Wie DEET op armen en benen smeert, verwacht dat muggen op afstand blijven. Onderzoekers ontdekten echter dat vrouwelijke exemplaren van de gelekoortsmug, Aedes aegypti, hun gedrag door ervaring kunnen aanpassen. Deze soort kan dengue, chikungunya, zika en gele koorts overbrengen.
Tijdens het onderzoek kregen muggen meerdere keren toegang tot warm bloed, terwijl ze tegelijk DEET roken. Na drie van deze ervaringen reageerde ongeveer 60 procent op alleen de geur van DEET met pogingen om te bijten. In verschillende controlegroepen lag dat percentage tussen 13 en 23 procent.
De muggen hadden dus een eenvoudige associatie gevormd: deze geur betekent voedsel. Dat lijkt op aangeleerd gedrag waarbij een dier een prikkel koppelt aan een beloning. Een geur die normaal afstoot, kan daardoor tijdelijk aantrekkelijk worden.
Effect ontstond onder specifieke omstandigheden
De uitkomst klinkt verontrustend, maar vraagt om nuance. Het onderzoek vond plaats in een gecontroleerd laboratorium. De muggen werden bewust en herhaaldelijk tegelijk aan DEET en bloed blootgesteld. Buiten krijgen ze te maken met wind, lichaamsgeur, beweging, warmte, koolstofdioxide en allerlei andere prikkels.
Ook veranderde de chemische werking van DEET niet. Een voldoende hoge concentratie bleef de muggen afschrikken. Het aangeleerde gedrag werd vooral zichtbaar wanneer de hoeveelheid DEET laag genoeg was om een bloedmaaltijd toe te laten, maar nog wel duidelijk waarneembaar was.
Dat kan in de praktijk gebeuren wanneer iemand het middel uren eerder heeft aangebracht en de beschermende werking door zweten, water of wrijving is afgenomen. Een mug die dan toch succesvol prikt, zou de resterende geur met voedsel kunnen verbinden. Of dit buiten het laboratorium vaak gebeurt en hoelang muggen die herinnering vasthouden, is nog niet duidelijk.
DEET blijft een betrouwbaar afweermiddel
Het onderzoek toont niet aan dat DEET geen bescherming meer biedt. Internationale gezondheidsorganisaties beschouwen het nog steeds als een van de betrouwbaarste middelen tegen muggen en andere stekende insecten. Ook icaridine, IR3535 en sommige geregistreerde producten met PMD kunnen bescherming bieden.
DEET doodt muggen niet. Het beïnvloedt hun zintuigen, waardoor ze menselijke geuren en andere signalen minder goed kunnen gebruiken om een geschikte plek te vinden. De werking hangt onder meer af van:
- de concentratie van de werkzame stof;
- de hoeveelheid die je aanbrengt;
- warmte en luchtvochtigheid;
- zweten, zwemmen en afdrogen;
- het tijdstip waarop je het middel opnieuw gebruikt.
Een hogere concentratie beschermt doorgaans langer, maar boven ongeveer 50 procent neemt de beschermingsduur nauwelijks verder toe. Opnieuw smeren blijft belangrijk zodra muggen weer beginnen te steken, maar nooit vaker dan op het etiket staat.
Extra belangrijk voor inwoners en reizigers in Thailand
De ontdekking is relevant voor Thailand, waar dengue regelmatig voorkomt. De Aedes aegypti leeft graag dicht bij mensen en legt eitjes in kleine hoeveelheden stilstaand water. Denk aan emmers, bloempotten, dakgoten, oude banden en open waterbakken.
Deze mug steekt vooral overdag, met veel activiteit in de vroege ochtend en tegen het einde van de middag. Alleen onder een klamboe slapen is daarom niet genoeg. Een bredere aanpak biedt meer bescherming:
- draag luchtige kleding die armen en benen bedekt;
- gebruik DEET, icaridine of IR3535 volgens de gebruiksaanwijzing;
- plaats horren voor ramen en deuren;
- slaap zo nodig ook overdag onder een klamboe;
- maak waterbakken wekelijks leeg en schoon;
- verwijder voorwerpen waarin regenwater blijft staan.
Gebruik je ook zonnebrandcrème, smeer die dan eerst. Breng het muggenmiddel enkele minuten later aan. Combinatieproducten zijn minder praktisch, omdat zonnebrand meestal vaker opnieuw moet worden aangebracht dan DEET.
Geen reden om de muggenspray weg te gooien
Muggen blijken flexibeler en slimmer dan lang werd aangenomen. Ze kunnen zelfs een onaangename geur koppelen aan een geslaagde bloedmaaltijd. Toch bewijst dit laboratoriumonderzoek niet dat DEET muggen voortaan aantrekt. De belangrijkste les is eenvoudiger: breng het middel goed aan, laat de bescherming niet ongemerkt verdwijnen en combineer het met kleding, horren en het verwijderen van broedplaatsen.
Bronnen: Journal of Experimental Biology, Wereldgezondheidsorganisatie, Centers for Disease Control and Prevention.
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Nieuws uit Thailand6 september 2026Vanaf 15 september gelden strengere visumvrije regels voor Thailand
Expats en pensionado6 september 2026Eigen bijdrage tot 50 procent duikt op in Thaise zorgpolis
Nieuws uit Thailand6 september 2026Thailand controleert 74.000 bedrijven op illegale buitenlandse arbeid: ook pensionado’s moeten oppassen!
Expats en pensionado6 september 2026Zorgverzekering in Thailand kost op je zestigste al snel het dubbele
Door de jaren heen hebben insecten steeds weer resistentie ontwikkeld voor insecticiden
Steeds moet er iets nieuws uitgevonden worden om die plagertjes weg te houden.
Kwalijke zaak nu dat die kleine vampiertjes niet meer helemaal tegen te houden zijn met deet.
Er zal hopelijk iets nieuws op de markt komen wat weer een tijdje afdoende helpt.
En niet schadelijk is voor de mens.
Gr. Arno
Een tip, als je de spray gebruikt doe die dan in eerst in je hand en smeer dan die hand over de delen van je lichaam die je wil beschermen.
Bij gebruik van een spray in de open lucht komt er veel op de muren en vloer terecht
nog een tip , vitamine B1 een keer per dag en de muggen blijven weg.
ik ging vroeger na 4 dagen weg uit het dorp van mijn schoonouders in de isaan.
tot ik op internet een bericht las over vitamine B1 tegen muggen , ik heb dit met mijn huisarts besproken en die zij dat het niet wetenschappelijk onderzocht is maar het mij wel wilde voorschrijven, sindsdien nauwelijks meer gestoken.
Koryor15 Melkachtige Muggenlotion
Werkt uitstekend, net zoals diverse andere plantaardige middelen. Denk hierbij aan geursticks of een handige clip-on voor aan je broek. Thailand biedt een breed scala aan effectieve, DEET-vrije opties om muggen op afstand te houden. Even een pharmacy of 7/11 binnen lopen.