulet uit geloof of als aandenken aan je tijd in Thailand, dan is een paar honderd baht het verhaal niet waard om je zorgen over te maken. Geniet ervan.
  • Wil je investeren in een waardevol stuk, ga er dan van uit dat je een onbetrouwbare markt betreedt. Zonder onafhankelijke taxatie en certificaat betaal je vrijwel zeker te veel. En koop nooit iets waarvan de herkomst, denk aan Kuman Thong, duister of ronduit illegaal kan zijn.

Een amulet kan troost geven, en dat valt niemand te ontzeggen. Maar zodra er geld in het spel komt, betreed je een markt vol vervalsingen, opgeklopte schaarste en wisselende waarde. Koop daarom uit het hart, niet uit hoop op winst, en blijf weg van alles waarvan de herkomst duister is.

Bronnen: Bangkok Post, The Nation, South China Morning Post, TIME, VOA, CNN, CBS News, The Diplomat, Atlas Obscura, Vice, Chiang Rai Times, Kasikorn Research Centre, Wikipedia

Over deze blogger

Redactie
Redactie
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.

Laat een reactie achter