Wie voor het eerst naar Noord-Thailand reist, kent Chiang Mai en Chiang Rai uit zijn hoofd. Phayao staat zelden op het lijstje. Toch is dat onterecht. Het provinciestadje aan een uitgestrekt meer biedt iets wat je in de drukke trekpleisters allang niet meer vindt: ruimte, stilte en een verleden dat tastbaar dichtbij is.
Phayao werd al in 1095 of 1096 gesticht, ruim anderhalve eeuw voor Sukhothai. Vandaag is het een ingetogen plek met bergen aan alle kanten, een meer waarin een 500 jaar oude tempel verzonken ligt en een lokale koning uit de dertiende eeuw die de inwoners nog elk jaar eren. Reden genoeg om Phayao serieus te nemen.
Een meer met een verleden onder water
Kwan Phayao is het kloppend hart van de stad. Het woord kwan betekent in het Lanna-dialect ‘meer’ of ‘groot moeras’ en wordt eigenlijk alleen hier gebruikt. Met bijna 2000 hectare oppervlak is het meer het grootste zoetwatermeer van Noord-Thailand en het op drie na grootste van het land. Achttien beken voeden het, allemaal uit de bergen rondom. In de halfmaanvormige plas zwemmen ongeveer vijftig vissoorten, waaronder de zeldzame Mekong-reuzenmeerval (pla buek). Niet voor niets is die vis het officiële provinciale dier.
Het meer in zijn huidige vorm is jonger dan veel reizigers denken. Voor 1941 lag hier een uitgestrekt laagland met de Ing-rivier dwars erdoorheen. Boeren verbouwden er in het droge seizoen rijst; in de regentijd kwamen vissers in actie. Door overbevissing dreigde de vis op te raken. Daarom liet het Thaise Department of Fisheries tussen 1939 en 1941 een sluis bouwen in de Ing. Het water steeg veel hoger dan voorzien. Dorpen, rijstvelden, een tempel en archeologische resten verdwenen onder de oppervlakte.
De verzonken tempel en de strijd om herstel
Misschien wel het mooiste verhaal van Phayao ligt op zo’n drie meter diepte: Wat Tilok Aram. Deze tempel werd tussen 1476 en 1486 gebouwd in opdracht van koning Tilokkarat van het Lanna-koninkrijk. Op de plek waar de tempel ooit stond, drijft nu een platform met een Boeddhabeeld, Luangpho Sila. Voor twintig baht (ongeveer vijftig cent) vaart een lokale bootsman je erheen. Op boeddhistische feestdagen zoals Makha Bucha, Visakha Bucha en Asalha Bucha vindt rondom het platform een kaarsenprocessie plaats, op het water. Een fenomeen dat volgens de Thaise toeristenautoriteit wereldwijd nauwelijks elders voorkomt.
Het meer zelf is opvallend ondiep, gemiddeld anderhalve meter, met pieken tot vier meter in het regenseizoen. Niet alles ging goed: rond 2009 was Kwan Phayao zwaar verwaarloosd, dichtgegroeid met waterhyacint en sterk verzand. Onder leiding van het Hydro and Agro Informatics Institute zijn er sindsdien dijken aangelegd, is onkruid weggehaald en zijn inheemse vissoorten teruggezet. Het meer oogt nu rustig en aantrekkelijk, al neemt de waterhyacint nog altijd ongeveer een derde van het oppervlak in beslag.
Bergen die het water verdelen
Phayao ligt klem tussen bergen. De provincie wordt van noord naar zuid doorsneden door de Phi Pan Nam-keten, een 400 kilometer lang gebergte dat zich uitstrekt over zeven Thaise provincies. De Thaise naam betekent zoiets als ‘de bergen van de geesten die het water verdelen’. Dat is geen poëzie: deze keten vormt de waterscheiding tussen het stroomgebied van de Mekong en dat van de Chao Phraya. De Yom en de Wang ontspringen hier.
Rond de stad Phayao steken drie bergen markant boven het landschap uit:
- Doi Luang (1694 meter) – het hoogste punt van de hele Phi Pan Nam-keten
- Doi Khun Mae Fat (1550 meter)
- Doi Khun Mae Tam (1330 meter)
Wie de top van Doi Luang haalt – geen wandelingetje, maar een stevige klim door dichte jungle – krijgt een uitzicht over het hele meer, de stad en op heldere dagen tot ver in de buurprovincies. In het koele seizoen ligt er regelmatig een mistdeken tussen de toppen, een verschijnsel dat Thai thale mok noemen, oftewel ‘mistzee’.
Nationale parken en warmwatervallen
Verder naar het oosten, richting de grens met Laos, ligt Phu Sang National Park. Het beslaat zo’n 285 vierkante kilometer en heeft één bezienswaardigheid die je elders niet zomaar tegenkomt: de Phu Sang-waterval, gevoed door een warmwaterbron. Het water heeft het hele jaar door een stabiele temperatuur van rond de 35 graden. Zwemmen pal onder de waterval is verboden om de plek te beschermen, maar je voeten weken in de warme stroom verderop mag wel. In de buurt liggen grotten met druipsteenformaties, en met een beetje geluk zie je ’s nachts de bedreigde Siamese grootkopschildpad in een bergstroompje.
In de districten Pong en Chiang Kham ligt Phu Langka Forest Park, op zo’n 1700 meter hoogte. Hier ontspringt de Yom-rivier en heerst koele berglucht. Doi Phu Nom, letterlijk ‘borstheuvel’, dankt zijn naam aan zijn ronde, opvallend symmetrische vorm midden in een graslandschap. In de koele maanden komen Thaise toeristen hier vooral voor de mistzee bij zonsopkomst.
Een koninkrijk ouder dan Sukhothai
Hier wordt Phayao echt fascinerend. De stad is geen jong nederzettinkje, maar werd al in 1095 of 1096 gesticht, ruim eerder dan Sukhothai (1238) of Lanna (1296). De stichter, Pho Khun Si Chom Tham, kwam uit de Lavachakkaraj-dynastie van Ngoenyang in Chiang Saen. De oorspronkelijke naam was Phu Kamyao, vrij vertaald ‘lange bergdorp’.
Het koninkrijk kwam tot bloei in de dertiende eeuw onder de negende koning, Pho Khun Ngam Mueang (1258 tot ongeveer 1298). Volgens de overlevering hield hij niet van oorlog, was hij toegewijd aan het boeddhisme en bestuurde hij rechtvaardig. In 1287 sloot hij een verbond met twee andere machtige koningen: Mangrai van Lanna en Ramkhamhaeng van Sukhothai. Dat driepartijenpact vormde voor het eerst een gezamenlijk Thais machtsblok dat drie eeuwen lang het noorden van het huidige Thailand zou domineren, sterk genoeg om in 1290 zelfs de Mongolen van Kublai Khan af te slaan.
Van bloei naar vergetelheid
Phayao bleef na 1287 een zelfstandig koninkrijk, al was het kleiner dan zijn bondgenoten. In 1338 was het sprookje voorbij: een latere Lanna-koning lijfde Phayao in. Daarna deelde de stad het lot van Lanna, bloei in de vijftiende eeuw onder Tilokkarat (van wie de gezonken tempel zijn naam draagt), gevolgd door verval. Toen de Birmezen in 1558 Lanna binnenvielen en meer dan twee eeuwen bleven, raakte Phayao ontvolkt en verlaten.
Pas in 1843, onder Rama III, werd de stad opnieuw gesticht als grenspost tegen de Birmezen. In 1897 werd Phayao een district van Chiang Rai. En pas op 28 augustus 1977 werd het officieel een eigen provincie, de tweeënzeventigste van Thailand. Die late zelfstandigheid heeft de stad iets ingetogen gegeven dat je in andere noordelijke provincies kwijt bent.
Wat je vandaag nog ziet van die geschiedenis
In het centrum staat het bronzen standbeeld van Pho Khun Ngam Mueang, met uitzicht op het meer. Geen toeristische trekpleister, wel een serieuze pelgrimsplek: elk jaar op 5 maart eren inwoners hun oude koning met offers en processies. Dat zou zijn geboortedag zijn. Een paar honderd meter verderop staat Wat Si Khom Kham, de belangrijkste tempel van de provincie. De huidige tempel dateert uit 1911, maar het Boeddhabeeld erin – Phra Chao Ton Luang – gaat terug tot rond 1491. Met een schoot van zestien meter en een hoogte van achttien meter geldt het als het grootste bronzen Boeddhabeeld in Lanna-stijl van Noord-Thailand. Het zou drieëndertig jaar hebben gekost om te voltooien.
Op de heuvel tegenover Wat Si Khom Kham ligt Wat Phra That Chom Thong, een tempel uit de elfde eeuw met een gouden chedi in Lanna-stijl. Iets buiten de stad ligt Wat Analyo Thipphayaram, een uitgestrekt complex met talloze beelden, paviljoens en stille bospaadjes. Het Wat Lee Museum in de stad bewaart kleine vondsten uit de Phayao-periode, en bij het dorpje Ban Rong Hai liggen archeologische resten van een tempelcomplex dat in 2003 is opgegraven. Mogelijk is er een verband met het verzonken Wat Tilok Aram.
Wanneer ga je en hoe kom je er
Phayao volgt het ritme van Noord-Thailand. November tot februari is de aangenaamste periode, met overdag rond de 25 graden en frisse ochtenden. Dit is ook de tijd dat de mistzee in de bergen het mooist is. Maart en april zijn warm en soms benauwd. Door het lage waterpeil zie je dan af en toe de top van de gezonken chedi van Wat Tilok Aram boven het water uitsteken. Het regenseizoen, mei tot oktober, kleurt de rijstvelden rond het meer felgroen. Houd in maart en april wel rekening met smog door landbouwbranden; de luchtkwaliteit kan dan flink onder de maat zijn.
Phayao ligt op ongeveer 102 kilometer ten oosten van Chiang Mai en zo’n 90 kilometer ten zuiden van Chiang Rai. Vanuit Bangkok is het ruim 700 kilometer over de weg. Een eigen vliegveld is er niet; de dichtstbijzijnde luchthavens zijn Chiang Rai (anderhalf uur rijden) en Chiang Mai (ruim twee uur). Vanaf beide steden rijden geregeld bussen. Wie meer flexibiliteit wil, doet er goed aan een auto of motor te huren. De provincie is groot, de bezienswaardigheden liggen verspreid en het lokale openbaar vervoer is beperkt.
Tot slot
Phayao is geen plek voor wie voor het eerst Thailand bezoekt. Geen tempelovervloed à la Chiang Mai, geen markten waar je je elleboog niet kunt strekken. Wat Phayao wel biedt, is zeldzaam: ruimte, water, bergen en een geschiedenis die je niet in een middag kunt afvinken. Een uurtje op een houten boot naar de gezonken tempel, met de zon laag boven het water en in de verte het silhouet van Doi Luang. Dan begrijp je waarom inwoners hier nog altijd bloemen leggen voor een koning die zevenhonderd jaar dood is.
Bronnen: Tourism Authority of Thailand, Wikipedia, Ancient Origins, Tourism Chiang Rai-Phayao
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant is er gebruikgemaakt van ChatGPT als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Bankzaken1 mei 2026Thaise bankrekening openen in 2026: deuren sluiten voor toeristen, pensionado’s houden toegang
Reistips1 mei 2026Minivan-mafia tussen Bangkok en Koh Chang: pas op zo betaal je het dubbele voor minder service
Bezienswaardigheden1 mei 2026Phayao: het vergeten koninkrijk aan het grootste meer van Noord-Thailand
Nieuws uit Thailand1 mei 2026Schandaal met valse geboorteakten in Korat groeit verder