De rekensom waarmee Rama V de slavernij liet verdampen
Op 21 augustus 1874 zette Chulalongkorn zijn handtekening onder een wet met een saaie naam: de wet op de aflosleeftijd van slavenkinderen. Wie geboren was vanaf 1868, het jaar waarin hij de troon besteeg, kreeg vanaf zijn achtste een prijs die elk jaar zakte. Op zijn eenentwintigste was die prijs nul en was hij vrij. Iemand boven de twintig verkopen mocht niet meer.
Geen enkele eigenaar raakte die dag iets kwijt. Zijn bezit liep gewoon leeg, over een generatie. Daar zit het antwoord op de vraag waarom hier geen bloed vloeide.
Wat een slaaf in Siam was
Slavernij in Siam draaide vooral om schuld. Je leende geld en kon niet terugbetalen, of je verkocht jezelf of je kind om een schuld af te dekken. Dan werd je thaat. De oude Wet van de Drie Zegels kende zeven categorieën, maar historicus R.B. Cruikshank liet zien dat dat geen soorten slaven waren. Het waren zeven manieren waarop je er een werd: buitgemaakt in de oorlog, geërfd, gekregen, gered uit een straf, of onderhouden tijdens een hongersnood.
Het zwaarst had de huisslaaf, de thaat nai ruean bia. Zijn kinderen erfden de status automatisch. De Franse bisschop Pallegoix schatte rond 1854 dat een kwart tot een derde van de zes miljoen inwoners schuldslaaf was. Andere schattingen liggen fors hoger en niemand weet het precies.
Verwar thaat niet met phrai. Een phrai was een vrij man die elk jaar weken arbeid schuldig was aan een heer. Twee systemen, allebei opgeruimd in 1905, maar niet hetzelfde.
De wet die niemand iets afnam
Waarom werkte die dalende prijs? Omdat er niets te verdedigen viel. Een edelman met tien slavenkinderen in huis mocht ze houden. Hij kon ze alleen elk jaar voor minder verkopen, en uiteindelijk voor niets. Wie in 1874 boos wilde worden, moest boos worden op een tabel.
Die tabel zelf, met de bedragen per leeftijd, heb ik nergens teruggevonden. Ook niet in Thaise bronnen. Jammer, want juist zo’n lijstje zou laten zien hoe koel dit was uitgerekend.
Er was bovendien steeds minder reden om te vechten voor bezit dat toch al waarde verloor. Na het Bowring-verdrag van 1855 groeide de rijstexport en kwamen Chinese arbeidsmigranten in groten getale. Arbeid werd huurbaar. Wie handen nodig had, hoefde ze niet meer te bezitten.
Waarom de koning haast had
Chulalongkorn was vijftien toen zijn vader stierf, en pas vanaf november 1873 regeerde hij zelf. Zijn macht stelde weinig voor. Prins Wichaichan van het Voorpaleis had een eigen leger en een flink deel van de staatsinkomsten in handen.
In december 1874 brak brand uit bij het kruitmagazijn. De troepen van het Voorpaleis stonden er binnen de kortste keren, volledig bewapend, om te helpen blussen. Ze kwamen er niet in. Een maand later zocht Wichaichan zijn toevlucht in het Britse consulaat en verloor hij zijn positie.
Elke slaaf en elke phrai die aan een edelman vastzat, telde niet mee voor de kroon. Het losweken van die bindingen was rekenwerk van een ander soort. En Frankrijk keek mee: Parijs gebruikte de onbeschaafdheid van Siam als argument, en Bangkok wist dat.
1 april 1905, vier baht per maand
Eénendertig jaar later kwam de slotwet. Vanaf 1 april 1905 waren alle kinderen van slaven vrij, zonder voorwaarden. Voor de overige schuldslaven bepaalde artikel 5 dat de meester elke maand vier baht van de schuld afboekte. Een schuld die eerder levenslang kon duren, kreeg een einddatum. Wie vrij was, mocht niet opnieuw slaaf worden.
De Amerikaanse gezant Hamilton King stuurde de tekst op 21 april naar Washington. Daarin noemt de koning slavernij een belemmering voor de vooruitgang van zijn land. Hij schreef er ook bij dat kopen en verkopen zoals vroeger nauwelijks meer voorkwam. De wet bevestigde vooral wat al gebeurd was. In augustus van datzelfde jaar verving een dienstplichtwet het phrai-stelsel.
Daarom is 1 april in Thailand Wan Loek Thaat, de dag van de afschaffing. 23 oktober is iets anders: Chulalongkorn Day, zijn sterfdag in 1910. Ze worden vaak door elkaar gehaald.
Wat er niet werd afgeschaft
Vreedzaam is het juiste woord. Grootmoedig niet.
Schuldbinding verdween niet, die veranderde van vorm. Een voorschot op loon deed hetzelfde werk als de oude schuld. Vrouwen zonder land of familie kwamen na hun vrijlating vaak in de prostitutie terecht, die van 1905 tot 1960 legaal en belast was.
En dan is er Thianwan Wannapho, koopman en pleitbezorger van een gekozen parlement en van afschaffing van de slavernij. Hij zat van 1882 tot 1898 vast. De koning kreeg het standbeeld, de burger die om hetzelfde vroeg kreeg de cel.
Walk Free schat dat er in 2021 nog ruim vierhonderdduizend mensen in Thailand in een vorm van moderne slavernij zaten. Dat is geen aanklacht tegen Rama V. Het laat wel zien dat je met een slimme rekensom bezit kunt opheffen, maar geen afhankelijkheid.
Bronnen: Foreign Relations of the United States 1905, Journal of the Siam Society, Bureau van de Privy Purse, The Standard, Thai Enquirer, Global Slavery Index 2023
Over deze blogger
-
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie. De inhoud is gebaseerd op persoonlijke ervaringen, meningen en eigen onderzoek van de auteur. Waar relevant, is er gebruikgemaakt van AI als hulpmiddel bij het schrijven en structureren van teksten. Wij genereren soms ook foto's met AI. Hoewel er zorgvuldig wordt omgegaan met de inhoud, kan niet worden gegarandeerd dat alle informatie volledig, actueel of foutloos is.
De lezer is zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de informatie op deze website. De auteur aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de geboden informatie.
Lees hier de laatste artikelen
Geld en financiën6 augustus 2026Officieel stijgen de prijzen in Thailand nauwelijks maar je zorgpremie denkt daar anders over
Geld en financiën6 augustus 2026Scheiden van je Thaise vrouw rond je pensioen: zoveel kun je werkelijk verliezen
Flora en fauna6 augustus 2026De gevaarlijkste dieren van Thailand zijn niet de dieren die je vreest
Achtergrond6 augustus 2026VPN in Thailand gewoon legaal maar dat is je probleem niet