De Thaise regering wil de doodstraf niet afschaffen maar de beul is al acht jaar werkloos
De laatste executie in Thailand vond plaats op 18 juni 2018. Een 26-jarige man kreeg toen een dodelijke injectie wegens roofmoord op een tiener. Daarvoor lag de praktijk negen jaar stil. Sindsdien is er niemand meer terechtgesteld en nadert Thailand begin 2026 de grens van acht jaar zonder executie.
Bij tien aaneengesloten jaren zou Thailand officieel gelden als de facto afschaffer. Maar dat dreigde in 2018 ook al, totdat de regering de praktijk plots hervatte. Wie denkt dat de doodstraf in Thailand een dode letter is, vergist zich. De wet weegt zwaarder dan de pauze. En dat raakt niet alleen Thai, maar ook expats, toeristen en gepensioneerde langblijvers.
Wat de wet zegt
De doodstraf staat in artikel 18 van het Thaise Wetboek van Strafrecht. Het is een van de vijf wettelijke strafsoorten, naast gevangenisstraf, hechtenis, geldboete en verbeurdverklaring. Naar schatting kent tussen de 35 en 63 delicten de doodstraf als mogelijke sanctie. De exacte telling verschilt, omdat de drugswet, de anti-corruptiewet, de militaire wet en de wet op koningsbelediging elkaar deels overlappen. De zwaarste delicten waarop de doodstraf staat, zijn:
- voorbedachte moord en moord met verzwarende omstandigheden,
- handel in grote hoeveelheden categorie 1-drugs, vooral methamfetamine en heroïne,
- hoogverraad en aanslagen op de koning of de koninklijke familie,
- bepaalde vormen van overval met dodelijke afloop,
- ernstige corruptie, sinds een wetswijziging onder de militaire regering.
Voor sommige delicten, zoals moord met verzwarende omstandigheden, is de doodstraf in Thailand verplicht. Dat botst met internationaal recht, dat een dwingende doodstraf verbiedt, omdat de rechter dan geen ruimte heeft om persoonlijke omstandigheden mee te wegen.
Hoe een executie in theorie verloopt
Sinds 2003 vinden executies plaats door dodelijke injectie. Daarvoor werd gefusilleerd met een mitrailleur, achter een scherm, in de Bang Kwang-gevangenis in Nonthaburi, vlak boven Bangkok. Die gevangenis, in het Engels berucht als de Bangkok Hilton, huisvest nog steeds de centrale dodencel.
De procedure verloopt in stappen:
- Een rechtbank van eerste aanleg legt de doodstraf op.
- De veroordeelde kan in beroep gaan bij het Hof van Beroep.
- Daarna staat cassatieberoep open bij het Hooggerechtshof.
- Is de straf onherroepelijk, dan kan de gevangene binnen 60 dagen gratie vragen aan de koning.
- Wijst de koning gratie af, dan kan de executie plaatsvinden. Een datum wordt niet vooraf aangekondigd, ook niet aan de familie.
In de praktijk duurt dit traject vele jaren, vaak meer dan tien. Periodiek geeft de koning collectieve gratie, bijvoorbeeld bij een troonsbestijging of een verjaardag. Veel doodvonnissen worden zo omgezet in levenslang of een lange gevangenisstraf.
Wie zit er op de dodencel
De cijfers schommelen, maar het beeld blijft constant: het overgrote deel van de ter dood veroordeelden zit er wegens drugs.
| Peildatum | Aantal op dodencel | Aandeel drugsdelicten |
|---|---|---|
| Maart 2018 | 510 (waarvan 94 vrouwen) | bijna de helft |
| April 2018 | 517 (415 mannen, 102 vrouwen) | bijna de helft mannen, 93% vrouwen |
| September 2023 | 282 (259 mannen, 23 vrouwen) | bijna twee derde |
| 31 maart 2025 | 383 (344 mannen, 39 vrouwen) | 82,91% |
Dat het percentage drugsdelicten in 2025 zo hoog ligt, hangt samen met de strenge drugswet uit 1979 en latere aanscherpingen. Word je betrapt op grote hoeveelheden methamfetamine (Yaba, ice) of heroïne, dan kom je voor de rechter onder een wettelijk vermoeden van handel. Feitelijk moet je dat vermoeden zelf weerleggen. Mensenrechtenorganisaties zien dat als een schending van het vermoeden van onschuld.
Het verschil met internationale normen
Thailand ratificeerde in 1996 het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR). Artikel 6 beschermt het recht op leven en bepaalt dat landen die de doodstraf nog niet hebben afgeschaft, deze alleen mogen opleggen voor de ernstigste misdrijven. Het VN-Mensenrechtencomité legt dat strikt uit: het gaat om opzettelijk doden met dodelijke gevolgen.
Op meerdere punten voldoet Thailand daar niet aan:
- Drugshandel zonder dodelijk geweld valt internationaal niet onder de ernstigste misdrijven, maar levert in Thailand wel een doodvonnis op.
- Corruptie en bepaalde economische delicten kennen sinds de juntaperiode de doodstraf, ook zonder geweld.
- De verplichte doodstraf voor moord met verzwarende omstandigheden is in strijd met het verbod op een dwingende doodstraf.
- Veroordelingen op basis van een wettelijk vermoeden van handel staan op gespannen voet met het recht op een eerlijk proces.
Thailand stemde de afgelopen jaren consequent niet voor de tweejaarlijkse VN-resolutie voor een wereldwijd moratorium op de doodstraf. Het kabinet onder Srettha Thavisin werd in 2023 en 2024 opgeroepen die lijn te doorbreken. In december 2024 verwierp de regering een voorstel van de Thaise Nationale Mensenrechtencommissie om de doodstraf af te schaffen. Sindsdien is het politieke landschap onrustig: de regering-Paetongtarn Shinawatra viel en in februari 2026 staan vervroegde verkiezingen op de agenda. Wereldwijd is intussen 60% van de VN-lidstaten af van de doodstraf voor alle misdrijven. In ASEAN-verband behoren Cambodja, de Filipijnen en sinds kort Timor-Leste tot de afschaffers. Laos en Brunei executeren al decennia niemand. Singapore voert juist op: in 2025 werden daar zeker zeventien mensen geëxecuteerd, het hoogste aantal sinds 2003.
Waarom buitenlanders dit verhaal niet kunnen wegwuiven
De doodstraf is geen folklore die alleen Thai treft. In de cijfers van het ministerie van Justitie zaten in 2016 al 24 buitenlanders op de dodencel. Recente uitsplitsingen per nationaliteit zijn niet openbaar, maar de strafmaat geldt onverkort voor toeristen, expats en gepensioneerde langblijvers. Word je betrapt op zware drugsdelicten, dan kun je voor de rechter komen met de doodstraf als hoogste straf. Je ambassade kan consulaire bijstand verlenen, een advocaat aanbevelen en de procedure volgen, maar niet het vonnis aanvechten of de straf laten verzachten. Zodra alle Thaise rechtsmiddelen zijn uitgeput, ligt de zaak alleen nog op het bord van de koning. Overbrenging naar een gevangenis in eigen land kan pas na veroordeling, op basis van een verdrag, en het Thaise vonnis blijft leidend.
Een paar nuchtere richtlijnen voor de praktijk:
- Neem nooit pakketten of bagage van anderen mee, ook niet voor een korte rit of een gunst aan iemand die je net hebt leren kennen.
- Wees op je hoede in toeristische scenes waar drugs circuleren: de Thaise politie houdt regelmatig razzia’s in clubs, bij volle-maanfeesten en in grensgebieden in het noorden en zuiden.
- Word je opgepakt, vraag dan direct om je ambassade en wacht met verklaringen tot een tolk en een advocaat aanwezig zijn.
- Onderschat het verschil in juridische cultuur niet. Bekentenissen onder druk wegen in Thailand juridisch zwaar mee.
Niet alle cijfers zijn even hard. Het exacte aantal buitenlandse gevangenen in de dodencel per 2025 of 2026 is niet bekend, omdat het ministerie van Justitie die uitsplitsing niet jaarlijks publiceert. Ook het precieze aantal delicten met de doodstraf in 2026 ligt niet vast; schattingen lopen uiteen van 35 tot 63, afhankelijk van of bijwetten en militaire bepalingen meetellen. En of een eventuele nieuwe Thaise regering na februari 2026 een officieel moratorium afkondigt, blijft koffiedik kijken.
Slot
Thailand zit klem tussen retoriek en realiteit. Officieel werkt het land sinds 2009 aan afschaffing, maar in de wet, in honderden vonnissen en in de juridische adviespraktijk blijft de doodstraf een feit. Dat de beul al bijna acht jaar werkloos is, maakt de straf niet ongedaan. Voor wie in Thailand woont of vaak komt, geldt: reken op de wet, niet op de pauze.
Bronnen: Amnesty International Thailand, FIDH, Bangkok Post, The Diplomat, OHCHR, Harwell Legal International, Wikipedia.
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant is er gebruikgemaakt van ChatGPT als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond17 mei 2026Jaloezie bij Thaise vrouwen: waarom ‘hueng’ je relatie kan maken of breken
Emigreren17 mei 2026Geen paspoort, geen permanent verblijf: waarom emigreren naar Thailand juridisch gezien een illusie is
Nieuws uit Thailand17 mei 2026DNA-onderzoek moet slachtoffers van busramp in Bangkok identificeren
Taal17 mei 2026Waarom Nederlanders en Thai elkaars taal zo moeilijk vinden