TB-opinie: Geen enkele Thaise waakhond haalt een derde vertrouwen en dat is precies wat de macht wil
Op vrijdag hield een parlementscommissie samen met het King Prajadhipok’s Institute een bijeenkomst met een veelzeggende titel: de vertrouwenscrisis van de onafhankelijke instituties. Oud-vicepremier Borwornsak Uwanno liet zien dat het vertrouwen in de kiescommissie is gedaald. Uit een peiling van datzelfde instituut komt een scherper cijfer: geen enkele Thaise controle-instantie haalt een derde. De hoogste is het Constitutionele Hof, met 31,3 procent.
Bedenk wat dat cijfer betekent. Het Constitutionele Hof staat bovenaan, en toch wantrouwt bijna zeven op de tien Thai het. De kiescommissie, de anticorruptiecommissie, de mensenrechtencommissie, allemaal daaronder. De instellingen die de macht moeten controleren, worden zelf het minst vertrouwd van allemaal.
Op de bijeenkomst kwamen keurige hervormingsvoorstellen langs: sneller een regering vormen, de selectie van de waakhonden aanpassen, de kiescommissie herstructureren. Alle nette technische ingrepen. Ze raken geen van allen de reden waarom die 31,3 procent zo laag is.
Het cijfer dat de zaal niet hardop noemde
De peiling van het King Prajadhipok’s Institute, gehouden onder 2.000 mensen begin augustus, vroeg welke instelling mensen het meest vertrouwen. De winnaar, het Constitutionele Hof, bleef steken op 31,3 procent. Dat is geen ereplaats, dat is de minst diepe teleurstelling in een rij teleurstellingen.
Borwornsak weet waar het aan ligt en zei het ook: de kiescommissie voldeed niet aan de verwachtingen, en er is zorg over inbreuk van buitenaf. Oud-premier Abhisit Vejjajiva werd concreter. Hij noemde inmenging door politici en senatoren in de onafhankelijke organen als de bron van de crisis, en waarschuwde dat wie de Senaat controleert, ook de benoeming van de waakhonden kan sturen. Daar ligt de kern, en die is ongemakkelijker dan een tragere kieskalender.
De Senaat kiest de waakhond, en de Senaat ligt zelf onder vuur
Volg de keten die Abhisit aanstipt. De onafhankelijke organen in Thailand worden mede benoemd via de Senaat. En precies die Senaat is verwikkeld in een onderzoek naar vermeende samenspanning bij de verkiezing van 2024, waarin een eerste onderzoekscommissie vervolging van 138 van de 200 senatoren aanraadde, voordat een tweede subcommissie alles seponeerde.
Zo sluit de cirkel zich. Als de Senaat, waarvan de eigen selectie omstreden is, meebeslist over wie de kiescommissie en het Constitutionele Hof bemant, dan controleren de gecontroleerden hun eigen controleur. Dat is geen abstract staatsrechtelijk bezwaar. Het is de reden dat oppositieleider Natthaphong Ruengpanyawut openlijk twijfelt of het publiek de rechters van datzelfde hof nog kan vertrouwen in de zaak over de stembiljetten, rechters die via die Senaat zijn geselecteerd. Het wantrouwen is geen stemming, het is een logische afleiding uit hoe de benoemingen lopen.
Waarom dit ook voor jou telt
Denk dat dit een ver-van-je-bed-dossier is, en kijk dan naar wat die instituties beslissen over jouw leven hier. Het Constitutionele Hof kan een verkiezingsuitslag vernietigen en een regering naar huis sturen. De kiescommissie bepaalt of een stem geldig is. En het is uiteindelijk deze bestuurslaag die beslist over visumregels, over de behandeling van buitenlanders en over de vraag of een besluit van vorig jaar volgend jaar nog geldt.
Een land waarin de scheidsrechter zelf wordt gewantrouwd, is een land waarin geen enkele uitslag definitief voelt. Elke uitspraak die een gekozen meerderheid tegenzit, kan worden weggezet als politiek gestuurd, en elke uitspraak die haar goed uitkomt net zo goed. Dat maakt beleid onvoorspelbaar, en onvoorspelbaar beleid is precies wat een langverblijver in Thailand het hardst voelt.
Het argument dat de instituties toch nodig zijn
Er valt iets tegen de somberheid in te brengen, en Abhisit deed dat zelf. De onafhankelijke organen blijven nodig om politici te controleren, zei hij, en dat klopt. Schaf je ze af of verzwak je ze, dan verdwijnt de laatste rem op een regering met een meerderheid. Een waakhond met 31 procent vertrouwen is nog altijd beter dan geen waakhond. En de voorgestelde hervormingen, een bredere selectiecommissie met rechters en oppositie erin, zijn een echte poging om de benoeming uit de greep van één machtsblok te halen.
Alleen lost geen van die voorstellen het probleem op zolang de Senaat de sleutel houdt. Je kunt de selectiecommissie verbreden en de kieskalender inkorten, maar als de instelling die meebenoemt zelf onder verdenking van samenspanning staat, verplaats je het wantrouwen; je neemt het niet weg. De echte test is niet of er een nieuwe procedure komt, maar of de macht bereid is haar greep op de benoemingen te lossen. Die bereidheid was vrijdag in de zaal niet te horen.
Op 28 september beslist het Constitutionele Hof over de stembiljetten van de verkiezing die deze regering aan de macht bracht. Dat is dezelfde instelling die met 31,3 procent bovenaan de vertrouwenslijst staat. Wat het Hof die dag ook oordeelt, ruim twee derde van het land is op voorhand geneigd het niet te geloven. Zo duur is een waakhond die de macht zelf mag uitkiezen.
Bronnen: Bangkok Post, King Prajadhipok’s Institute, Thai Examiner
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Kort nieuws29 augustus 2026Thailandnieuws 29 augustus: brand Khlong Thom, noodweer en minder regels voor buitenlandse bedrijven
Vliegtickets29 augustus 2026Beveiligers Schiphol bereiden nieuwe stakingen voor
Vliegtickets29 augustus 2026De vanafprijs van je Thailand-vliegticket klopt bijna nooit
Nieuws uit Nederland en Belgie29 augustus 2026Begroting gaat zonder meerderheid naar Raad van State