Nederlandse pensioenfondsen als enige in de min: deelnemers betalen de prijs voor overdreven voorzichtigheid
Dat verschil is te groot om af te doen als pech. Nederlandse fondsen beheerden samen meer dan 1.600 miljard euro, maar slaagden er niet in om mee te profiteren van het positieve beursjaar. Een belangrijk deel van het geld ging verloren door keuzes waarmee bestuurders risico’s wilden vermijden. Die voorzichtigheid pakte verkeerd uit.
Bescherming bleek vooral duur
In de aanloop naar het nieuwe pensioenstelsel wilden veel pensioenfondsen voorkomen dat hun financiële positie plotseling zou verslechteren. Daarom kochten zij extra bescherming tegen een mogelijke daling van de rente. De rente daalde echter niet, maar steeg. Daardoor verloren die beschermingsconstructies miljarden aan waarde.
Achteraf is het gemakkelijk oordelen, maar de kritiek gaat verder dan één verkeerde voorspelling. Pensioenfondsen beleggen voor tientallen jaren. Toch werd een deel van hun beleid aangepast om de financiële positie rond een belangrijk overgangsmoment te beschermen.
Dat roept een ongemakkelijke vraag op: is het verantwoord om langetermijnrendement op te offeren om bestuurders en toezichthouders op korte termijn meer zekerheid te geven?
Deelnemers droegen uiteindelijk het risico. Zij zagen een deel van hun pensioenvermogen verdampen, terwijl de bescherming waarvoor was betaald nauwelijks nodig bleek.
Slechte resultaten verdwijnen achter gunstige cijfers
Pensioenfondsen konden na afloop toch zeggen dat zij er financieel beter voor stonden. Hun dekkingsgraden stegen namelijk. Dat kwam niet doordat zij goed hadden belegd, maar doordat de hogere rente hun toekomstige verplichtingen op papier goedkoper maakte.
Dat verschil is belangrijk.
De pensioenpot werd kleiner, maar het bedrag dat fondsen volgens hun rekenmodellen nodig hadden, daalde nog sterker. Daardoor zagen de cijfers er gunstig uit en konden sommige fondsen de pensioenen verhogen.
Voor deelnemers is dat nauwelijks uit te leggen. Fondsen verloren geld, maar presenteerden tegelijk een verbeterde financiële positie. Technisch kan dat kloppen, maar het maakt het verlies niet minder werkelijk.
Een hogere dekkingsgraad is geen bewijs van goed beleggingsbeleid. In 2025 werden de fondsen vooral geholpen door de rente. Zonder die meevaller was de discussie over hun prestaties waarschijnlijk veel harder gevoerd.
Verplicht sparen vraagt om streng toezicht
De meeste deelnemers kunnen niet zelf bepalen wie hun pensioen beheert. Zij zijn via hun werkgever verplicht aangesloten bij een fonds en dragen jarenlang een aanzienlijk deel van hun salaris af.
Daar hoort een zware verantwoordelijkheid bij. Pensioenbestuurders beheren geen vrijblijvend beleggingsfonds voor klanten die eenvoudig kunnen vertrekken. Zij beheren uitgesteld loon van miljoenen werknemers.
Juist daarom is het opvallend hoe moeilijk het blijft om prestaties tussen fondsen eerlijk te vergelijken. Besturen wijzen op verschillen in deelnemers, verplichtingen, risico’s en beleggingsbeleid. Die verschillen bestaan, maar kunnen ook als rookgordijn werken.
Wanneer een fonds jarenlang minder rendement behaalt dan vergelijkbare fondsen, moet helder worden uitgelegd waarom dat gebeurt, welke bestuurders daarvoor verantwoordelijk zijn en welke maatregelen worden genomen. Nu blijven matige prestaties te vaak verstopt achter ingewikkelde modellen, moeilijke begrippen en benchmarks die voor gewone deelnemers nauwelijks te controleren zijn.
Risico nemen zonder voldoende beloning
Nederlandse pensioenfondsen beleggen niet voorzichtig in de gewone betekenis van het woord. Ze steken miljarden in aandelen, vastgoed, infrastructuur en niet-beursgenoteerde bedrijven. Daar staan stevige risico’s tegenover.
Het probleem is dat die risico’s niet altijd voldoende rendement opleveren.
Onderzoek van adviesbureau OverRendement liet eerder zien dat fondsen met vergelijkbare risico’s sterk uiteenlopende resultaten boeken. Sommige fondsen halen structureel meer rendement dan andere. Op een vermogen van honderden miljarden leidt een klein verschil al snel tot miljarden euro’s minder pensioenvermogen.
Wanneer zulke verschillen jarenlang blijven bestaan, is toeval geen overtuigende verklaring meer. Dan moet ook worden gekeken naar de kwaliteit van het bestuur, de ingehuurde vermogensbeheerders, de hoge uitvoeringskosten en de vraag of slechte beslissingen wel voldoende gevolgen hebben.
Pensioenbestuurders lopen zelf immers nauwelijks financieel risico. De rekening komt terecht bij werknemers en gepensioneerden, in de vorm van een lager vermogen, minder ruimte voor verhogingen of een lager pensioen in de toekomst.
Het nieuwe stelsel maakt rendement belangrijker
In het oude stelsel konden slechte beleggingsjaren nog deels verdwijnen achter de dekkingsgraad. In het nieuwe pensioenstelsel wordt het behaalde rendement zichtbaarder en directer gekoppeld aan de pensioenvermogens van deelnemers.
Dat maakt de prestaties van pensioenfondsen nog belangrijker.
De overgang naar het nieuwe stelsel werd jarenlang verkocht als een manier om pensioenen persoonlijker, transparanter en beter uitlegbaar te maken. Toch zagen deelnemers juist in de aanloop naar die overgang hoe miljarden verloren gingen aan tijdelijke bescherming en ingewikkelde financiële constructies.
Dat is geen geruststellende start.
Wie straks meer beleggingsrisico bij deelnemers neerlegt, kan niet tegelijkertijd blijven volstaan met ondoorzichtige uitleg wanneer resultaten tegenvallen. Transparantie betekent niet dat een fonds een rapport van honderd pagina’s publiceert. Het betekent dat deelnemers in gewone taal kunnen zien hoeveel rendement is behaald, hoeveel kosten zijn gemaakt, welke keuzes verkeerd uitpakten en wie daarvoor verantwoordelijkheid draagt.
Waarom dit Nederlanders in Thailand raakt
Voor Nederlanders die in Thailand wonen, is dit geen ver-van-hun-beddiscussie. Veel gepensioneerden zijn voor een belangrijk deel afhankelijk van hun Nederlandse pensioen. Ieder gemist procent rendement kan op termijn invloed hebben op de ruimte voor verhogingen en daarmee op hun koopkracht.
Dat effect wordt in Thailand extra voelbaar. De boodschappen, zorgpremies, huren en andere dagelijkse uitgaven worden in baht betaald, terwijl het pensioen meestal in euro’s binnenkomt. Wanneer de euro verzwakt, stijgt het leven in Thailand automatisch in prijs. Een royale indexatie kan dat gedeeltelijk opvangen, maar tegenvallende beleggingsresultaten beperken juist de ruimte daarvoor.
Voor iemand die in Nederland woont, is een kleine pensioenachterstand vervelend. Voor een gepensioneerde in Thailand kan hetzelfde verschil direct merkbaar zijn in het maandbudget. Zeker voor Nederlanders die geen grote spaarbuffer hebben en vrijwel volledig van AOW en aanvullend pensioen leven.
Juist daarom mogen pensioenfondsen zich niet verschuilen achter technische uitleg en gunstige cijfers op papier. Nederlanders in Thailand hebben weinig aan een hogere dekkingsgraad wanneer hun pensioeninkomen achterblijft bij de stijgende kosten en een ongunstige wisselkoers.
Slot
Nederlandse pensioenfondsen stonden eind 2025 op papier sterker, maar zagen als enige binnen de OESO hun gezamenlijke vermogen dalen. Voor gepensioneerden in Thailand is dat meer dan een boekhoudkundig verschil. Hun inkomen wordt in Nederland verdiend, maar in baht uitgegeven. Wanneer rendementen achterblijven en indexaties beperkt blijven, voelen zij dat rechtstreeks aan de kassa, bij de huur en op de rekening van het ziekenhuis. Wie zijn pensioengeld beheert, moet daarom niet alleen kunnen uitleggen waarom een keuze verdedigbaar was, maar ook verantwoordelijkheid nemen wanneer die keuze miljarden kost.
Bronnen
- OESO, internationale statistieken over pensioenvermogens en beleggingsprestaties.
- De Nederlandsche Bank, ontwikkeling van beleggingen, verplichtingen en dekkingsgraad in 2025.
- De Nederlandsche Bank, tijdelijk hoger gebruik van rentederivaten tijdens de pensioentransitie.
- ABP, financiële positie en overbruggingsplan voor de overgang op 1 januari 2027.
- Tweede Kamer en ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, discussie over rendementen en onderlinge vergelijkbaarheid van pensioenfondsen.
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond18 september 2026Het einde van de pensionado-economie in Pattaya: wat als babyboomers wegvallen?
AOW18 september 2026Ruim 339.000 AOW’ers wonen buiten Nederland, 93 procent krijgt geen volledige AOW
Kort nieuws18 september 2026Thailandnieuws 18 september: zeegrens, tariefdeal, steunpakket en noodweer
Vliegtickets18 september 2026Vliegdeals Thailand 18 september: Brussel naar Bangkok met Hainan Airlines voor €529 in november
Zo’n bericht stond ook in de Telegraaf en het is helaas vooral stemmingmakerij.
Eind juni 2026 stond de actuele dekkingsgraad van het grootste pensioenfonds ABP op 126,9 procent. Dat is het hoogste niveau in 18 jaar. Het beleggingsrendement in het tweede kwartaal was 7,2 procent, waarmee het vermogen met 37,9 miljard steeg naar 568 miljard euro.
Mijn bedrijfspensioenfonds van de Hoogovens staat op 136,6 procent nadat het per 1 juli 3,7% indexatie heeft gegeven.
Als er geen gekke dingen gebeuren gaat mijn pensioen na het invaren er minstens 20% op vooruit per 1/1/27. En ja, het kan ook dalen als de rendementen gaan tegenvallen, maar vergeet niet dat de fondsen een reserve aanhouden en dat er gespreid belegd wordt, dus niet alles in aandelen die kunnen crashen.
Die dekkingsgraad is een typisch voorbeeld van de modelmatige ‘werkelijkheid’ waarmee de Haagse politiek en de daaruit voortkomende wetgeving ons land bestuurt.
Uiteindelijk moeten pensioenen worden betaald met echt geld. Meer in kas is dan beter dan minder in kas!
Dat het rekenmodel zegt dat de dekkingsgraad is gestegen heeft helemaal niets te maken met hoeveel geld er in kas is en daar gaat het uiteindelijk om.
Als over een maand de rente zou dalen dan zakt meteen de dekkingsgraad.
Pensioenen worden over decennia opgebouwd en uitbetaald. Je door de waan van de dag (de Europese Rente) te laten leiden is onverantwoord maar men komt ermee weg want het staat in de wet.
De cijfers van PfZW over 2025 als volgt: Pensioenfonds Zorg en Welzijn 2025 rapporteert over 2025 een belegd vermogen van € 251,4 miljard (een daling vanaf € 259,1 miljard van eind 2024. Het jaarrendement kwam uit op -3,9% door marktontwikkelingen, maar de beleidsdekkingsgraad steeg fors van 108,9% naar 117,7% dankzij een stijgende marktrente.
Per 1 januari 2026 stapte het fonds over naar het nieuwe pensioenstelsel en gingen de pensioenen omhoog met 12,4%.
De actuele beleggingsgraad eind 2025 steeg naar boven de 125% bij de overstap naar het nieuwe stelsel.
https://www.pfzw.nl/over-pfzw/dit-presteren-we/jaarverslagen.html
De ontwikkelingen in 2026 zijn de succesvolle transitie voor ruim 3 miljoen deelnemers, met een verhoging van pensioeninkomens per maart 2026 van genoemde 12,4%.
Het eerste kwartaal 2026 boekte een positief totaalrendement van 0,4%.
https://www.pfzw.nl/over-pfzw/dit-presteren-we/kwartaalberichten.html
Ga zo door, zou ik zeggen!
Die 12,4% verhoging lijkt me een cigaar uit eigen doos 🙁
Dit argument heb ik eerder gelezen en dat klopt als een zwerende vinger: het is een sigaar uit eigen doos.
Maar het probleem is juist dat in het oude systeem jouw sigaren door strenge voorwaarden van de DNB achter slot en grendel bewaard werden uit angst dat er ooit tekort geld zou zijn.
Dat vonden we over het algemeen onterecht en nu hebben we een nieuw systeem dat aan deze bezwaren tegemoet komt .
Hoe bedoel je ‘cigaar’? Dan toch een halve, die sigaar; want grotendeels komt ons maandelijks pensioenbedrag neer op werkgeversbijdragen en fiscale maatregelen. En wat zou het? We krijgen naast one AOW toch maar mooi een pensioenbedrag, en omgekeerd is ook waar. Wat dacht je van de buurlanden? Die kijken met afgunst hoe wij in NL ons ‘oude dag’ hebben geregeld. Al is daarmee de in de bevolking heersende zuurgraad niet gedaald. In tegendeel. Als er maar wat te mopperen valt, is de ‘gewone man’ alweer gauw tevreden.
Zolang een pensioenfonds zich niet eens met een brede index zoals de FTSE All World kan meten maak ik me best wel zorgen.
Het liefste had ik mijn pensioen als werknemer geheel in eigen beheer, de pensioenfondsen zorgen vooral heel erg goed voor zichzelf en hun groene vriendjes.
Rick, eigen beheer werkt niet, een bedrijfspensioen werkt omdat de mensen die minder lang leven betalen voor de mensen die langer leven.
Als je dat zelf wilt regelen, zal je dus geld genoeg moeten opbouwen voor de langste periode die je kunt bedenken, en dan zal in veel gevallen de rest dus in je erfenis terechtkomen.
Dat kan een prima keus zijn, maar het is dus wel duurder.
Een pensioenfonds kan zich niet meten met een brede index omdat ze minder risico mogen nemen en dus niet simpel alles in aandelen mogen beleggen, en omdat ze ook niet overal in mogen beleggen omdat sommige aandelen door grote groepen als maatschappelijk onverantwoord wordt beschouwd, dat wat jij groene vriendjes noemt.
Klopt helemaal, Rick. Men denkt een kapitaal aan inleg te hebben betaald, maar dat valt vies tegen. In de laatste jaren van het werkzame leven is de grotere maandinleg betaald. Daarnaast vergeet men dat in de eerste en midden jaren van de loopbaan veel minder aan inleg is afgedragen, omdat de lonen toen veel lager waren. En fiscale maatregelen hebben de boel opgetrokken. Als men al zelf die pot had willen beheren zouden er ook wettelijke regelgevingen aanwezig moeten zijn zodat men niet halverwege uit de pot aan het graaien gaat. En daarna roepen dat de AOW zo laag uitkeert.
Volgens mij werd er nou net uitgelegd dat de dekkingsgraad niks zegt over de gemaakte verliezen. Het ABP maakte tientallen jaren een rendement op beleggingen van gemiddeld 8% per jaar. Toen werd die idioot Paul Rosenmuller in het bestuur benoemd en onmiddelijk werden uitstekende beleggingen geschrapt voor ‘groene’ beleggingen. Gevolg: MILJARDEN verlies. En niet een paar miljard he…:
https://robindeboer.substack.com/p/gepensioneerden-verloren-97-miljard
Die gek spoelde ONS geld het riool in. En hij is nu weg, maar het bestuur volhardt in idiote strategie.
Het gerucht dat Paul Rosenmöller persoonlijk verantwoordelijk zou zijn voor miljardenverliezen bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) is feitelijk onjuist.
Waar komt deze bewering vandaan?
Op sociale media en verschillende blogs circuleert het verhaal dat ABP in 2022 bijna 100 miljard euro aan pensioengeld heeft verloren door ‘groen’ of ‘woke’ beleggingsbeleid, en dat oud-GroenLinks-leider Paul Rosenmöller hier als bestuurslid de hand in zou hebben gehad.
Wat zijn de feiten?
1. Oorzaak van het waardeverlies in 2022
Het belegd vermogen van ABP nam in 2022 inderdaad af met circa 92 miljard euro (van ongeveer € 551 miljard naar € 459 miljard). Dit werd echter veroorzaakt door wereldwijde macro-economische omstandigheden:
* Stijgende rente en inflatie: Na de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis stegen de rentes wereldwijd hard. Dat leidde tot forse waardedaalingen op zowel de aandelen- als de obligatiemarkten.
* Sectorbreed fenomeen: Alle grote Nederlandse én internationale pensioenfondsen (zoals PFZW, PMT en PME) leden in 2022 vergelijkbare verliezen van 17% tot 27%. Dit stond los van specifieke ‘groene’ beleggingen.
2. De rol van Paul Rosenmöller
* Rosenmöller werd in december 2021 aangesteld als niet-uitvoerend bestuurslid bij het ABP.
* Hij hield zich binnen het bestuur voornamelijk bezig met de pensioensfeer (zoals het nieuwe pensioenstelsel) en zat niet in de commissie beleggingen.
* Het daadwerkelijke vermogensbeheer en de beleggingsuitvoering van het ABP worden gedaan door de professionele uitvoeringsorganisatie APG. Individuele bestuursleden bepalen of voeren de dagelijkse beleggingstransacties niet uit.
3. De financiële gezondheid van het fonds
Hoewel de boekwaarde van de beleggingen in 2022 daalde, zorgde de hogere rente er tegelijkertijd voor dat ABP in de toekomst minder geld apart hoeft te houden voor de pensioenuitkeringen. De dekkingsgraad van het fonds verbeterde daardoor juist, waardoor het ABP de pensioenen in de periode daarna flink kon verhogen (indexeren).
Wat betreft “belegd vermogen van ABP nam in 2022 inderdaad af met circa 92 miljard euro (van ongeveer € 551 miljard naar € 459 miljard). Dit werd echter veroorzaakt door wereldwijde macro-economische omstandigheden”, dat herken ik wel.
Ter vergelijking: het Hoogovens pensioenfonds had een waardedaling van het vermogen van €10,6mrd naar €8,9mrd en dat is €1,6 mrd = 16%. En dat is ongeveer gelijk aan de waardedaling van het ABP van 16,69%..
Inmiddels is het totaal vermogen van het Hoogovens fonds weer €10,4 mrd.
Over de kwaliteiten van de pensioenbestuurders heeft iereen een mening, net als over de opstelling van het Nederlands elftal en de weersvoorspellingen, maar er wordt naar mijn mening wel erg veel onzinnige vergelijkingen gemaakt.
Dit is absolute onzin. De beleggingen in bijv Shell werden verkocht, en het geld werd geincvesteerd in windmolens. Die never nooit rendabel gaan worden. Maar kijk naar de winst van Shell! Die schoot de hoogte in. Investeringen in de wapen-industrie werden de deur uit gedaan. Welke industrie maakt nu de meeste winst??? Jouw verhaal is door de media gemaakt voor de buhne en zijn gewoon leugens. En Rosenmuller heeft er wel degelijk voor gezorgd dat de goed-renderende beleggingen werden geschrapt.
Als je beleggers hoort, behalen zij altijd hele mooie resultaten. Dat is natuurlijk wens denken van die beleggers. Neemt niet weg dat het mij lijkt dat de kneusjes onder de beleggers dan bij de pensioen fondsen terecht zijn gekomen en daar lekker op het pluche zitten.
En zeker niet te vergeten die vele miljoenen Euro’s die beland zijn in de zakken van al die advies bureaus en Law firma’s, die zijn ingeschakeld tijdens het omschakeling proces van al die pensioen fondsen.
Janneman.
Opvallend. Toen ik maanden geleden hier op deze blog mijn reactie wilde plaatsen mbt onze slimme Paultje, toen werd deze niet geplaatst. Gelukkig is men nu wakker geworden. Het gaat hier puur om diefstal. Men moet ook eens onderzoeken wat P.R. zelf overgehouden heeft aan de vriendelijke geste naar zijn groene vriendjes. Dit wordt nu kompleet stil gehouden.
Vrijwel alle Nederlandse pensioenfondsen beleggen erg slecht. Dat verdoezelen ze door een onduidelijke benchmark te gebruiken. https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/er-zijn-opvallend-grote-verschillen-tussen-de-behaalde-rendementen-van-verschillende-nederlandse-pensioenfondsen
Het is maar net wat je als bejaarde wil nu er nog maar een paar decenia is te gaan.
Lekker investeren in oorlog gerelateerde bedrijven, verzieken van de wereld qua voedselproductie en woningen in Nederland zoals Blackstone die zorgt dat er geen goedkope huur meer is, want rendement en alleen redement telt.
Maar ja, voor zolang het nog duurt gaat de bejaarde nog klagen over een paar tientjes per maand.
Iedereen was erbij en zelf nooit tijdens het werkzame leven een beslissing willen nemen en nu gaan klagen, en het zou mij niets verbazen dat de klagers altijd loonslaaf geweest.
Hand in eigen boezem steken, die kennen we niet.
Lage Landen ondernemers in den vreemde hebben minder moeite met klagen.
Wat een vreemde en negatieve reactie. Er zijn ook heel veel andere soort bedrijven die een goed beleggingsrendement leveren. Bijvoorbeeld Heijmans die juist woningen bouwen en banken die helpen bij de financiering (zonder hypotheek kan haast niemand een woning kopen). Hoge huur en woningwaarde is vanwege het beleid van de diverse regeringen (huurtoeslag, hypotheekrente aftrek, enz) vreemd ook Blackstone die pas recent in NL actief zijn daar de schuld van te geven.
Daarom kochten zij extra bescherming tegen een mogelijke daling van de rente. De rente daalde echter niet, maar steeg. Daardoor verloren die beschermingsconstructies miljarden aan waarde.
En als de rente was gedaald en die beschermingsconstructies er niet waren geweest? Zou dan het verlies dan nog groter zijn geweest, vraag ik mij dan af.
Je hebt bv je brandverzekering in de hoop er nooit gebruik van te hoeven maken.