TB-opinie: de 40 baht die je aan de pomp betaalt, is in werkelijkheid 54, en het verschil komt uit geleend geld
Aan de pomp merk je er niets van, en dat is precies de bedoeling. Op 18 september kostte gewone diesel 40,69 baht per liter. Zonder ingreep zou dat rond de 54 baht zijn geweest. Het verschil van ruim 13 baht per liter wordt betaald door het oliefonds en de raffinaderijen, niet door jou.
Dat klinkt als goed nieuws voor wie hier rijdt of met de bus reist. Tot je kijkt waar dat geld vandaan komt. Het fonds heeft het niet, het leent het, en de vorige lening is al helemaal op.
Lenen om te lenen
Volg het geldspoor, want dat is de kern. Het oliefonds leende eerder 20 miljard baht bij twee Thaise handelsbanken, in twee rondes van elk 10 miljard. Dat hele bedrag is opgegaan aan het aflossen van bestaande schuld. Vorige week kwam daar nog eens 10 miljard bij, ook al besteed. Nu wordt een nieuwe leenfaciliteit van rond de 100 miljard baht overwogen.
Zo ontstaat een fonds dat leent om zijn eerdere leningen af te lossen. De 20 miljard betaalde geen enkele liter diesel; die verdween in het gat van oude schulden. Een bron op het energieministerie zegt het zelf: eerst moet je bepalen hoeveel schuld de nieuwe lening moet dekken, en dat kan oplopen tot 100 miljard. Dit is geen investering in iets; dit is een fonds dat zichzelf overeind leent terwijl het elke dag 700 miljoen dieper zakt.
Sinds 2019 staat de staat niet meer garant
Hier zit een detail dat de meeste mensen niet kennen, en het maakt het risico veel groter. Onder de wet op het oliefonds van 2019 werd het fonds een zelfstandige publieke organisatie, en garandeert de overheid de schulden ervan niet langer. Het fonds leent op eigen naam, op eigen risico.
Dat betekent dat de banken die de vorige 30 miljard verstrekten, kijken naar de inkomsten van het fonds als onderpand, en die inkomsten zijn er niet. Het fonds verdient aan benzine en gas, maar dat verlies verdwijnt in de dieselsubsidie. Hoe dieper het tekort, hoe moeilijker het wordt om nog te lenen, en hoe hoger de rente die een bank zal vragen. Je bouwt een schuldenberg op zonder staatsgarantie, in een fonds dat structureel meer uitgeeft dan het binnenkrijgt. Dat is geen tijdelijke overbrugging, dat is een constructie die op een muur afkoerst.
Twee leningen, dezelfde prijs
Zet dit naast wat ik op 24 augustus behandelde. Toen verdedigde premier Anutin een noodlening van 400 miljard baht, waarvan de eerste helft, 200 miljard, bedoeld was om huishoudens, boeren en bedrijven te helpen met hoge energie- en leefkosten. Nu leent het oliefonds daarnaast tot 100 miljard om de brandstofprijs laag te houden.
Twee aparte kanalen, allebei geleend geld, allebei om dezelfde pijn te verzachten: de energieprijs die door een conflict in het Midden-Oosten omhoogschoot. Het ene loopt via de noodlening en het parlement, het andere via een fonds dat buiten de begroting om leent zonder staatsgarantie. Samen is dat een overheid die de brandstofprijs op twee fronten met schuld dempt, zonder ergens te kiezen. En hoe langer je de echte prijs verbergt, hoe groter de schok wordt als het dempen ophoudt.
Waar het argument voor subsidie wel hout snijdt
Een plotselinge sprong van 40 naar 54 baht per liter diesel raakt niet alleen automobilisten, maar de hele economie: transport, voedselprijzen, bussen, de boer die zijn oogst naar de markt brengt. Diesel is de brandstof van de kosten van levensonderhoud, en die kosten zijn in Thailand al een politiek kruitvat. De prijsschok komt bovendien van buiten, uit het Midden-Oosten, niet uit Thais wanbeleid. Een regering die de klap tijdelijk opvangt, zodat gezinnen en bedrijven zich kunnen aanpassen, doet iets verdedigbaars. Zo is het oliefonds ooit bedoeld: een buffer die pieken afvlakt.
Maar een buffer vult zich weer als de prijs daalt, en dat is nu juist het probleem. Zelfs recente dalingen van de olieprijs waren niet genoeg om het fonds uit het rood te halen, want de subsidie is te diep en te lang. Een buffer die alleen leegloopt en zich nooit vult, is geen buffer maar een lek. Het fonds zelf houdt de andere optie ook open, het geleidelijk afbouwen van de subsidie, precies omdat lenen niet eeuwig kan. De vraag is niet of Thailand de prijsschok mag dempen, maar of het dat blijft doen met geleend geld tot het fonds niet meer kan lenen, en de prijs dan in één keer doorbreekt naar die 54 baht. Uitstellen maakt de rekening niet kleiner, alleen later en harder.
Het tekort raakt de 100 miljard rond begin oktober. De vorige 30 miljard is al verdampt in oude schuld. Kijk, de komende weken niet naar de prijs aan de pomp, want die blijft kunstmatig laag, maar naar de dag waarop het fonds niet meer kan lenen. Dan pas zie je wat diesel in Thailand werkelijk kost.
Bronnen: The Nation, Bangkok Post, Thai Examiner, ASEAN Now
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond24 september 2026Thailand dreigt te vergrijzen voordat het welvarend is
Achtergrond24 september 2026Bijna 1.000 artsen verlaten jaarlijks de Thaise overheidszorg
Hotels24 september 2026Nana Hotel Bangkok: een zwembad en veertien verdiepingen tegenover Nana Plaza
Kort nieuws24 september 2026Thailandnieuws 24 september noodweer, brandstof, luchtvaart en grondbezit