Wie als westerse bezoeker een Thais dorp binnenrijdt, ziet vaak hetzelfde tafereel. Een oma loopt rond met een baby op haar heup. Een opa voert onder het paalhuis een peuter op een mat. En de ouders? Die zijn er niet. Die werken honderden kilometers verderop in de bouw, de horeca of de industrie.
Dit beeld is geen toevallige momentopname, maar voor honderdduizenden Thaise kinderen de dagelijkse werkelijkheid. Hieronder lees je waarom dit zo is gegroeid, om hoeveel gezinnen het gaat, welke culturele en economische krachten erachter schuilgaan en welke schaduwzijden vaak onzichtbaar blijven voor de buitenstaander.
Drie generaties als norm, geen uitzondering
Het Thaise gezin werkt traditioneel als een verticaal collectief, niet als een horizontaal koppel met kinderen. Grootouders, tantes en oudere broers en zussen helpen mee bij het opvoeden. Een zwangere vrouw keert vaak terug naar het huis van haar moeder of vraagt de toekomstige grootmoeder om bij haar in te trekken. Wat in westerse ogen lijkt op een uit de hand gelopen oppasregeling, is in Thailand de norm: een baby is van de hele familie.
De cijfers onderstrepen dit. In ongeveer een derde van de Thaise huishoudens wonen drie generaties onder één dak. Daarmee is het uitgebreide gezin het grootste huishoudtype van het land geworden. Het klassieke kerngezin, met alleen vader, moeder en kinderen, is statistisch gezien juist de uitzondering.
Skipped generation: opa en oma als enige ouders
Naast het klassieke driegeneratiegezin bestaat een uitgesproken variant waarin de middelste generatie volledig ontbreekt. Onderzoekers spreken van skipped generation households. Thailand telt ruim 400.000 van zulke gezinnen, ongeveer twee procent van alle huishoudens. In rurale gebieden ligt dat aandeel veel hoger: tot vijftien procent van de huishoudens met een oudere is feitelijk een opvoedhuishouden zonder ouders.
Deze trend groeit al tientallen jaren. Tussen 1987 en 2013 verdubbelde het aantal skipped-generation-gezinnen in Thailand. De oorzaak is bijna altijd dezelfde: volwassen kinderen vertrekken om werk te zoeken en laten hun eigen kinderen achter bij de grootouders. Vooral in Isaan en in het Noorden is dit patroon dominant. De ouders sturen geld terug naar het dorp en zien hun kinderen tijdens vakanties en feestdagen, soms maar twee of drie keer per jaar.
Vijf krachten die oma achter de kinderwagen zetten
Vraag je in een dorp in Roi Et waarom oma de baby grootbrengt, dan krijg je zelden één antwoord. Meestal werken vijf factoren tegelijk:
- Arbeidsmigratie naar Bangkok en de industrie. Sinds Thailand vanaf de jaren tachtig versneld industrialiseerde, trokken miljoenen jonge ouders naar de hoofdstad, de toeristische kustregio’s en de fabrieken op de Eastern Seaboard. Hun kinderen blijven achter bij oma en opa.
- De rol van de jongste dochter. In veel families erft de jongste dochter het ouderlijk huis, op voorwaarde dat zij voor haar ouders zorgt. Haar kinderen groeien automatisch op in een driegeneratiehuishouden.
- Kátanyu, de plicht van dankbaarheid. Dit Boeddhistische concept is geen vrijblijvend ideaal, maar een morele kern. Kinderen ondersteunen hun ouders levenslang, grootouders vangen op hun beurt de kleinkinderen op. Een bejaardentehuis geldt als publieke schande.
- Yu Fai en de kraamtijd. De traditionele kraamperiode duurt zo’n dertig dagen. Moeder en baby krijgen intensieve steun van familieleden, vooral van vrouwen. Die eerste maand met oma aan het bed legt vaak de basis voor een levenslange opvoedrol.
- Geld is praktisch. Een crèche in Bangkok is onbetaalbaar voor een fabrieksarbeider met een minimumloon van rond de 370 baht per dag (circa 9 à 10 euro). Het kind achterlaten bij oma is goedkoper en levert remittances op die het hele dorp ten goede komen.
De prijs die oma betaalt
De Thaise oma op een toeristenfoto straalt rust uit. De realiteit is harder. Zo’n zeventig procent van de oudere grootouders in skipped-generation-gezinnen werkt nog actief om hun kleinkinderen te onderhouden. Ruim veertig procent van de ouderen werkt direct vanwege de behoeften van hun kleinkinderen. Eén op de vijf leeft onder de armoedegrens. Het skipped-generation-gezin geldt als het armste huishoudtype van Thailand.
De gezondheidskosten zijn reëel. Onderzoekers identificeren vier hoofdzorgen bij deze grootouders: spanning over familierelaties, financiële druk, riskant gedrag van kleinkinderen en angst voor de toekomst. Daar komt bij dat geldzendingen van migrerende ouders niet altijd binnenkomen. Conflicten draaien vaak om opvoeding, discipline, school en wegblijvende remittances. Oma voedt op, maar moet bedelen om geld voor schoolboeken en wordt regelmatig gepasseerd in beslissingen over haar eigen kleinkind.
Een vergrijzende samenleving zet het systeem onder druk
Hier zit het probleem voor de komende jaren. Per januari 2024 waren 13,2 miljoen Thai ouder dan zestig jaar, ongeveer twintig procent van de bevolking. In 2023 werd Thailand officieel een aged society. Binnen tien jaar verwacht het land de stap naar een super-aged society te maken. Tegelijk daalt het aantal kinderen snel. Naar verwachting maken ouderen rond 2037 bijna dertig procent van de bevolking uit, terwijl het aandeel kinderen onder de vijftien procent zakt.
De oma die nu de baby opvangt, is straks zelf zorgbehoevend. Het inkomen van een derde van de Thaise ouderen ligt onder de armoedegrens en ruim veertig procent heeft minder dan 50.000 baht (ongeveer 1.250 euro) gespaard. Wie de Thaise familieconstructie idealiseert, ziet één feit over het hoofd: het systeem werkt zolang grootouders fysiek én financieel blijven leveren. Die houdbaarheidsdatum komt razendsnel dichterbij.
Verandering in de stad, traditie op het platteland
Het beeld is niet zwart-wit. In Bangkok zie je steeds vaker jonge ouders die hun kinderen wel zelf opvoeden, vaak met een Burmese of Thaise nanny ernaast. Onderzoek wijst op groeiende fricties in moderne intergenerationele gezinnen: de jongere generatie verdient het geld, de oudere generatie heeft van oudsher het gezag, en die twee botsen steeds vaker rond opvoeding, school en levensstijl.
Op het platteland blijft de driegeneratieconstructie de norm. Zolang de loonkloof tussen Bangkok en Isaan zo groot is, blijven ouders migreren en blijven oma’s de baby’s grootbrengen. De grote verandering is niet ideologisch, maar demografisch: de oma’s worden ouder, en er zijn steeds minder kleinkinderen om voor te zorgen. Hardere cijfers voor 2026 ontbreken nog, maar de richting is duidelijk.
Slot
Dat Thaise baby’s vaak door drie generaties worden grootgebracht, is geen pittoresk overblijfsel. Het is de uitkomst van economische dwang, religieuze plicht en een overheid die het zorgwerk bij families legt. Voor kinderen betekent het warmte én afwezige ouders. Voor oma’s zin én armoede. Voor Thailand een systeem dat in een vergrijzende samenleving zichtbaar gaat kraken.
Bronnen: NESDB & UNFPA State of Thailand’s Population Report, NESDC, Thailand Migration Report 2024 (UN Network on Migration), Cultural Atlas (SBS), Thailand Foundation, EPIC People, Nation Thailand, WHO Thailand, peer-reviewed onderzoek via PubMed Central en Cambridge Core.
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant is er gebruikgemaakt van ChatGPT als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Expats en pensionado9 mei 2026Oudere Thailand-expats verliezen vaak ongemerkt de regie over geld en huis
Gezondheid9 mei 2026Een Thaise apotheker behandelt veel meer dan alleen jouw verkoudheid
Expats en pensionado9 mei 2026Steeds meer westerse mannen kiezen in Thailand bewust voor een leven zonder Thaise partner
Expats en pensionado9 mei 2026Emigreren naar Thailand: dit vermogen heb je echt nodig om comfortabel te leven