Thailand presenteert zich graag als de kliniek van Azië. Glanzende privéziekenhuizen, artsen met een Amerikaans diploma en prijzen die voor westerse patiënten een fractie zijn van wat ze thuis betalen. Voor de Thaise economie levert dat miljarden op. Maar achter die glans schuilt een ongemakkelijk verhaal.
Want terwijl buitenlandse patiënten in Bangkok worden vertroeteld, lopen ziekenhuizen op het Thaise platteland leeg. Artsen vertrekken, de tekorten groeien en het publieke stelsel waarop je Thaise partner of schoonfamilie leunt, kraakt onder de druk. Wie profiteert er nu eigenlijk van die medische bloei, en wie blijft aan het eind met de rekening zitten?
Een industrie van miljarden
De cijfers zijn fors, al lopen de schattingen flink uiteen. De Tourism Authority of Thailand rekent voor 2025 op zo’n 125 miljard baht (ongeveer 3,3 miljard euro) aan inkomsten uit ongeveer 580.000 medische toeristen. Dat is nog geen twee procent van alle buitenlandse bezoekers, maar ze geven gemiddeld ruim 107.000 baht per reis uit, meer dan het dubbele van een gewone toerist. Het gaat dus om een kleine groep welgestelde patiënten die per hoofd veel geld in het laatje brengt.
De grote privéketens spinnen daar garen bij. Bumrungrad International, de Bangkok Hospital-groep (BDMS) en Samitivej trekken patiënten uit het Midden-Oosten, de buurlanden en steeds vaker uit Rusland. Met meer dan zestig internationaal geaccrediteerde ziekenhuizen loopt Thailand in de regio voorop. De overheid moedigt dat actief aan met een eigen medisch visum en het officiële beleid om van het land een Medical Hub te maken. Op papier een succesverhaal.
De rivier waaruit niemand terugkeert
De keerzijde begint bij de mensen die de zorg dragen. Een arts die net is afgestudeerd, moet eerst een paar jaar in een staatsziekenhuis werken. Daarna vertrekt een groot deel naar de privésector. Thaise onderzoekers noemen dat al jaren de rivier waaruit niemand terugkeert. Eenmaal weg, komen ze zelden terug.
Het verschil in beloning verklaart veel. Volgens onderzoekers kan een arts in een privékliniek soms tot bijna tien keer zoveel verdienen als een collega in een staatsziekenhuis. Dat is geen verwijt aan die artsen, want wie kiest er niet voor een beter salaris, kortere diensten en moderne apparatuur? Het probleem zit in het systeem zelf. De staat betaalt de dure opleiding, ziet de jonge dokter uitgroeien tot ervaren specialist, en raakt hem precies kwijt op het moment dat hij het meest waard is. De winst gaat naar de privésector, het verlies blijft bij de gemeenschap.
Recent komt daar een nieuwe trekker bij. Niet alleen de grote ziekenhuizen lonken, ook schoonheids- en wellnesklinieken kapen artsen weg. Aantrekkelijk werk, goed betaald, weinig nachtdiensten. Voor het overbelaste staatsziekenhuis is het opnieuw een aderlating.
Lege plekken op de kaart
Hoe groot het tekort intussen is, gaf het ministerie van Volksgezondheid zelf toe. Eind 2025 was slechts 72 procent van de benodigde artsenposten bezet, een tekort van ruim tienduizend dokters. Het aantal artsen dat de publieke sector verlaat, steeg gestaag van 789 in 2020 naar 1.201 in 2024. En dat tekort is niet eerlijk verdeeld over het land. Juist de armere, afgelegen provincies komen het hardst tekort, terwijl Bangkok zwemt in de specialisten.
Voor lezers met wortels in Isaan is dat geen abstract verhaal. Verschillende provincies waar Nederlanders en Belgen via hun partner mee te maken hebben, staan onderaan de lijst.
| Provincie | Bezetting t.o.v. de norm |
|---|---|
| Bueng Kan (Isaan) | 44% |
| Sa Kaeo | 48% |
| Loei (Isaan) | 54% |
| Ang Thong | 55% |
| Mae Hong Son | 55% |
| Phetchabun | 58% |
| Ranong | 59% |
| Nan | 59% |
Bij de verpleging is het beeld niet beter. Uit eerdere cijfers bleek dat Thailand jaarlijks zo’n tienduizend verpleegkundigen opleidt, van wie een groot deel het vak nooit uitoefent of binnen het eerste jaar alweer stopt. Te zwaar, te druk, te slecht betaald. Wie weleens in een vol streekziekenhuis heeft gezeten, kent het gevoel: lange wachttijden, gehaaste artsen, een verpleegster die voor veel te veel bedden tegelijk zorgt.
Een stelsel dat kraakt
Het personeelstekort komt bovenop een geldprobleem. Het ministerie erkende dat veel van zijn ziekenhuizen samen een opgelopen tekort hebben van rond de 18 miljard baht (ongeveer 470 miljoen euro), met uitgaven die ver boven de inkomsten liggen. Daarnaast torsen staatsziekenhuizen een medicijnschuld die in het voorjaar van 2026 werd geschat op zo’n 60 miljard baht (ongeveer 1,6 miljard euro). Een vakbondsvertegenwoordiger waarschuwde openlijk dat het zonder ingrijpen niet bij liquiditeitsproblemen blijft, maar uitloopt op regelrechte faillissementen.
Hoe ver het kan komen, liet het ziekenhuis van Umphang aan de grens met Myanmar zien. Toen de directeur begin 2026 publiek om hulp vroeg, stroomden er meer dan 80 miljoen baht aan donaties binnen. Genoeg om de medicijnschuld af te lossen en even adem te halen. Mooi van al die gulle gevers, maar laten we eerlijk zijn: een ziekenhuis dat met een inzamelingsactie moet worden gered, is een teken dat het stelsel ergens diep is gaan haperen.
Twee snelheden in de zorg
Zo ontstaat een zorg van twee snelheden. Aan de ene kant de privéziekenhuizen, met de beste dokters, korte wachttijden en buitenlandse patiënten die contant of via een dure verzekering betalen. Aan de andere kant het publieke stelsel, waarop ruim tachtig procent van de Thais is aangewezen via het zogenoemde 30-bahtsysteem, de Universal Coverage Scheme.
Dat stelsel is een prestatie van wereldformaat. Het beschermde miljoenen gezinnen tegen een faillissement door ziekte. Maar de basis wordt dunner. Voor 2026 kreeg het fonds 272 miljard baht (ongeveer 7,2 miljard euro), wat neerkomt op zo’n 4298 baht (ongeveer 113 euro) per verzekerde per jaar. Tel daar de vergrijzing, de duurdere behandelingen en de wegtrekkende artsen bij op, en je begrijpt waarom dokters van het platteland al jaren aan de bel trekken. Onderzoekers wezen er bovendien op dat het medisch toerisme de prijzen opdrijft voor de Thai die wel zelf voor privézorg betalen. De rekening komt zo langs twee kanten bij de gewone burger terecht.
Is het toerisme echt de schuldige?
Eerlijk blijven hoort erbij, want het verhaal is niet zwart-wit. Niet iedereen is het erover eens hoe groot de directe schade van het medisch toerisme nu eigenlijk is. Een veelgeciteerde studie concludeerde dat het werkelijke aantal medische toeristen flink lager lag dan de officiële schattingen, en dat het effect op het zorgstelsel daardoor beperkt zou zijn. Andere onderzoekers zien juist een duidelijk verband tussen de groei van de privésector en de tekorten in de staatsziekenhuizen.
De waarheid ligt waarschijnlijk in het midden. Het medisch toerisme is niet de enige boosdoener. De vergrijzing, een krappere belastingbasis, jarenlange onderfinanciering en de loodzware werkdruk spelen allemaal mee. Maar het toerisme werkt wel als een versneller. Het maakt de privésector zo aantrekkelijk dat de zuigkracht op publieke artsen alleen maar groter wordt. De overheid erkent de kritiek en belooft meer artsen en verpleegkundigen op te leiden, al blijven de plannen vaak vaag en de uitvoering traag. En ja, het toerisme levert ook iets op: deviezen, moderne apparatuur en een hoge kwaliteitsstandaard waar in theorie ook Thaise patiënten van kunnen profiteren. De vraag is alleen of die voordelen ooit echt op het platteland terechtkomen.
Wat dit betekent voor jou
Voor de meeste lezers van Thailandblog is dit dichterbij dan het lijkt. Wie hier woont met een goede verzekering, klopt bij klachten meestal aan bij Bumrungrad of Bangkok Hospital. Daar profiteer je rechtstreeks van de medische bloei: snelle service. Engelssprekende artsen, geen wachtrij. Comfortabel, en begrijpelijk.
Maar je Thaise partner, schoonouders of de buren in het dorp leven in die andere wereld. Zij zijn aangewezen op het streekziekenhuis dat steeds meer moeite heeft om een dokter aan het bed te krijgen. Het is goed om dat verschil te kennen, niet om je schuldig te voelen, maar om met open ogen te zien hoe de zorg om je heen werkt. Wie weet wil je je familie helpen een aanvullende verzekering te regelen, of begrijp je voortaan beter waarom dat bezoek aan het districtsziekenhuis weer een hele dag wachten werd.
Slot
Thailand verkoopt zijn zorg met succes aan de wereld. Maar elke arts die naar de privésector vertrekt en elke baht die naar de luxeafdeling gaat, ontbreekt ergens anders. De glans is echt, en de tekorten op het platteland ook. De grote vraag voor de komende jaren is simpel: voor wie is die zorg er straks nog?
Bronnen: Bangkok Post, The Nation, Thai PBS World, Tourism Authority of Thailand, Bulletin of the World Health Organization
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Toerisme23 juni 2026Thailand haalt top vijf in Visa-onderzoek naar Azië-Pacificreizen
Kort nieuws22 juni 2026Thailand nieuwsoverzicht maandag 22 juni 2026
Achtergrond22 juni 2026De opkomst van het sekstoerisme in Thailand in de jaren zeventig en tachtig
Vliegtickets22 juni 2026Vliegdeals Thailand maandag 22 juni 2026
Een mogelijke manier om de staatsziekenhuizen te ontlasten, is dat de winsthonger van sommige privéklinieken wat wordt getemperd.
Wanneer een identieke behandeling, uitgevoerd door dezelfde arts, in een privéziekenhuis soms tot tien keer meer kost, spreekt dat voor zich.
Ik hoor zelden dat die luxeklinieken financiële moeilijkheden hebben. Integendeel, veel ervan zijn in handen van vermogende families of grote groepen. Geld verdienen is op zich niet verkeerd, maar wanneer het gaat over het mee zoeken naar structurele oplossingen voor de gezondheidszorg, blijft het opvallend stil.
Een sterke gezondheidszorg vraagt niet alleen ondernemerschap, maar ook maatschappelijke verantwoordelijkheid. Hier ligt een grote verantwoordelijkheid weggelegd voor de overheid. En dit is waarschijnlijk waar het echte schoentje wringt.