Kabinet stelt vereenvoudiging van 21 AOW-leefvormen voorlopig uit
Het kabinet voert het eenvoudigere partnerbegrip voor de AOW voorlopig niet in. Er is geen geld gereserveerd voor de hogere AOW-uitgaven die de wijziging zou veroorzaken. Daardoor blijven de huidige 21 leefvormen bestaan. Ook voor Nederlanders met AOW in Thailand blijft de woon- en leefsituatie dus bepalend voor de hoogte van de uitkering.
De regels rond samenwonen in de AOW zijn al jaren een bron van discussie. Alleenstaanden krijgen een hogere AOW dan gehuwden of samenwonenden, omdat zij hun huishouden alleen moeten betalen. De moeilijkheid begint bij de vraag wanneer iemand voor de AOW werkelijk alleenstaand of samenwonend is. Door allerlei uitzonderingen zijn er inmiddels 21 leefvormen ontstaan.
Dat kan merkwaardige uitkomsten geven. Mantelzorg, apart wonen van een echtgenoot of met meerdere familieleden onder één dak leven kan gevolgen hebben voor de uitkering. Voor AOW’ers in Thailand speelt daar nog iets bij: veranderingen in de woon- of leefsituatie moeten zij zelf aan de SVB doorgeven.
Van eenvoudige AOW naar 21 leefvormen
De AOW kent in de basis een gehuwdenpensioen en een ongehuwdenpensioen. Toch is de praktijk veel minder overzichtelijk. De regels moeten rekening houden met huwelijk, samenwonen, duurzaam gescheiden leven, mantelzorg, kostgangers en verschillende huishoudsamenstellingen.
De uitkomsten kunnen moeilijk te voorspellen zijn. Een AOW’er kan bijvoorbeeld worden geraakt doordat hij bij een mantelzorger inwoont, terwijl drie volwassen broers die samen een woning delen ieder als alleenstaande kunnen worden behandeld. In een andere zaak kreeg een gehuwde vrouw het lagere bedrag, terwijl haar echtgenoot ongeveer 2.000 kilometer verderop in Spanje woonde. Zulke verschillen maken duidelijk waarom de regels al jaren ter discussie staan.
De uitvoerder van de AOW noemt de huidige systematiek onhoudbaar. De 21 leefvormen bieden burgers volgens de SVB te weinig zekerheid en maken de uitvoering ingewikkeld. De regels kunnen mensen bovendien terughoudend maken om te gaan samenwonen of mantelzorg te verlenen.
Objectief partnerbegrip moest het eenvoudiger maken
Als oplossing is een objectief partnerbegrip uitgewerkt. Daarbij zou minder worden gekeken naar allerlei details van het dagelijkse huishouden en meer naar vaste, controleerbare criteria.
De term klinkt alsof hij rechtstreeks uit een beleidsnota is weggelopen. Het idee erachter is eenvoudiger: vooraf moet duidelijker zijn of je voor de AOW wel of geen partner hebt. De SVB zou daardoor minder diep hoeven te onderzoeken hoe mensen precies samenleven.
De Tweede Kamer vroeg het kabinet in maart 2026 om de 21 leefvormvarianten te harmoniseren en voor Prinsjesdag met een voorstel te komen. De motie kreeg 118 stemmen voor en werd aangenomen.
Kabinet vindt geen dekking voor hogere kosten
Het beleidsvoorstel is inmiddels vergaand uitgewerkt, maar wordt voorlopig niet ingevoerd. In de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 2027 staat dat een objectief partnerbegrip tot hogere AOW-uitgaven leidt. Voor die extra uitgaven is geen dekking gevonden.
Daarom doet het kabinet nu geen voorstel om de wijziging te financieren. Het objectieve partnerbegrip gaat voorlopig niet door en het kabinet beschouwt de aangenomen motie als afgedaan. Tegelijk schrijft het kabinet dat vereenvoudiging van de sociale zekerheid belangrijk blijft.
Voor de twee Kamerleden die de motie indienden, is daarmee de discussie niet gesloten. Zij willen dat het onderzoek naar vereenvoudiging doorgaat en willen weten wanneer verdere resultaten zijn te verwachten. Een van hen wil daarnaast bekijken of er alsnog financiële dekking kan worden gevonden.
Voor AOW’ers in Thailand verandert voorlopig niets
Wie in Thailand woont en AOW ontvangt, blijft dus onder de bestaande regels vallen. De SVB kijkt naar de woon- en leefsituatie bij het bepalen van de uitkering. Woon je buiten Nederland, dan moet je veranderingen zoals samenwonen, uit elkaar gaan of duurzaam gescheiden leven binnen zes weken doorgeven.
Dat is geen theoretische verplichting. Buiten Nederland krijgt de SVB belangrijke veranderingen niet automatisch van een Nederlandse gemeente door. De instantie controleert daarom ook de woonsituatie van AOW’ers in het buitenland en kan ook buiten Nederland een huisbezoek uitvoeren.
Voor Nederlanders die in Thailand met een Thaise partner wonen, apart van hun echtgenoot leven of hun woning met anderen delen, blijft het dus belangrijk dat de SVB de juiste situatie kent. Een ander adres op papier is daarbij niet altijd beslissend. Voor de AOW kan ook meetellen waar iemand feitelijk het grootste deel van de tijd woont.
Vereenvoudiging blijft onderwerp van onderzoek
De SVB blijft aandringen op invoering van het objectieve partnerbegrip en wil het systeem uiteindelijk verder vereenvoudigen. De uitvoerder wil het nieuwe partnerbegrip in 2028 kunnen invoeren, maar daarvoor zijn politieke besluitvorming en financiële middelen nodig.
Voorlopig blijft de oude werkelijkheid overeind: 21 leefvormen, verschillende uitkomsten en regels die soms moeilijk aansluiten bij hoe mensen werkelijk leven. Voor AOW’ers in Thailand betekent dat vooral dat een verandering thuis nog steeds rechtstreeks invloed kan hebben op de uitkering. De vereenvoudiging ligt klaar op papier. Het geld ervoor nog niet.
Bronnen: Meldpunt Actueel, Rijksoverheid, Tweede Kamer, Sociale Verzekeringsbank
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Schengenvisum23 september 2026Nieuwe Schengenvisumregels kunnen Thaise reizigers meer kosten en gemak brengen
Hotels23 september 2026Aloft Bangkok Sukhumvit 11: stijlvol slapen midden in het uitgaanshart
Achtergrond23 september 2026Video: Johan van Laarhoven kreeg 103 jaar cel in Thailand en vertelt zijn kant van het verhaal
AOW23 september 2026Kabinet stelt vereenvoudiging van 21 AOW-leefvormen voorlopig uit