Phaya Mangrai, de eerste Lan na-vorst

Door Lung Jan
Geplaatst in Achtergrond, Geschiedenis
Tags: , , ,
7 augustus 2019

The King Mengrai memorial in Chiang Rai city

Een van de meest intrigerende vorsten in de turbulente maar rijke geschiedenis van Zuidoost-Azië is zonder twijfel Mangrai of Mengrai geweest. Er is heel wat over hem geschreven maar veel van het gepubliceerde materiaal is apocrief te noemen en nauwelijks historisch te staven. Ik beperk me tot de historisch vaststaande gegevens, en geloof me, die zijn al indrukwekkend genoeg…

Mangrai werd volgens de oude kronieken op 23 oktober 1239 in Ngoen Yiang (het huidige Chiang Sean) geboren als zoon van Lao Meng, de chao of lokale potentaat en Ua Ming Chommueang, een Tai Lue-prinses uit Chiang Rung, het huidige Zuid-Chinese Yunan. Ngoen Yiang was een welvarend maar niet echt belangrijk vorstendommetje aan de Mekong, zoals er in die dagen dertien in een dozijn te vinden waren. Hij had net twintig kaarsjes uitgeblazen toen hij zijn vader opvolgde als heerser over Ngoen Yiang. Mangrai was een ambitieuze jongeman en dat bleek al meteen drie jaar later toen hij het door hem gestichte Chiang Rai in de vallei van de Kokrivier tot zijn hoofdstad benoemde. Terwijl hij zijn invloed uitbreidde naar Fang zat Mangrai de volgende jaren vooral te broeden op plannen om de regio ten westen van Chiang Rai – het huidige Chiang Mai – in z’n handen te krijgen. Het was een regio die al sinds de negende eeuw stevig in handen was van het door de Mon gedomineerde Haripunjaya-koninkrijk met Lamphun als hoofdstad. Mangrai zou hebben gesteld dat alle vorstendommetjes en stadstaten moesten ophouden met tijd en energie te verspillen aan het elkaar bekampen. Hij meende day ze het best onder één centraal gezag kwamen en bij voorkeur onder het zijne… Het duurde dan ook niet lang vooraleer hij Muang Lai, Chiang Kham en Chiang Khlong aan zijn kroondomein kon toevoegen…

Mangrai, die beslist meer in z’n mars had dan de meeste met hun spierballen rollende vorsten uit die tijd was in 1287 de architect van een militaire alliantie tussen hemzelf, koning Raemkhamhaeng van Sukhothai en Ngammueang, de vorst van Phayao. Een historische gebeurtenis die in brons werd vereeuwigd in Chiang Mai. Het was echter vooral een tactisch erg slimme zet want de gevreesde Mongoolse horden stonden immers voor de deur en hadden de Birmese hoofdstad Pagan ingenomen en flink huisgehouden in het gebied dat we vandaag beter kennen als Vietnam. Gesterkt door zijn alliantie en handig gebruikmakend van de onrust die met de Mongoolse dreiging gepaard ging, trok Mangrai in 1289 op tegen Pegu, het machtige Mon-rijk in Laag-Birma, dat net op dat ogenblik, zélf in strijd was gewikkeld met Pagan. Hij ontmoette bij Mae Hong Son Suddhasoma, de koning van Pegu, die hem zijn dochter als vrouw aanbood. Dit verstandshuwelijk bezegelde een nieuwe en vooral machtige alliantie. Er zijn overigens sterke indicaties dat Mangrai een jaar later ook nog een belangrijke rol heeft gespeeld bij de herovering van Pagan door de Shan.

The Three Kings monument at the center of Chiang Mai city.

Nog geen jaar later kwam hij – tegen het advies van zijn raadgevers – in actie tegen Haripunjaya.  Hij wist al jaren dat het moeilijk zou zijn om Lamphun in te nemen en daarom had hij sluw, een paar jaar eerder, één van zijn vertrouwelingen Ai Fa, een rijke handelaar naar het hof van koning Yiba in Lamphun gestuurd op er te infiltreren. Een missie, waar de tot ministerrang opgeklommen Ai Fa wonderwel in slaagde. Hij wist het gezag van Yiba systematisch te ondergraven en Mangrai maakte gretig gebruik van de onvrede die over Yiba was ontstaan om met een stevige invasiemacht op te trekken naar Lamphun. Yiba koos het zekere voor het onzekere en sloeg op de vlucht naar Lampang.

Met de val van Lamphun was Mangrai’s machtshonger niet gestild. In 1294 besloot hij een nieuwe hoofdstad te stichtten op de oostelijke oever van de Ping. In de vruchtbare vallei bouwde hij het gefortificeerde Wiang Kum Kam, maar de nieuwe hoofdstad werd twee jaar later al verlaten omwille van de overstromingen. In 1296 stichtte hij een paar kilometer noordwestelijker Chiang Mai, de ‘Nieuwe Stad’ op de plaats waar de oude Lawa-nederzetting Wiang Nopburi aan de voet van Doi Suthep lag en maakte het de hoofdstad van zijn nieuwe vorstendom Lan Na, het Land van een Miljoen Rijstvelden. Mangrai had zijn ambities waargemaakt. Hij was er in enkele decennia in geslaagd om tal van kleine rijkjes en stadstaten in – het huidige – Noord-Thailand en Noord-Laos te verenigen en onder één centraal gezag te brengen. Meer nog, door het stichten van nieuwe steden, het koloniseren en ontginnen van het land en het oprichten van tempels en kloosters – waarbij hij Boeddhistische zendelingen uit Sri Lanka vrij spel gaf in het noorden – legde hij de fundamenten voor een nieuwe maatschappij die werd geregeerd op basis van een door hem in het leven geroepen, humaan rechtssysteem. Mangrai was heerser over een gebied dat van de Shan-rijken tot Laos en van Sipsongpanna tot Sukhothai reikte. Hij had niet alleen een nieuw koninkrijk maar ook een nieuwe dynastie gegrondvest.

Het werd echter niet meteen een verhaal van peis en vree. Toen zijn oudste zoon probeerde hem van de troon te stoten werd hij prompt geëxecuteerd. Een paar jaar later viel koning Boek (nee, ik verzin dit niet, waarde lezer), de vorst van Lampang en zoon van Yiba, Chiang Mai aan met een groot leger. Mangrai en zijn tweede zoon Khram gingen de confrontatie niet uit de weg. Na een tweegevecht op de olifant bij Khua Mung tussen Khram en Boek trok deze laatste aan het kortste eind en werd hij gedwongen om de terugtocht te blazen. Mangrai’s troepen achtervolgden hem en wisten de onfortuinlijke Boek in het Soi Khun Tan gebergte, tussen Lamphun en Lampang in te halen. Boek werd afgemaakt en toen Mangrai Lampang bezette, moest Yiba opnieuw de benen nemen, deze keer naar Phitsanulok.

Mangrai die in Chiang Mai wordt vereerd als Por Khun Mangrai (Vader Mangrai) stierf in 1311 toen hij door een bliksem werd getroffen op de centrale markt in Chiang Mai. Zijn zoon Khram volgde hem op als koning Chaisongkhram.


» Laat een reactie achter


No votes yet.
Please wait...

12 reacties op “Phaya Mangrai, de eerste Lan na-vorst”

  1. Dave van Bladel zegt op

    Ik lees hier meer achtergrond info over mijn toekomstige reis naar Noord Thailand, dan in welke reisgids dan ook. Dank je. Leuk die historie.

  2. Theo Moelee zegt op

    Buitengewoon goed verteld, zie het helemaal voor me.
    Txs, Theo

  3. Kees zegt op

    Heel erg interessant om dit alles te lezen. Overigens had ik dit al gelezen voordat ik 30 jaar geleden voor het eerst naar Thailand ging. Eigenlijk niet zoveel verschil met het vroegere Europa. Duitsland bijvoorbeeld bestond ook uit meerdere koninkrijkjes.

  4. l.lagemaat zegt op

    Een heel interessante geschiedenis weer.

    Het lijkt wel een executie hoe Por Khun Mangrai op de centrale markt in Chiang Mai door de bliksem gedood werd.

    • Lung Jan zegt op

      Beste Lodewijk,

      Hij ging op een grootse wijze de geschiedenis in en verliet ze op even grootse om niet te zeggen theatrale wijze. De vraag is nog maar of hij effectief zo aan zijn einde is gekomen… Statistisch gezien immers een kleine kans. Het blijft in ieder geval een vreemde zaak dat tal van kronieken wél Mangrai’s geboortedatum vermelden, maar dat er niet één betrouwbare bron bestaat die een sterfdatum, zelfs niet -maand weet te geven… En dat voor zo’n beroemd / beruchte vorst…Veemd, om niet te zeggen bizar…

  5. Henk Appelman zegt op

    Goed geschreven ,met een begrijpelijke woord keuze, iets wat de lezer zo in die tijd kan verplaatsen….en goed om te weten……..geschiedenis bepaalt onze toekomst niet?

  6. Tino Kuis zegt op

    Dit is geen kritiek op je zeer interessante, lezenswaardige en informatieve verhalen, Lung Jan, gewoon zo doorgaan.

    Maar wat zou ik graag wat meer te weten komen over het gewone leven in die en latere tijd. Koningen, tempels en paleizen kennen we nu wel.

    Hoe woonden de gewone mensen? Wat was hun gedachtengoed? Wat voor liedjes zongen ze en wat voor verhalen gingen er rond? Hoe functioneerde de gemeenschap? etc. etc.

    • Lung Jan zegt op

      Beste Tino,

      Ik ga niet snel een uitdaging uit de weg. Geef me even de tijd want ik moet binnen een paar dagen terug naar Vlaanderen om twee nieuwe boeken te promoten en nog war research te doen. Ik beloof je dat wanneer ik terug ben jou een uitgebreid én onderbouwd antwoord zal bezorgen waarom het volgens mij onmogelijk is om historisch correct in te gaan op jouw voorstel….

      • Tino Kuis zegt op

        Ik zie er naar uit……ik denk ook dat het vrijwel onmogelijk is maar dromen zijn soms ook prettig….

    • Kees zegt op

      Ik denk dat de gewone mensen leefden net als bij ons in de “gouden eeuw”. Dus de elite had een goed ( goud ) leven en de gewone mensen waren straatarm. Waarbij kinderarbeid “normaal” was.

    • Rob V. zegt op

      Zeker interresant maar als er geen woningen meer overeind staan, weinig of geen werktuigen en hulpstukken en er weinig op schrift staat is het vedraaid lastig om meer te weten te komen over de gewone mensen uit die tijd. Met wat globaal weten (Sakdina systeem) enzo is wel duidelijk dat het geen makkelijk leven was. Denk dat er niemand terug naar de Europese of Aziatische middeleeuwen wil als eenvoudig plebs.

      Over machtige koningen en plebs gesproken, dan denk ik toch weer aan Monty Python and the holy grail. Een Thaise versie zou geweldig zijn.

  7. Tino Kuis zegt op

    Er is nog een aardig verhaal over die drie koningen, Mangrai van Chiang Mai, Ramkhamhaeng van Sukhotai en Ngam Meuang van Phayao, ergens in 1278.

    Ramkhamhaeng verleidde de vrouw van Ngam Meuang tijdens een wandeling langs een rivier toen de Drie Koningen samen besprekingen voerden. Ngam Meuang wilde Ramkhamhaeng daarvoor onthoofden wat zijn goed recht was, maar Mangrai overtuigde Ramkhamhaeng er van zijn verontschuldigingen aan te bieden aan Ngam Meuang en een schadevergoeding te betalen van 990.000 cowrie schelpen (een betaalmiddel in die tijd). Waarna ze zich met elkaar verzoenden en alle drie eeuwige vriendschap zwoeren.


Laat een reactie achter

Thailandblog.nl gebruikt cookies

Dankzij cookies werkt onze website het beste. Zo kunnen we je instellingen onthouden, jou een persoonlijk aanbod doen en help je ons de kwaliteit van de website te verbeteren. Lees meer

Ja, ik wil een goede website