Een pil veroorzaakt een klacht. Die klacht wordt behandeld met een tweede pil en vervolgens ontstaan mogelijk weer nieuwe bijwerkingen. Canadese onderzoekers hebben onderzocht hoe vaak zulke zogenoemde voorschrijfcascades voorkomen bij ouderen. Hun studie onder ruim 2,2 miljoen inwoners van Ontario van 66 jaar en ouder bracht 24 patronen aan het licht die volgens de onderzoekers extra aandacht verdienen.
Voor oudere Nederlanders en Belgen in Thailand is dat geen theoretisch probleem. Veel pensionado’s bezoeken hier verschillende zorgverleners. De cardioloog werkt bijvoorbeeld in een particulier ziekenhuis in Pattaya, terwijl bloedonderzoek elders wordt gedaan en een huisarts of kliniek weer andere medicijnen voorschrijft. Daarbij worden ook nog geneesmiddelen gebruikt die eerder in Nederland of België zijn gestart. Juist dan kan het overzicht verdwijnen.
Onderzoekers vonden 24 opvallende medicijncombinaties
De onderzoekers bekeken 65 mogelijke voorschrijfcascades die eerder door internationale deskundigen waren geselecteerd. Daarvan voldeden er 24 aan hun criteria voor extra aandacht. Ze keken onder meer hoe vaak het eerste geneesmiddel werd gebruikt, hoe vaak daarna een tweede middel volgde en of de volgorde statistisch opvallend was.
Voorbeelden zijn ijzersupplementen gevolgd door laxeermiddelen, cholesterolverlagers gevolgd door pijnstillers en medicijnen tegen dementie, waarna slaapmiddelen werden voorgeschreven. Dat betekent overigens niet automatisch dat het tweede geneesmiddel onnodig was. De studie toont vooral een opvallend patroon in het voorschrijven aan en bewijst niet bij iedere individuele patiënt dat een bijwerking daadwerkelijk de oorzaak was.
In Thailand ontbreekt soms een compleet medicatiedossier
Het risico op een voorschrijfcascade kan groter worden wanneer verschillende artsen niet precies weten wat een patiënt al gebruikt. Dat is ook in Thailand relevant. Er bestaat geen automatisch landelijk medisch dossier waarin iedere arts direct alle medicijnen ziet die elders zijn voorgeschreven.
Wie vandaag in een ziekenhuis in Bangkok wordt behandeld en volgende maand naar een specialist in Hua Hin, Chiang Mai of Pattaya gaat, moet daarom vaak zelf zorgen dat zijn medicatiegegevens worden doorgegeven. Ook medicijnen die zonder uitgebreide consultatie bij een apotheek zijn gekocht, kunnen buiten beeld blijven.
Daar komt nog iets bij. Geneesmiddelen kunnen in Thailand onder een andere merknaam worden verkocht dan in Nederland of België. Daardoor is voor een patiënt niet altijd direct duidelijk dat twee verschillende doosjes dezelfde werkzame stof bevatten, of dat een nieuw middel invloed heeft op medicatie die hij al jaren gebruikt.
Bij ouderen is het risico groter
Juist bij ouderen kan het moeilijk zijn om onderscheid te maken tussen een nieuwe aandoening en een bijwerking. Duizeligheid, vermoeidheid, slecht slapen, misselijkheid, obstipatie, een lage bloeddruk of vocht vasthouden kunnen bij een ziekte horen, maar ook door medicijnen worden veroorzaakt.
Wie vervolgens bij een andere arts terechtkomt, loopt het risico dat zo’n klacht als een zelfstandig gezondheidsprobleem wordt behandeld. Een middel tegen hoge bloeddruk kan bijvoorbeeld duizeligheid veroorzaken. Wordt vervolgens alleen naar de duizeligheid gekeken en niet naar de oorspronkelijke medicatie, dan kan er opnieuw een geneesmiddel worden toegevoegd terwijl aanpassing van de bestaande behandeling misschien logischer is.
Verschillende specialisten vergroten de kans op stapeling
Huisarts en onderzoeker Marieke Perry wijst erop dat een voorschrijfcascade gemakkelijker kan ontstaan wanneer meerdere zorgverleners bij dezelfde patiënt betrokken zijn. Goede medicatieoverdracht is daarom belangrijk.
Dat geldt zeker voor buitenlanders in Thailand die zorg combineren. Sommigen bezoeken voor ernstige klachten een groot particulier ziekenhuis, laten controles uitvoeren in een lokaal ziekenhuis en kopen herhaalmedicatie bij een apotheek in de buurt. Zolang iedere arts precies weet wat je gebruikt, hoeft dat geen probleem te zijn. Maar zodra één deel van die informatie ontbreekt, neemt de kans op verkeerde interpretaties toe.
Een eenvoudige maatregel kan veel verschil maken: houd zelf een actuele medicatielijst bij met de werkzame stof, dosering en het moment waarop je het middel gebruikt. Neem die lijst mee naar ieder ziekenhuis, iedere arts en iedere apotheek.
Niet iedere nieuwe klacht vraagt om een nieuwe pil
De eerste vraag bij een nieuwe klacht zou daarom vaker moeten zijn: kan dit door een medicijn komen? Soms kan een dosis worden aangepast, kan een ander middel worden gekozen of blijkt een geneesmiddel niet langer noodzakelijk.
Zelf stoppen met voorgeschreven medicatie is geen goed idee. Zeker middelen tegen hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, diabetes, epilepsie of psychische aandoeningen mogen vaak niet zomaar worden gestaakt. Bespreek veranderingen altijd met een arts of apotheker die het volledige medicatieoverzicht kent.
Hoogleraar klinische farmacie Fatma Karapinar pleit voor informatiesystemen die mogelijke voorschrijfcascades automatisch herkennen. Computers kunnen bijvoorbeeld signaleren dat kort na de start van het ene geneesmiddel een tweede middel wordt toegevoegd dat past bij een bekende bijwerking. Zo’n waarschuwing vervangt het oordeel van een arts of apotheker niet, maar kan wel aanleiding geven om opnieuw naar het totale medicijngebruik te kijken.
Extra opletten als je medicijnen uit twee landen gebruikt
Voor Nederlanders en Belgen die een deel van het jaar in Thailand verblijven, speelt nog een extra aandachtspunt. Soms schrijft een arts in Nederland of België een geneesmiddel voor dat in Thailand wordt voortgezet, terwijl een Thaise specialist later iets toevoegt. Andersom gebeurt hetzelfde wanneer iemand na een behandeling in Thailand terugkeert naar Europa.
Daarom is het verstandig om niet alleen doosjes of merknamen te bewaren, maar vooral de internationale naam van de werkzame stof te noteren. Daarmee kan een arts of apotheker sneller controleren of middelen elkaar beïnvloeden of dubbel worden gebruikt.
Regelmatige medicatiecontrole kan veel voorkomen
De Canadese studie maakt vooral duidelijk hoe belangrijk het is om niet alleen naar afzonderlijke medicijnen te kijken, maar naar het totale pakket. Zeker bij ouderen met vijf, tien of nog meer geneesmiddelen kan een periodieke beoordeling voorkomen dat middelen jarenlang worden gestapeld zonder dat duidelijk is waarom ze ooit zijn begonnen.
Voor pensionado’s en expats in Thailand is zo’n controle misschien nog belangrijker. Wie zorg krijgt van verschillende ziekenhuizen en specialisten, doet er verstandig aan minimaal één arts of apotheker het volledige medicatieoverzicht te laten beoordelen.
Een nieuwe klacht hoeft dus niet altijd om een nieuwe pil te vragen. Soms ligt de oorzaak juist in het medicijnkastje dat al vol staat.
Bronnen
- BMJ-studie via PubMed: Exploring high priority potentially inappropriate prescribing cascades in older adults
- Maastricht University: Herkennen, voorkomen of verhelpen van voorschrijfcascades
- Trouw – Oudere krijgt te vaak een pil tegen de bijwerkingen van een pil
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. Wij maken o.a. gebruik van AI om onderzoek te doen naar onderwerpen en het schrijven over deze onderwerpen. Wij genereren ook foto's met AI, maar gebruiken daarnaast ook stockfoto's. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Achtergrond12 oktober 2026Trouwen in Thailand voelt romantisch, maar de rekening komt vaak jaren later
Achtergrond12 oktober 2026Wat verdient een taxichauffeur? Bangkok bepaalt de meterprijs maar laat de taxichauffeur zijn schulden zelf dragen
Nieuws uit Thailand12 oktober 2026Thailand scherpt regels aan voor openen van ingecheckte koffers
Expats en pensionado12 oktober 2026Hoeveel pensioen krijgt een Belg gemiddeld?