TB-opinie: Thailand leent 50 miljard voor zonnepanelen en laat de leveranciers de prijs bepalen
De oppositie wil een onderzoek naar de zonnepanelenregeling van 50 miljard baht. Per dak zou 30.000 baht smeergeld rondgaan, tientallen bedrijven delen één adres en de prijs ligt ruim boven de markt. Het onderzoek is nodig, maar het lek zat al in het ontwerp: haast, geleend geld en een poort die maar voor weinigen openging.
Wie in Thailand een welzijnskaart heeft en meedoet, tekent voor iets wat in de kleine lettertjes staat. Hij krijgt 50.000 baht voor zonnepanelen en levert daarvoor twintig jaar lang zijn stroomtoeslag van 315 baht per maand in. Reken het na: dat is 75.600 baht. Op de subsidie zelf legt de armste deelnemer dus 25.600 baht toe.
Aan de andere kant van de rekening staan de installateurs. Daar gaat het om 140.000 baht per dak, waar de markt 100.000 vraagt. Dit is geen regeling die per ongeluk ontspoort. Ze is zo ingericht dat het geld bij een kleine kring leveranciers belandt.
Een poort die maar op een kier stond
Ongeveer 600 bedrijven meldden zich aan om de daken te leggen. Toen per huishouden een financiële garantie van meer dan 60.000 baht werd geëist, haakte volgens parlementslid Supachot Chaiyasat van de People’s Party 60 tot 70 procent af. Wie overbleef, was opvallend vaak familie van elkaar. Meer dan 60 deelnemende bedrijven delen volgens hem één adres, ruim 120 hebben overlappende directeuren of aandeelhouders.
Dat is geen markt. Dat is een handvol spelers met meerdere rugnummers. Concurrentie zou de prijs moeten drukken, maar de PEA in het noorden bood installateurs 110.000 baht per installatie, terwijl de klant 140.000 betaalde. Waar die 30.000 baht verschil blijft, kon onderminister van Binnenlandse Zaken Polapee Suwunchwee nog niet zeggen. Hij laat het uitzoeken.
Haast als verdienmodel
Het geld komt uit de noodlening van 400 miljard baht die het parlement eind augustus goedkeurde. De ambitie is groot: tot een miljoen huishoudens, aanmelden tot 31 januari, aangesloten op het net vóór 30 september 2027. Democratisch parlementslid Korn Chatikavanij rekende in augustus al voor dat in 2025 zo’n 100.000 huishoudens zonnepanelen lieten plaatsen. Een miljoen daken in een jaar is tien keer dat tempo.
Wie zo’n tijdsdruk inbouwt, maakt installateurs schaars, en schaarste maakt ze duur. Een vaste subsidie van 50.000 baht per dak is dan een uitnodiging om de prijs mee te laten stijgen. De leverancier weet precies hoeveel overheidsgeld er bij elke klant op tafel ligt.
Dit kennen we van lantaarnpalen en wichelroedes
In 2021 onderzocht de anti-corruptiecommissie NACC een gemeentebestuur in Samut Prakan dat 642,6 miljoen baht uitgaf aan 6.773 lantaarnpalen op zonne-energie in de vorm van een Kinnari. Dat was 94.884 baht per paal, met één aannemer. Tussen 2005 en 2010 kochten Thaise diensten 1.354 GT200-bomdetectors voor ruim 1,13 miljard baht. Het bleken vrijwel lege kastjes. Telkens klonk het product goed en rekende niemand de prijs na.
Bij de GT200 oordeelde de NACC later dat bijna honderd betrokkenen in de fout waren gegaan, vooral leden van aankoop- en keuringscommissies. Geen enkele hoge officier werd aangeklaagd. De rekening kwam terecht bij de ambtenaren onderaan, niet bij wie bovenaan tekende.
Wat de regering ertegen inbrengt
Op 28 oktober verdedigde dezelfde Polapee de regeling al, en hij heeft er alle belang bij dat dit vlaggenschip overeind blijft. Huishoudens kiezen zelf hun installateur uit een lijst van gecontroleerde bedrijven, zei hij, en een dak van vijf kilowatt scheelt ongeveer 2.000 baht per rekening. De strenge toelating heeft ook een reden. In mei hielp de consumentenautoriteit OCPB zeventien huiseigenaren op drie plekken in het land met installaties waarin aluminium kabels lagen in plaats van koper en apparatuur smolt.
Dat punt klopt. Een miljoen daken zonder eisen aan installateurs is brandgevaar op bestelling. Maar een garantie verklaart niet waarom gecontroleerde bedrijven op één adres zitten, of waarom de klant 40.000 baht meer betaalt dan op de vrije markt. Kiezen uit een lijst is geen keuze als de lijst vooraf is uitgedund.
Wie de rekening krijgt
Niet de installateur. Het geld is geleend, de rente komt bij de belastingbetaler, en de staatsschuld stond volgens Korn al op zo’n 67 procent van het bbp, vlak onder het plafond van 70 procent. Als die meerprijs van 40.000 baht voor elk van een miljoen daken geldt, gaat het om 40 miljard baht, ruim een miljard euro. Dat is bijna de hele regeling nog een keer.
Polapee vraagt nu de PEA uit te leggen hoe aannemers zijn gekozen en hoe de betalingen zijn vastgesteld. Dat is de instantie die de installateurs registreert en in het noorden zelf de prijs bood. Zo controleert de regeling zichzelf. Wie nu met een Thaise partner een aanvraag doet, krijgt panelen en een prijs waar niemand over heeft onderhandeld. De zon is gratis. Het dak eronder allang niet meer.
Bronnen: Bangkok Post, Thai PBS World, The Nation, NBT World, pv magazine
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Emigreren3 november 2026Wonen in Chiang Mai voor een NL-gezin kost €3.900 per maand
Expats en pensionado3 november 2026Terug naar Nederland na jaren Thailand kost al snel 15.000 euro
Expats en pensionado3 november 2026Medische kosten in Thailand stijgen dit jaar met 14,8 procent
Toerisme3 november 2026Thailand ziet toerisme dalen terwijl Vietnam terrein wint